દિવાળીની ઉજવણી પછી રાજધાની દિલ્હીની હવામાં ફરી એકવાર ઝેરી તત્વોનું પ્રમાણ વધી ગયું છે. રાષ્ટ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (NPCB) દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજા આંકડા મુજબ, સોમવારે સવારે 6 વાગ્યે દિલ્હીના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) “ગંભીર” શ્રેણીમાં નોંધાયો છે.
આનંદ વિહારમાં સૌથી ખરાબ સ્થિતિ
NPCBના રિપોર્ટ અનુસાર આનંદ વિહાર વિસ્તારનું AQI 414 સુધી પહોંચી ગયું છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત જોખમી ગણાય છે. વઝીરપુરમાં AQI 398, જહાંગીરપુરીમાં 381, બાવાનામાં 367 અને અશોક વિહારમાં 383 નોંધાયા છે. ઉપરાંત ITO વિસ્તારમાં AQI 344 અને પટપડગંજમાં 361 સુધી પહોંચ્યો હતો. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે દિલ્હીની હવામાં ફરી એકવાર શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી સર્જાઈ રહી છે.
ફટાકડાના ધુમાડા અને પરાળીને કારણે સ્થિતિ બગડી
પર્યાવરણ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, દિવાળીના સમયે ફટાકડાનો ધુમાડો, ભેજયુક્ત હવામાન અને ધીમી પવનની ગતિ મળીને પ્રદૂષણનું સ્તર ઝડપથી વધારે છે. આ પરિસ્થિતિમાં ધૂળ અને ધુમાડાના કણો વાતાવરણમાં અટવાઈ જાય છે, જેના કારણે હવાની ગુણવત્તામાં ભારે ઘટાડો થાય છે.
સાથે જ, દિલ્હી અને આસપાસના હરિયાણા તથા પંજાબના વિસ્તારોમાં પરાળી બાળવાના બનાવો પણ હવામાનને વધુ ખરાબ દિશામાં ધકેલે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ તત્ત્વો મળીને “સ્મોગ લેયર” સર્જે છે, જે હવાની સપાટી નજીક ઝેરી કણોનો સ્તર વધારી દે છે.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોની ચેતવણી: નબળા વર્ગ માટે હવા જીવલેણ
ડોક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર હાલની હવાની ગુણવત્તા ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વસન તકલીફ ધરાવતા લોકો માટે અત્યંત જોખમી છે. નિષ્ણાતોએ સલાહ આપી છે કે લોકો આગામી કેટલાક દિવસો સુધી બહારની પ્રવૃત્તિઓ ટાળે, સવારની ચાલ ન કરે અને ઘરમાં N95 માસ્ક તથા એર પ્યુરિફાયરનો ઉપયોગ કરે.
GRAP અમલમાં, બાંધકામ કાર્ય અને ડીઝલ વાહનો પર રોક
દિલ્હી સરકાર અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ હાલ પરિસ્થિતિ પર કડક નજર રાખી રહ્યા છે. ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP)ના અંતર્ગત, અનેક વિસ્તારોમાં બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ડીઝલ વાહનોની અવરજવર પર નિયંત્રણ મૂકાયું છે અને માર્ગો પર ધૂળ નિયંત્રણ માટે પાણીના છંટકાવ જેવી કાર્યવાહી શરૂ છે.
દિવાળીનો તેજ અને ઝેરી હવાનો ધુમ્મસ
દિલ્હીમાં જ્યાં એક તરફ લોકો દિવાળીના દીપક અને પ્રકાશ સાથે તહેવાર ઉજવી રહ્યા છે, ત્યાં બીજી તરફ આ ઝેરી હવા ચિંતાનો વિષય બની છે. રાજધાનીના અનેક વિસ્તારોમાં હવા એવી સ્થિતિમાં પહોંચી ગઈ છે કે જાણે શહેર ફરી એકવાર “ગેસ ચેમ્બર”માં ફેરવાઈ ગયું હોય.
પર્યાવરણ વિભાગના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે જો હવામાનની દિશામાં સુધારો નહીં થાય, તો આગામી 48 કલાક સુધી હવાની ગુણવત્તામાં સુધારાની શક્યતા ઓછી છે.
