Human Body Facts: અવારનવાર લોકોમાં એવું સાંભળવા મળે છે કે માણસના મૃત્યુ પછી પણ તેના નખ અને વાળ વધતા રહે છે. ફિલ્મો અને વાર્તાઓમાં પણ આ માન્યતાને ઘણી વખત દર્શાવવામાં આવી છે. પરંતુ હવે વિજ્ઞાને આ રહસ્ય પરથી પડદો હટાવી દીધો છે અને જણાવ્યું છે કે અસલી હકીકત કંઈક અલગ જ છે. નિષ્ણાતોના મતે, મૃત્યુ પછી માનવ શરીરમાં કોઈ પણ જૈવિક પ્રક્રિયા સક્રિય રહેતી નથી. એનો અર્થ એ કે શરીરના કોષો (cells) કામ કરવાનું બંધ કરી દે છે અને નખ કે વાળનો વાસ્તવિક વિકાસ શક્ય નથી હોતો.
તો પછી કેમ લાંબા દેખાવા લાગે છે નખ અને વાળ?
વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે મૃત્યુ પછી શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ ધીમે-ધીમે ઘટવા લાગે છે. આના કારણે ત્વચા સંકોચાવવા લાગે છે, ખાસ કરીને આંગળીઓ અને ચહેરાની આસપાસની ત્વચા. જ્યારે ત્વચા પાછળની તરફ સંકોચાય છે, ત્યારે નખ અને વાળ પહેલાની સરખામણીમાં વધારે બહાર નીકળેલા દેખાય છે. આ જ કારણ છે કે લોકોને લાગે છે કે મૃત્યુ પછી પણ નખ અને વાળ વધી રહ્યા છે. વાસ્તવમાં, આ માત્ર એક દ્રષ્ટિ ભ્રમ (Optical Illusion) છે, વાસ્તવિક વિકાસ નહીં.
શરીરમાં કેમ અટકી જાય છે બધી પ્રક્રિયાઓ?
માનવ શરીરમાં વાળ અને નખ કેરાટિન (Keratin) નામના પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે. તેમના વિકાસ માટે શરીરને સતત ઓક્સિજન, પોષણ અને હોર્મોન્સની જરૂર હોય છે. મૃત્યુ પછી હૃદય ધબકવાનું બંધ કરી દે છે અને રક્ત પરિભ્રમણ (Blood circulation) અટકી જાય છે. આ સાથે જ કોષો સુધી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પહોંચવાનું બંધ થઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં શરીરની તમામ વિકાસ પ્રક્રિયાઓ સમાપ્ત થઈ જાય છે. નિષ્ણાતો જણાવે છે કે જો શરીરમાં રક્ત પરિભ્રમણ જ ન થતું હોય, તો વાળ અને નખનું વધવું વૈજ્ઞાનિક રીતે શક્ય જ નથી.
ભ્રમ કેવી રીતે બન્યો સાચી વાર્તા?
ઇતિહાસમાં ઘણી વખત કબર ખોદતી વખતે અથવા પોસ્ટમોર્ટમ દરમિયાન લોકોએ મૃતદેહના લાંબા નખ અને વાળ જોયા. ધીમે-ધીમે આ માન્યતા ફેલાઈ ગઈ કે મૃત્યુ પછી પણ શરીરના કેટલાક અંગો વધતા રહે છે. જો કે, આધુનિક વિજ્ઞાન અને તબીબી સંશોધનોએ (Medical Research) હવે આ ભ્રમને સંપૂર્ણપણે ખોટો સાબિત કરી દીધો છે.
વિજ્ઞાન શું કહે છે?
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, મૃત્યુ પછી નખ અને વાળ બિલકુલ વધતા નથી. જે ફેરફારો દેખાય છે તે માત્ર ત્વચાના સંકોચવાને કારણે થાય છે. એટલે કે, જો તમને ક્યારેય એવું સાંભળવા મળે કે મૃત્યુ પછી પણ માણસના નખ અને વાળ વધતા રહે છે, તો સમજી લેજો કે આ માત્ર એક ભ્રમ છે, હકીકત નહીં.
