નર્મદા જિલ્લામાં ચોમાસાની સિઝન દરમિયાન ડેડિયાપાડા અને આસપાસનો આદિવાસી પંથક ભારે વરસાદ માટે જાણીતો છે. ડુંગરાળ અને જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા આ વિસ્તારમાં વરસાદનું પ્રમાણ વધે ત્યારે કુદરતી ધોધ સક્રિય બની જાય છે અને નદી-નાળાઓમાં પાણીની આવક ઝડપથી વધે છે. આ વખતે પણ છેલ્લા 24 કલાક દરમિયાન પડેલા ભારે વરસાદના કારણે ડેડિયાપાડા તાલુકામાં 6 ઇંચ જેટલો વરસાદ નોંધાયો હોવાનું સ્થાનિક અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
ભારે વરસાદના પગલે સમગ્ર પંથકમાં ચોમાસાનું મનમોહક પરંતુ કેટલીક જગ્યાએ જોખમી સ્વરૂપ જોવા મળ્યું હતું. ડુંગરાળ વિસ્તારોમાંથી વહેતા પાણીના પ્રવાહમાં વધારો થતાં અનેક ધોધ જીવંત બન્યા છે. નદી અને નાળાઓમાં પણ નવા નીરની આવક થતાં પાણીનો પ્રવાહ તેજ બન્યો હતો. કેટલાક સ્થળોએ નદી-નાળાના પાણી કાંઠા નજીક પહોંચતાં સ્થાનિકોમાં પણ સાવચેતીનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો.
મોહન નદીમાં પાણીની આવક વધતાં ઘોડાપૂર જેવી સ્થિતિ
ભરૂચ અને નર્મદા જિલ્લાની સરહદ નજીક આવેલી મોહન નદીમાં ભારે વરસાદ બાદ પાણીની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો. નદીમાં ઉપરવાસમાંથી પાણી આવતા પ્રવાહ તેજ બન્યો હતો અને ઘોડાપૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. નદીના પાણીનો પ્રવાહ વધતાં આસપાસના માર્ગો અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પણ પાણી ફરી વળવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી. મોહન નદીમાં પાણી વધતાં સ્થાનિકો અને રાહદારીઓ માટે અવરજવર જોખમી બની હતી. ખાસ કરીને નદી નજીકના માર્ગો પરથી પસાર થતા વાહનચાલકોને પાણીના પ્રવાહની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સાવચેતી રાખવાની ફરજ પડી હતી. વરસાદ દરમિયાન નદીનું પાણી અચાનક વધી શકે તેવી સ્થિતિને કારણે સ્થાનિકો દ્વારા પણ બિનજરૂરી અવરજવર ટાળવામાં આવી હતી.
ચોમાસા દરમિયાન નદી અને નાળાઓમાં પાણીની સપાટી ઝડપથી વધતી હોવાથી પાણી ભરાયેલા રસ્તા પરથી પસાર થવું જોખમી બની શકે છે. ખાસ કરીને પાણીની ઊંડાઈનો અંદાજ ન આવતો હોય ત્યારે નાના વાહનો અને દ્વિચક્રી વાહનો માટે જોખમ વધી જાય છે. આથી વરસાદી પાણી અને નદીના પ્રવાહ વચ્ચે રસ્તો પાર કરવાનો પ્રયાસ ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: 50 વર્ષથી એક જ સમસ્યા : વરસાદ પડતાં જ વડોદરાનું બાજવા ગામ પાણીમાં, લોકોનો તંત્ર સામે આક્રોશ
ગારદા-મોટા જાંબુડા માર્ગ પાણીમાં ગરકાવ
ભારે વરસાદની સૌથી વધુ અસર ગારદા ગામથી મોટા જાંબુડા તરફ જતા માર્ગ પર જોવા મળી હતી. આ માર્ગ પર પાણી ફરી વળતાં રસ્તો પાણીમાં ગરકાવ થઈ ગયો હતો. માર્ગ પર પાણીનું સ્તર વધતાં વાહનચાલકો અને રાહદારીઓ માટે અવરજવર મુશ્કેલ બની હતી. સ્થાનિકો માટે આ માર્ગ મહત્વપૂર્ણ હોવાથી રસ્તા પર પાણી ભરાતા રોજિંદા જીવન પર પણ અસર પડી હતી. ભારે વરસાદ દરમિયાન એક તરફ નદી અને નાળાઓમાં પાણીનો પ્રવાહ વધ્યો હતો, તો બીજી તરફ માર્ગો પર વરસાદી પાણી ફરી વળતાં વાહનવ્યવહાર ખોરવાયો હતો.
આ માર્ગ પર આવેલો મોટો બ્રિજ પણ પાણીના ભરાવાથી પ્રભાવિત થયો હતો. પાણીનું સ્તર વધતાં બ્રિજનો મોટો હિસ્સો પાણીમાં ગરકાવ થયેલો જોવા મળ્યો હતો. આવી સ્થિતિમાં બ્રિજ પરથી પસાર થતા લોકો માટે જોખમ વધી જતું હોવાથી પાણીનું સ્તર સામાન્ય ન થાય ત્યાં સુધી અવરજવર પર નિયંત્રણ રાખવું જરૂરી બને છે.
