નેતન્યાહૂ સૌથી મોટા સંકટમાં!

ઇઝરાયેલના રાજકારણમાં એક મોટો ભૂકંપ આવવાના સંકેત મળી રહ્યા છે. વિપક્ષે બુધવારે ઇઝરાયેલની સંસદ (કનેસેટ) ભંગ કરવાનું બિલ રજૂ કર્યું છે, જેના કારણે વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની સરકાર પર મોટું સંકટ આવી ગયું છે. આ બિલને નેતન્યાહૂના ગઠબંધનમાં સામેલ અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ (હરેદી) પાર્ટીઓનું સમર્થન મળવાની શક્યતા છે, જેનાથી સરકાર પડી ભાંગે અને દેશમાં વહેલી ચૂંટણીઓ યોજાઈ શકે છે. આ ઘટના નેતન્યાહૂની સરકાર માટે 7 ઓક્ટોબર, 2023ના હમાસના હુમલા બાદનો સૌથી મોટો પડકાર બની ગઈ છે, જેને ઇઝરાયેલના ઇતિહાસની સૌથી મોટી સુરક્ષા નિષ્ફળતા ગણવામાં આવે છે.
સંસદ ભંગ કરવાનું બિલ કેમ રજૂ થયું?ઑ
ઇઝરાયેલની સુપ્રીમ કોર્ટે 2017માં એક ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો હતો, જેમાં ધાર્મિક વિદ્યાર્થીઓ (અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ યહૂદીઓ)ને સૈન્ય સેવામાંથી આપવામાં આવતી મુક્તિને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી હતી. આ ચુકાદા બાદથી ઇઝરાયેલમાં આ મુદ્દે રાજકીય ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. છેલ્લા આઠ વર્ષમાં ઘણી સરકારોએ આ મુદ્દે નવો કાયદો ઘડવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ કોઈ પણ સરકાર આ મામલે સફળ થઈ શકી નથી. નેતન્યાહૂની વર્તમાન ગઠબંધન સરકારમાં સામેલ બે અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ પાર્ટીઓ – યુનાઈટેડ ટોરાહ જુડાઈઝમ અને શાસ – આ મુદ્દે નેતન્યાહૂથી ખૂબ જ નારાજ છે. આ પાર્ટીઓનું માનવું છે કે હરેદી યહૂદીઓને સૈન્ય સેવામાંથી મુક્તિ આપવી જોઈએ, કારણ કે તેઓ પોતાનું જીવન ધાર્મિક અભ્યાસમાં સમર્પિત કરે છે. જોકે, નેતન્યાહૂ આ મુદ્દે કોઈ નવો કાયદો લાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે, જેના કારણે ગઠબંધનમાં અંદરૂની તિરાડ સર્જાઈ છે.
વિપક્ષે આ તકનો લાભ લઈને કનેસેટ ભંગ કરવાનું બિલ રજૂ કર્યું છે. આ બિલને પસાર કરવા માટે નેતન્યાહૂની ગઠબંધનમાં સામેલ બે અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ પાર્ટીઓનું સમર્થન જરૂરી છે. યુનાઈટેડ ટોરાહ જુડાઈઝમ પાસે 7 બેઠકો અને શાસ પાસે 11 બેઠકો છે, અને જો આ બંને પાર્ટીઓએ બિલનું સમર્થન કર્યું, તો નેતન્યાહૂની સરકાર બહુમતી ગુમાવી દેશે અને દેશમાં વહેલી ચૂંટણીઓ યોજવી પડશે.
ગઠબંધન પક્ષો નેતન્યાહૂની વિરુદ્ધ કેમ?
નેતન્યાહૂની ગઠબંધન સરકારમાં સેક્યુલર રાઈટ-વિંગ પાર્ટીઓ અને અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ પાર્ટીઓનો સમાવેશ થાય છે, જે પાસે કનેસેટમાં 8 બેઠકોની બહુમતી છે. પરંતુ હરેદી યહૂદીઓને સૈન્ય સેવામાંથી મુક્તિ આપવાનો મુદ્દો ગઠબંધનમાં વિવાદનું મુખ્ય કારણ બન્યો છે. ઇઝરાયેલમાં મોટાભાગના યહૂદીઓ માટે સૈન્ય સેવા ફરજિયાત છે, પરંતુ હરેદી યહૂદીઓ, જે દેશની વસ્તીના લગભગ 13% હિસ્સો ધરાવે છે, ઐતિહાસિક રીતે ધાર્મિક અભ્યાસ માટે સૈન્ય સેવામાંથી મુક્તિ મેળવતા આવ્યા છે. હરેદી સમુદાયનું કહેવું છે કે સૈન્યમાં સામેલ થવાથી તેમની પરંપરાગત જીવનશૈલીને ખતરો ઊભો થશે.
આ મુદ્દે હરેદી પાર્ટીઓ અને નેતન્યાહૂ વચ્ચે મતભેદો ઊભા થયા છે. મંગળવારે હરેદી સમુદાયના ટોચના રબ્બીઓએ એક ધાર્મિક આદેશ જારી કરીને સૈન્ય સેવાનો સખત વિરોધ કર્યો હતો, જેના કારણે હરેદી નેતાઓ માટે વાટાઘાટો કરવી વધુ મુશ્કેલ બની ગઈ છે. યુનાઈટેડ ટોરાહ જુડાઈઝમના નેતા યિટ્ઝાક ગોલ્ડકનોપ્ફના એક પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે જો સૈન્ય સેવામાંથી મુક્તિ આપતો કાયદો પસાર નહીં થાય, તો તેઓ સંસદ ભંગ કરવાના બિલને સમર્થન આપશે. આ સ્થિતિમાં નેતન્યાહૂ માટે ગઠબંધન બચાવવું એક મોટો પડકાર બની ગયું છે.આ ઉપરાંત, ઇઝરાયેલ હાલમાં ગાઝામાં હમાસ સામેના યુદ્ધમાં ફસાયેલું છે, જે દેશના ઇતિહાસનું સૌથી લાંબુ સક્રિય યુદ્ધ બની ગયું છે. આ યુદ્ધે ઇઝરાયેલની સૈન્યને ખૂબ જ ખેંચી દીધી છે, અને આવા સમયે હરેદી સમુદાયનો સૈન્ય સેવામાંથી ભાગવાનો ઇનકાર સામાન્ય ઇઝરાયેલી નાગરિકોમાં ગુસ્સો ભડકાવી રહ્યો છે, ખાસ કરીને તે લોકોમાં જેઓએ યુદ્ધ દરમિયાન અનેક વખત રિઝર્વ ડ્યૂટી કરી છે.