યુરોપિયન યુનિયન (EU) ભારત સાથે લાંબા સમયથી પડતર મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની નજીક છે. યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેને મંગળવારે વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF) દાવોસ સમિટમાં આનો સંકેત આપતા કહ્યું કે આ કરાર વર્ષોમાં બંને અર્થતંત્રો માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ વેપાર ઉપલબ્ધિઓમાંની એક હોઈ શકે છે.
પોતાના ભાષણમાં વેપાર ભાગીદારીમાં વૈવિધ્ય લાવવા અને જોખમો ઘટાડવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા, વોન ડેર લેયેને કહ્યું, "કેટલાક કામ બાકી છે, પરંતુ આપણે એક ઐતિહાસિક વેપાર કરારની ખૂબ નજીક છીએ. કેટલાક તેને 'મધર ઓફ ઓલ ડીલ્સ' કહે છે, એક એવો સોદો જે 2 અબજ લોકોનું બજાર બનાવશે અને વૈશ્વિક GDP ના લગભગ એક ચતુર્થાંશનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે."
આ કરાર કેમ ખાસ છે?
આ પ્રસ્તાવિત કરારનો અવકાશ ખૂબ મોટો છે. વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થાઓમાંની એક, ભારતને, વૈશ્વિક વેપારના મુખ્ય સ્તંભ, યુરોપિયન યુનિયન સાથે જોડીને, તે એવા સમયે સપ્લાય ચેઇનમાં પરિવર્તન લાવી શકે છે જ્યારે સરકારો તેમની આર્થિક પરસ્પર નિર્ભરતાઓનું પુનર્વિચાર કરી રહી છે.
EU માટે, ભારત ચીન પર નિર્ભરતા ઘટાડવા અને વિશ્વસનીય ભાગીદારો સાથે વેપાર વધારવાની તેની વ્યૂહરચના માટે મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે. ભારત માટે, 27-રાષ્ટ્રોના બ્લોક, તેના બીજા સૌથી મોટા વેપારી ભાગીદાર, સુધી ઊંડી પહોંચ તેની નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતામાં વધારો કરશે અને ઉત્પાદન મૂલ્ય શૃંખલાને ઉપર લઈ જવાની તેની મહત્વાકાંક્ષાને મજબૂત બનાવશે.
લાંબી મુસાફરી, પણ નવી ગતિ
ભારત-EU મુક્ત વેપાર કરાર પર વાટાઘાટો 2007 માં શરૂ થઈ હતી પરંતુ 2022 માં ફરીથી વેગ પકડતા પહેલા લગભગ એક દાયકા સુધી અટકી ગઈ હતી. ભારત-EU વેપાર અને ટેકનોલોજી પરિષદ દ્વારા મહત્વપૂર્ણ ટેક્નોલોજી, ડિજિટલ શાસન અને સપ્લાય-ચેઇન સ્થિતિસ્થાપકતા જેવા મુદ્દાઓ પર સહયોગ પણ વિસ્તર્યો છે.
આ સમાંતર ફોરમે સંવેદનશીલ નિયમનકારી મુદ્દાઓ પર મતભેદો ઘટાડવામાં મદદ કરી છે અને વાટાઘાટોને ફક્ત ટેરિફ સુધી મર્યાદિત રાખવાને બદલે તેને આધુનિક પરિમાણ આપ્યું છે.
