આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. એક સમયે પ્રતિ બેરલ 126 ડોલર સુધી પહોંચેલું કાચું તેલ હવે ઘટીને આશરે 71 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ આવી ગયું છે. આ ઘટાડા બાદ વિશ્વના અનેક દેશોએ પોતાના દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ઘટાડો કર્યો છે. વૈશ્વિક સ્તરે પેટ્રોલની સરેરાશ કિંમત પણ ઘટીને આશરે 139.33 રૂપિયા પ્રતિ લિટર સુધી પહોંચી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. જોકે ભારતમાં હજુ સુધી પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી, જેના કારણે લોકોમાં પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ ઘટ્યા છતાં ભારતમાં તેનો લાભ ક્યારે મળશે.
ભારતમાં તરત રાહત કેમ મળતી નથી?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તુ થવા છતાં ભારતમાં તરત પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ઘટતા નથી. કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીના જણાવ્યા અનુસાર સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ રિફાઇનરી માટે સામાન્ય રીતે બે મહિના અગાઉ જ ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી કરી લે છે.
એટલે હાલમાં દેશની રિફાઇનરીઓમાં જે કાચા તેલમાંથી પેટ્રોલ અને ડીઝલ તૈયાર થઈ રહ્યું છે તે લગભગ બે મહિના પહેલાં ખરીદવામાં આવ્યું હતું. આવી સ્થિતિમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં થયેલા તાજેતરના ઘટાડાનો સીધો લાભ ભારતીય ગ્રાહકો સુધી પહોંચવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે. જો વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ સ્થિર રહે તો આગામી સમયમાં તેની અસર સ્થાનિક બજારમાં પણ જોવા મળી શકે છે.
યુદ્ધ દરમિયાન પડોશી દેશોમાં વધી હતી મોંઘવારી
ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના તણાવ દરમિયાન જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઝડપથી વધી રહ્યા હતા ત્યારે ભારત સહિત અનેક દેશો પર તેની અસર જોવા મળી હતી. અહેવાલો અનુસાર તે સમયગાળા દરમિયાન પાકિસ્તાન, ચીન, બાંગ્લાદેશ, નેપાળ, શ્રીલંકા અને મ્યાનમાર જેવા દેશોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો હતો.
ખાસ કરીને મ્યાનમારમાં પેટ્રોલના ભાવ લગભગ બમણા થઈ ગયા હતા, જ્યારે ડીઝલના ભાવમાં લગભગ 120 ટકા સુધીનો વધારો નોંધાયો હતો. બીજી તરફ ભારતમાં તે સમય દરમિયાન ઇંધણના ભાવમાં મોટા પ્રમાણમાં વધારો કરવામાં આવ્યો નહોતો અને સ્થાનિક બજારમાં ભાવને સ્થિર રાખવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા.
હાલ પડોશી દેશોમાં શું છે સ્થિતિ?
તાજેતરના અહેવાલો મુજબ યુદ્ધની અસર ઘટવા અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો થયા પછી પણ ઘણા પડોશી દેશોમાં ઇંધણના ભાવ હજુ પણ અગાઉની સરખામણીએ ઊંચા છે.
ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર:
મ્યાનમારમાં પેટ્રોલ હજુ પણ લગભગ દોઢગણા ભાવ પર વેચાઈ રહ્યું છે, જ્યારે ડીઝલ લગભગ 43.7 ટકા મોંઘું છે.
શ્રીલંકામાં પેટ્રોલ આશરે 45.6 ટકા અને ડીઝલ 48 ટકાથી વધુ મોંઘું છે.
નેપાળમાં પેટ્રોલ લગભગ 38.2 ટકા અને ડીઝલ 58.5 ટકા મોંઘું છે.
બાંગ્લાદેશમાં પેટ્રોલ લગભગ 20.8 ટકા અને ડીઝલ 15 ટકા મોંઘું છે.
ચીનમાં ઇંધણના ભાવ અંદાજે 15.6 ટકા ઊંચા છે.
પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલ લગભગ 16 ટકા અને ડીઝલ 13 ટકા મોંઘું વેચાઈ રહ્યું છે.
તેની સરખામણીએ ભારતમાં યુદ્ધ પહેલાંની તુલનામાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં આશરે 8 ટકા જેટલો જ વધારો નોંધાયો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
