શું F-35ની ખરીદીથી ભારતને થશે ફાયદો? : કેમ દુવિધામાં છે ભારત?

પીએમ મોદીની અમેરિકા યાત્રા દરમિયાન F-35 ફાઇટર અંગે ઘણી ચર્ચા થઈ હતી. પીએમ મોદી સાથે મુલાકાત બાદ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું, અમે ભારતને અમારા હથિયારોનું વેચાણ વધારી રહ્યા છીએ અને F-35 ફાઇટર જેટ ડીલ માટે પણ આગળ વધારી રહ્યાં છે.

F-35 અમેરિકાનું 5th genનું ફાઈટર જેટ છે. તે લોકહીડ માર્ટિન દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ વિમાનનું ઉત્પાદન 2006થી ચાલી રહ્યું છે.

F-35 શું છે?

એફ-35 લાઈટનિંગ IIએ પાંચમી પેઢીનું મલ્ટીરોલ સ્ટીલ્થ ફાઇટર છે જે લોકહીડ માર્ટિન દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ વિમાન તેની અદ્યતન એવિયોનિક્સ, ગુપ્ત ક્ષમતાઓ અને નેટવર્ક-કેન્દ્રિત કામગીરી માટે જાણીતું છે. હાલમાં, તેઓ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સહિત ઘણા દેશોના વાયુ સેનાનો ભાગ છે.

F-35માં અત્યાધુનિક એવિયોનિક્સ (જેમ કે રડાર, સેન્સર અને ડેટા લિંક્સ) છે જે તેને વિમાનના આંતરિક ભાગોથી બાહ્ય ભાગો સુધી વાસ્તવિક સમયમાં માહિતી પર પ્રક્રિયા કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે. AN/APG-81 AESA રડાર અને ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ એપર્ચર સિસ્ટમ જેવી પ્રણાલીઓ પાયલોટને 360-ડિગ્રી તપાસ કરવામાં મદદ કરે છે. F-35ની મહત્તમ ઝડપ લગભગ 1200 માઇલ પ્રતિ કલાક છે અને તે 45,000 ફુટની ઉંચાઈએ ઉડી શકે છે.

ભારતને કેટલો ફાયદો થશે?

F-35ની સ્ટીલ્થ અને એડવાન્સ સેન્સર ક્ષમતાઓ ભારતીય વાયુસેનાની મારક ક્ષમતાને વધુ વધારી શકે છે.

પ્રાદેશિક સંતુલનઃ ચીન અને પાકિસ્તાનમાં આ ક્ષણે અદ્યતન વિમાન છે. આવી સ્થિતિમાં, F-35થી ભારતને પ્રાદેશિક શક્તિ સંતુલનમાં ફાયદો થશે.

રક્ષા નિષ્ણાતો શું કહી રહ્યાં છે

મીડિયા સાથે વાત કરતાં ભારતીય વાયુસેનાના સુખોઈ વિમાન ઉડાવવાનો લાંબો અનુભવ ધરાવતા ભૂતપૂર્વ ફાઇટર પાયલોટ એર વાઇસ માર્શલ પ્રણય સિન્હાએ કહ્યું, "IAF પાસે વ્યૂહાત્મક ઉપયોગ માટે સ્ટીલ્થ ફાઇટર હોવા જોઈએ. "હકીકતમાં, આ ક્ષમતાની જરૂર પડશે જો આપણે દુશ્મન દેશમાં ઘુસીને તેમના પર હુમલો કરવા માગીએ છીએ અને તેમની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમથી બચીને પરત આવવા મગીએ છીએ.

ભારત સામે શું પડકારો?

વધુ ખર્ચ

એફ-35ની ખરીદી અને જાળવણી અત્યંત ખર્ચાળ છે, જે ભારતીય રક્ષા બજેટ પર ભારે બોજ મૂકી શકે છે. યુએસ સરકારની કામગીરી પર નજર રાખનાર ગવર્નમેન્ટ એકાઉન્ટેબિલિટી ઓફિસ (GAO)ના રિપોર્ટ અનુસાર, એક F-35ની જાળવણી પર દર વર્ષે 53 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થશે. આવી સ્થિતિમાં, જો ભારત 1000 કરોડ રૂપિયામાં આ વિમાન ખરીદે છે, તો તેના 60 વર્ષના સર્વિસ પીરિયડમાં 3,180 કરોડનો ખર્ચ થશે. જે વિમાનની કિંમત કરતાં ત્રણ ગણું વધારે છે. તે જ સમયે, તેની પ્રતિ કલાકની ફ્લાઇટનો ખર્ચ 30 લાખ રૂપિયા થશે.

રશિયા સાથેના સંબંધો બગડી શકે છે.

ભારતની રશિયા સાથે લાંબા સમયથી રક્ષા ભાગીદારી છે અને એફ-35ની ખરીદીની અસર આ સંબંધ પર પડી શકે છે. 2018માં, ભારતે રશિયાની S-400 મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ ખરીદવાનો નિર્ણય લીધો હતો, જે સ્ટીલ્થ લડવૈયાઓ સહિત તમામ પ્રકારની હવાઈ વસ્તુઓને શોધવા અને નાશ કરવામાં સક્ષમ હોવાનું કહેવાય છે. ભારતે પોતાની પશ્ચિમી અને ઉત્તરી સરહદો પર S-400ની બે સ્ક્વોડ્રન તેનાત કરી છે.