ભારતમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગની સફળતા બાદ હવે ડીઝલ ક્ષેત્રમાં પણ ગ્રીન ફ્યુઅલ તરફ એક મોટું પગલું ભરવામાં આવી રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકાર, હિંદુસ્તાન પેટ્રોલિયમ, ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (ARAI) અને ટાટા મોટર્સના સહયોગથી ડીઝલમાં 2 ટકા Isobutanol બ્લેન્ડિંગનો પાયલોટ ટ્રાયલ ટૂંક સમયમાં શરૂ થવાનો છે. દેશભરમાં ડીઝલનો વપરાશ પેટ્રોલની સરખામણીએ લગભગ બમણો હોવાથી આ પહેલ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને ગ્રીન એનર્જી લક્ષ્યો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. જો આ ટ્રાયલ સફળ રહેશે તો ભવિષ્યમાં ડીઝલ આધારિત પરિવહન વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.
શું છે Isobutanol અને કેમ છે તેની ચર્ચા?
Isobutanol એક પ્રકારનું અદ્યતન બાયોફ્યુઅલ છે, જે વિવિધ જૈવિક સ્ત્રોતોમાંથી તૈયાર કરી શકાય છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ ડીઝલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણના કેટલાક પ્રયાસો સફળ રહ્યા નહોતા કારણ કે ઇથેનોલ અને ડીઝલની રસાયણિક ગુણધર્મોમાં તફાવત હોવાથી સ્થિરતા સંબંધિત પડકારો ઉભા થતા હતા. જ્યારે Isobutanolને વધુ સ્થિર, વધુ અસરકારક અને ડીઝલ સાથે સારી રીતે મિશ્રિત થઈ શકે તેવું બાયોફ્યુઅલ માનવામાં આવે છે. આ કારણસર હવે સરકાર અને ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગ તેની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે પાયલોટ ટ્રાયલ શરૂ કરી રહ્યા છે.
ટૂંક સમયમાં શરૂ થશે પાયલોટ ટ્રાયલ
આ પહેલ હેઠળ ડીઝલમાં 2 ટકા Isobutanolનું મિશ્રણ કરીને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં વાહનો પર તેની અસરનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. ટ્રાયલ દરમિયાન એન્જિનની કામગીરી, ફ્યુઅલ કાર્યક્ષમતા, લાંબા ગાળાની સ્થિરતા, ઉત્સર્જન અને વાહનની વિશ્વસનીયતા જેવા વિવિધ પાસાઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. જો તમામ પરિણામો સંતોષકારક રહેશે તો ભવિષ્યમાં મોટા પાયે Isobutanol-ડીઝલ બ્લેન્ડિંગ અમલમાં લાવવાનો માર્ગ સરળ બની શકે છે.
ટાટા મોટર્સ કરશે વાસ્તવિક પરીક્ષણ
ટાટા મોટર્સે પુષ્ટિ કરી છે કે કંપની ચાલુ ત્રિમાસિક ગાળામાં જ પોતાના વાહનોમાં Isobutanol-બ્લેન્ડેડ ડીઝલનું પરીક્ષણ શરૂ કરશે. હિંદુસ્તાન પેટ્રોલિયમ દ્વારા ટ્રાયલ માટે જરૂરી ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જ્યારે ટાટા મોટર્સ પોતાના કોમર્શિયલ અને અન્ય વાહનોમાં આ ઇંધણની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન કરશે. કંપનીના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ગિરીશ વાઘે જણાવ્યું કે સરકાર આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં ટેક્નિકલ મૂલ્યાંકનને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે જેથી ભવિષ્ય માટે મજબૂત અને ટકાઉ નીતિ બનાવી શકાય.
વાહનચાલકોને શું થશે ફાયદો?
જો આ ટેક્નોલોજી સફળ રહેશે તો ડીઝલ વાહનોના પ્રદર્શન પર કોઈ નકારાત્મક અસર કર્યા વિના પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. ઉપરાંત, ભારતમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની આયાત પરનો ભાર પણ ધીમે ધીમે ઓછો થઈ શકે છે. દેશમાં દર વર્ષે મોટી માત્રામાં ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરવું પડે છે, જેના કારણે વિદેશી હૂંડિયામણ પર ભારે ખર્ચ થાય છે. સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદિત બાયોફ્યુઅલના ઉપયોગથી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની સાથે દેશના ઊર્જા સુરક્ષા લક્ષ્યોને પણ મજબૂતી મળશે.
ગ્રીન એનર્જી તરફ ભારતનું વધુ એક મોટું પગલું
ભારતે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ કાર્યક્રમ દ્વારા નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી છે. હવે ડીઝલ ક્ષેત્રમાં પણ બાયોફ્યુઅલનો ઉપયોગ શરૂ કરવાથી કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન મળી શકે છે. સરકારનું માનવું છે કે ગ્રીન મોબિલિટી અને આત્મનિર્ભર ભારતના ઊર્જા લક્ષ્યો હાંસલ કરવા માટે આવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ વધારવો જરૂરી છે. આ પહેલ માત્ર પર્યાવરણ માટે જ નહીં પરંતુ લાંબા ગાળે અર્થવ્યવસ્થા માટે પણ લાભદાયી બની શકે છે.
સફળ ટ્રાયલ બાદ આવી શકે છે મોટા ફેરફારો
જો Isobutanol-ડીઝલ બ્લેન્ડિંગનો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ સફળ રહેશે તો આગામી વર્ષોમાં સરકાર તેના વ્યાપક અમલીકરણ અંગે વિચાર કરી શકે છે. તેનાથી ડીઝલ આધારિત પરિવહન ક્ષેત્રમાં ગ્રીન ફ્યુઅલનો ઉપયોગ વધશે, પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થશે અને ભારતની આયાતી ઇંધણ પરની નિર્ભરતા પણ ધીમે ધીમે ઓછી થઈ શકે છે. જોકે ટ્રાયલ પૂર્ણ થયા બાદ જ તેની વ્યાપક અમલવારી અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે.
