Dhar Bhojshala Supreme Court: મધ્યપ્રદેશના ધાર જિલ્લામાં આવેલી ઐતિહાસિક ભોજશાળાને લઈને ચાલી રહેલો લાંબા સમયથી વિવાદ હવે ફરી એકવાર દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી પહોંચ્યો છે. મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકારતી મુસ્લિમ પક્ષની અરજીઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી શરૂ થઈ છે. આ સુનાવણી દરમિયાન મુસ્લિમ પક્ષે દલીલ કરી હતી કે છેલ્લા ચાર દાયકાથી ચાલતી આવેલી સ્થિતિમાં અચાનક ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે શુક્રવારની નમાજ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગઈ છે. તેથી 40 વર્ષથી અમલમાં રહેલી વ્યવસ્થા ફરીથી યથાવત કરવામાં આવે તેવી માંગ કરવામાં આવી છે. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલા બાગચી અને જસ્ટિસ એન. કોટિશ્વર સિંહની ખંડપીઠ સમક્ષ ચાલી રહેલી સુનાવણીમાં મુસ્લિમ પક્ષ તરફથી વરિષ્ઠ વકીલ હુઝૈફા અહમદીએ દલીલો રજૂ કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રાથમિક દલીલો સાંભળ્યા બાદ આ મામલે નોટિસ જારી કરવાની વાત કહી છે અને આગામી સુનાવણી માટે તારીખ નક્કી કરવામાં આવશે.
મુસ્લિમ પક્ષે શું કરી દલીલ?
સુનાવણી દરમિયાન મુસ્લિમ પક્ષે કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી કે ભોજશાળા પરિસરમાં છેલ્લા લગભગ 40 વર્ષથી શુક્રવારની નમાજ કોઈ વિવાદ વિના અદા કરવામાં આવતી હતી. પરંતુ તાજેતરના નિર્ણય બાદ મુસ્લિમ સમુદાયને પરિસરમાં પ્રવેશથી પણ વંચિત રાખવામાં આવ્યો છે અને નમાજ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે. વરિષ્ઠ વકીલ હુઝૈફા અહમદીએ દલીલ કરી કે આ સ્થિતિ અગાઉના વર્ષોથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે અને આ બદલાવથી લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી પરંપરામાં વિક્ષેપ આવ્યો છે. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટને અપીલ કરી કે કેસનો અંતિમ નિર્ણય આવે ત્યાં સુધી અગાઉની સ્થિતિ (Status Quo) ફરીથી અમલમાં મૂકવામાં આવે.
સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું?
મુસ્લિમ પક્ષની દલીલો સાંભળ્યા બાદ ચીફ જસ્ટિસે જણાવ્યું કે આ મામલે નોટિસ જારી કરવામાં આવશે અને તમામ સંબંધિત પક્ષોને સાંભળ્યા બાદ આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. સુનાવણી દરમિયાન મુસ્લિમ પક્ષે એ પણ રજૂઆત કરી હતી કે માત્ર એક અરજી નહીં, પરંતુ આ મુદ્દા સાથે સંબંધિત તમામ અરજીઓની એકસાથે સુનાવણી કરવામાં આવે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ રજૂઆત સ્વીકારી અને તમામ સંબંધિત અરજીઓ પર સંયુક્ત રીતે સુનાવણી કરવાની તૈયારી દર્શાવી હતી.
શું છે ધાર ભોજશાળા વિવાદ?
ધારની ભોજશાળા દેશના સૌથી ચર્ચિત ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક વિવાદોમાંની એક છે. હિન્દુ પક્ષનો દાવો છે કે ભોજશાળા માતા વાઘદેવી (સરસ્વતી)નું પ્રાચીન મંદિર છે, જ્યારે મુસ્લિમ પક્ષ તેને કમાલ મૌલા મસ્જિદ તરીકે ઓળખાવે છે. વર્ષોથી આ સ્થળે બંને સમુદાયોની ધાર્મિક પરંપરાઓને લઈને વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. અગાઉ નિર્ધારિત વ્યવસ્થા હેઠળ હિન્દુઓ અને મુસ્લિમોને અલગ-અલગ દિવસોએ ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવતી હતી. જોકે તાજેતરના ન્યાયિક આદેશો બાદ આ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર થયો છે, જેને લઈને ફરી કાનૂની લડાઈ શરૂ થઈ છે.
હાઈકોર્ટના નિર્ણય સામે પડકાર
મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટના નિર્ણય બાદ મુસ્લિમ પક્ષે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અનેક અરજીઓ દાખલ કરી છે. આ અરજીઓમાં મુખ્યત્વે શુક્રવારની નમાજ ફરી શરૂ કરવાની મંજૂરી અને અગાઉની સ્થિતિ પુનઃસ્થાપિત કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. બીજી તરફ હિન્દુ પક્ષ ભોજશાળાને પ્રાચીન મંદિર ગણાવી પોતાની દલીલો રજૂ કરી રહ્યું છે. બંને પક્ષોની દલીલોને ધ્યાનમાં રાખીને હવે સુપ્રીમ કોર્ટ આ સમગ્ર મામલે આગળની સુનાવણી કરશે.
દેશભરમાં આ કેસ પર નજર
ધાર ભોજશાળા વિવાદ ધાર્મિક આસ્થા અને ઐતિહાસિક દાવાઓ સાથે જોડાયેલો સંવેદનશીલ મુદ્દો હોવાથી દેશભરમાં તેની પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટનો આગામી નિર્ણય માત્ર આ કેસ માટે જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યમાં આવા અન્ય ધાર્મિક વિવાદો માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. હાલ સુપ્રીમ કોર્ટે નોટિસ જારી કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરી છે અને તમામ પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ આગામી સુનાવણીમાં વધુ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આવી શકે છે.
