અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાના ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ વિઝનને હેલ્થકેર સેક્ટરમાં અમલી બનાવવા માટે એક મોટો દાવ ખેલવા જઈ રહ્યા છે. અમેરિકી નાગરિકોને મોંઘી દવાઓથી છુટકારો અપાવવા માટે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર આ મહિને 'Trump Rx' નામનું એક ક્રાંતિકારી સરકારી વેબ પોર્ટલ લોન્ચ કરવાની તૈયારીમાં છે. આ પ્લેટફોર્મ દ્વારા દર્દીઓ સીધી જ દવા કંપનીઓ પાસેથી અત્યંત ઓછા ભાવે દવાઓ ખરીદી શકશે. દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે આનાથી સામાન્ય લોકોના દવા પાછળના ખર્ચમાં 800% સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે.
16 દિગ્ગજ કંપનીઓ સાથે ઐતિહાસિક કરાર
અમેરિકન રેડિયો NPRના રિપોર્ટ અનુસાર, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે સપ્ટેમ્બરથી અત્યાર સુધીમાં વિશ્વની 16 મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ સાથે સમજૂતી કરી છે. આ ડીલને ‘મોસ્ટ ફેવર્ડ નેશન (MFN)’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ કરાર હેઠળ કંપનીઓએ અમેરિકામાં પણ એ જ સસ્તા ભાવે દવાઓ વેચવી પડશે જે ભાવે તેઓ યુરોપ કે કેનેડા જેવા દેશોમાં વેચે છે. તેના બદલામાં, સરકાર આ કંપનીઓને આગામી 3 વર્ષ સુધી આયાતી દવાઓ પર લાગતા ટેરિફ (આયાત જકાત) માંથી મુક્તિ આપશે.
વિદેશી દેશો જેવી સસ્તી દવાઓ હવે અમેરિકામાં
ટ્રમ્પનું માનવું છે કે અત્યાર સુધી અમેરિકાની મહેનત અને રિસર્ચ પર બીજા દેશો 'ફ્રી રાઈડ' કરી રહ્યા હતા. અમેરિકન કંપનીઓ નવી દવાઓ બનાવવા પાછળ અબજો ડોલર ખર્ચે છે, પરંતુ તે જ દવાઓ બ્રિટન, જાપાન કે કેનેડામાં સસ્તી મળે છે કારણ કે ત્યાંની સરકારો કિંમત નક્કી કરવામાં દબાણ કરે છે. પરિણામે, અમેરિકનોએ પોતાની જ કંપનીઓની દવાઓ માટે ત્રણ ગણી વધુ કિંમત ચૂકવવી પડે છે. 'Trump Rx' આ તફાવતને નાબૂદ કરશે.
દવા કંપનીઓમાં ફફડાટ: કેમ થઈ રહ્યો છે વિરોધ?
જોકે, આ નવી નીતિથી ફાર્મા કંપનીઓમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે. તેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
સરકારી હસ્તક્ષેપ: અત્યાર સુધી કંપનીઓ પોતે કિંમત નક્કી કરતી હતી, હવે સરકાર કિંમતો પર અંકુશ મેળવશે.
નફામાં ઘટાડો: અમેરિકા ફાર્મા કંપનીઓ માટે સૌથી મોટું પ્રોફિટ માર્કેટ છે, જે હવે ઘટવાની શક્યતા છે.
રિસર્ચ પર અસર: કંપનીઓનો તર્ક છે કે જો નફો ઘટશે તો નવી દવાઓના રિસર્ચ અને ઇનોવેશન માટે રોકાણકારો પૈસા નહીં રોકે.
કાનૂની લડાઈ: ઘણી કંપનીઓ આ નીતિ વિરુદ્ધ કોર્ટના દરવાજા ખખડાવવાની તૈયારીમાં છે.
કયા દર્દીઓને સૌથી વધુ ફાયદો થશે?
આ યોજનાથી ખાસ કરીને ગંભીર અને લાંબી બીમારીઓ (Chronic Diseases) થી પીડાતા દર્દીઓને મોટી રાહત મળશે:
ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ (ઓઝેમ્પિક જેવી દવાઓના ભાવ $1000 થી ઘટીને $350 થશે).
કેન્સર, હૃદય રોગ અને HIV.
અસ્થમા, COPD અને હેપેટાઇટિસ.
મેડિકેડ અને મેડિકેરનો લાભ લેતા 8 કરોડથી વધુ ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકો.
લોન્ચિંગમાં વિલંબ: 'Coming Soon'
નોંધનીય છે કે 30 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ આ વેબસાઇટ લોન્ચ થવાની હતી, પરંતુ ટેકનિકલ અને કાનૂની ગૂંચવણોને કારણે ઇવેન્ટ હાલ પૂરતી મુલતવી રાખવામાં આવી છે. અત્યારે વેબસાઇટ પર ‘Coming Soon’ જોવા મળી રહ્યું છે. વ્હાઇટ હાઉસનું કહેવું છે કે તેઓ કોઈ પણ ખામી વિના આ યોજનાને અમલમાં મૂકવા માંગે છે જેથી વીમા કંપનીઓ કે રાજ્યોને કોઈ તકલીફ ન પડે. જો આ યોજના સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે, તો તે અમેરિકાના હેલ્થકેર ઇતિહાસની સૌથી મોટી ઘટના સાબિત થશે. ટ્રમ્પના આ પગલાથી જ્હોન્સન એન્ડ જ્હોન્સન જેવી બાકી રહેલી કંપનીઓ પર પણ ભાવ ઘટાડવાનું દબાણ વધશે, જેનો સીધો ફાયદો સામાન્ય જનતાને મળશે.