વરસાદે વિરામ લેતાં રસ્તાઓ ફરી શરૂ
હાલમાં વરસાદે વિરામ લેતાં પરિસ્થિતિમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે. વરસાદ બંધ થતાં નદી-નાળાઓમાં પાણીની આવક ધીમે ધીમે ઘટવા લાગી છે અને રસ્તાઓ પર ભરાયેલું પાણી પણ ઓસરવાનું શરૂ થયું છે. પરિણામે ગારદા અને મોટા જાંબુડા તરફનો માર્ગ ફરી વાહનવ્યવહાર માટે ચાલુ થયો હોવાનું સ્થાનિક સ્તરે જાણવા મળ્યું છે. રસ્તાઓ ફરી ખુલતાં રાહદારીઓ અને વાહનચાલકોને મોટી રાહત મળી છે. જોકે, ભારે વરસાદ બાદ રસ્તા પર કાદવ, કચરો અને પાણીના પ્રવાહથી થયેલું નુકસાન હોય તો વાહનચાલકોએ હજુ પણ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. પાણી ઓસર્યા બાદ રસ્તાની વાસ્તવિક સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવું પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
નદી અને નાળામાં પાણીનો પ્રવાહ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય ન થાય ત્યાં સુધી સ્થાનિકોએ નદીકાંઠા અને પાણી ભરાયેલા વિસ્તારોમાં જવાનું ટાળવું જરૂરી છે. વરસાદ ફરી શરૂ થાય તો પાણીનું સ્તર ઝડપથી વધી શકે છે, તેથી તંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે.
ડેડિયાપાડાના વરસાદથી કુદરતી સૌંદર્ય ખીલ્યું
ડેડિયાપાડા અને નર્મદા જિલ્લાનો મોટો વિસ્તાર જંગલ અને ડુંગરાળ ભૂપ્રદેશ ધરાવે છે. ચોમાસામાં અહીં ભારે વરસાદ પડતાં અનેક ધોધ અને નદી-નાળા સક્રિય બની જાય છે. સામાન્ય રીતે આ દૃશ્યો પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બને છે, પરંતુ ભારે વરસાદ દરમિયાન આ જ કુદરતી સ્થળો જોખમી બની શકે છે. નદી અને ધોધમાં પાણીનું સ્તર વધે ત્યારે પ્રવાસીઓએ ખાસ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. પાણીનો પ્રવાહ ક્યારે તેજ બની જાય તે કહી શકાય નહીં. ખાસ કરીને ઉપરવાસમાં વરસાદ પડી રહ્યો હોય તો કોઈ સ્થળે વરસાદ ન હોવા છતાં નદીનું પાણી અચાનક વધી શકે છે. આથી ધોધ, નદી અને નાળાના કિનારે ઊંડા પાણીમાં જવાનું ટાળવું જોઈએ.
ભારે વરસાદ બાદ રસ્તાઓ ફરી ખુલ્યા હોવા છતાં તંત્ર દ્વારા નદી અને નાળાના પાણીના સ્તર પર સતત નજર રાખવી જરૂરી છે. જો ફરી વરસાદનું જોર વધે તો ગારદા-મોટા જાંબુડા માર્ગ સહિતના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ફરી પાણી ભરાવાની શક્યતા રહે છે.
આ પણ વાંચો: સુરતનું આ ગામ 8-9 ફૂટ પાણીમાં ગરકાવ : સણિયા હેમાદ બન્યું 'બેટ', ઘરો-મંદિર સુધી પહોંચ્યું વરહસાદી પાણી
આગામી દિવસોમાં સાવચેતી જરૂરી
ડેડિયાપાડામાં 24 કલાકમાં 6 ઇંચ વરસાદ નોંધાયા બાદ પંથકમાં ચોમાસાની સક્રિયતા સ્પષ્ટ જોવા મળી છે. મોહન નદીમાં ઘોડાપૂર જેવી સ્થિતિ અને માર્ગો પર પાણી ભરાવાની ઘટના દર્શાવે છે કે ભારે વરસાદ દરમિયાન સ્થાનિક પરિવહન વ્યવસ્થા કેટલી ઝડપથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે. હાલ વરસાદે વિરામ લેતાં અને રસ્તાઓ પર અવરજવર શરૂ થતાં સ્થાનિકોને રાહત મળી છે. જોકે, નદી-નાળાઓમાં પાણીનો પ્રવાહ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય થયો છે કે નહીં તે જોવું જરૂરી છે. ભારે વરસાદની આગાહી હોય ત્યારે સ્થાનિક વહીવટી તંત્રએ સંવેદનશીલ માર્ગો પર નજર રાખવી, પાણીના સ્તરની સતત માહિતી મેળવવી અને જરૂર પડે ત્યારે વાહનવ્યવહાર રોકવા જેવા પગલાં લેવા જરૂરી બને છે.
હાલ માટે ડેડિયાપાડા પંથકમાં વરસાદી સ્થિતિમાં થોડો સુધારો થયો છે, પરંતુ ચોમાસાની સિઝન હજુ ચાલુ હોવાથી આગામી વરસાદ દરમિયાન ફરી આવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. તેથી સ્થાનિકો અને રાહદારીઓએ પાણી ભરાયેલા રસ્તા, નદીના કાંઠા અને ધોધ નજીક બિનજરૂરી જોખમ ન ખેડવું જોઈએ. તંત્રની સત્તાવાર સૂચનાઓનું પાલન અને સમયસર સાવચેતી જ ભારે વરસાદ દરમિયાન સુરક્ષિત રહેવાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે.
