અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ભારતને નિશાન બનાવતા જણાવ્યું છે કે જો ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરવાનું ચાલુ રાખશે, તો તેને ભારે આયાત ટેરિફ ચૂકવવો પડશે. ટ્રમ્પે આ નિવેદન એરફોર્સ વન વિમાનમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન આપ્યું હતું.
ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે તેમની વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે વાત થઈ હતી, જેમાં મોદીએ તેમને ખાતરી આપી હતી કે ભારત રશિયન તેલ ખરીદશે નહીં. ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે “મેં વડા પ્રધાન મોદી સાથે વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત રશિયન તેલ નહીં ખરીદે. જો તેઓ એ કરવાનું ચાલુ રાખશે, તો તેમને ભારે ટેરિફ ચૂકવવો પડશે.”
અમેરિકા વહીવટીતંત્રનું માનવું છે કે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદનારા દેશો પરોક્ષ રીતે યુક્રેન યુદ્ધને ભંડોળ પૂરું પાડી રહ્યા છે. આ કારણે અમેરિકા છેલ્લા કેટલાય મહિનાથી ભારત સહિતના દેશો પર દબાણ કરી રહ્યું છે કે તેઓ રશિયન ઊર્જા આયાત ઘટાડે અથવા બંધ કરે.
ભારતનો પ્રતિસાદ: ટ્રમ્પનો દાવો ખોટો છે
ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે વડા પ્રધાન મોદીએ અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિને રશિયન તેલ ન ખરીદવાનું કોઈ વચન આપ્યું નથી. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે કહ્યું હતું કે ભારતની ઊર્જા નીતિનો હેતુ તેના ગ્રાહકોના હિતોને સુરક્ષિત રાખવાનો છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે “ભારત એક જવાબદાર ઊર્જા આયાતકાર છે. અમે સ્થિર ભાવ અને વૈવિધ્યસભર પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે સ્વતંત્ર રીતે અમારા નિર્ણયો લઈએ છીએ.” જયસ્વાલે ઉમેર્યું હતું કે ભારતની પ્રાથમિકતા રાજકીય દબાણ કરતાં આર્થિક સંતુલન અને સ્થાનિક જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવાની છે.
ટેરિફ નીતિનો પ્રભાવ
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે આ વર્ષની શરૂઆતમાં જ કપડાં, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને કૃષિ ઉત્પાદનો સહિત અનેક ભારતીય ઉત્પાદનો પર આયાત શુલ્કમાં વધારો કર્યો હતો. ઉદ્યોગ સંગઠનોના મતે આ પગલાએ ભારતની નિકાસ પર નકારાત્મક અસર કરી છે.
જો રશિયન તેલ આયાત પર પણ નવા ટેરિફ લાદવામાં આવશે, તો ભારત અને અમેરિકાના વેપાર સંબંધો વધુ તણાવપૂર્ણ બની શકે છે. વિશ્લેષકો માને છે કે આવી સ્થિતિમાં ભારત વૈકલ્પિક વેપાર માર્ગો અને ઊર્જા પુરવઠા પર વધુ ધ્યાન આપશે.
ભારતની ઊર્જા વ્યૂહરચના
ભારત હાલમાં વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ છે. ન્યુ દિલ્હીનો હેતુ સસ્તું, સ્થિર અને વૈવિધ્યસભર ઊર્જા પુરવઠો જાળવવાનો છે. ભારત હાલમાં સાઉદી અરેબિયા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, રશિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત પાસેથી તેલ ખરીદે છે.
ઉર્જા મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે રશિયામાંથી મળતું તેલ આર્થિક રીતે વધુ પોસાય તેવું સાબિત થઈ રહ્યું છે. તેથી, ભારત રશિયન તેલને તેની ઊર્જા સુરક્ષા વ્યૂહરચનાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માને છે.
