ઘણી વખત તમે પાર્કિંગમાં ઊભેલી કારોના વાઇપર કાચ પરથી ઊંચા કરેલા જોયા હશે. ઘણા લોકોને આ માત્ર એક સામાન્ય આદત કે સ્ટાઇલ લાગતી હોય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તેની પાછળ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ કારણ છુપાયેલું છે. ખાસ કરીને ઉનાળાની ઋતુમાં જ્યારે તાપમાન સતત ઊંચું રહે છે અને કાર કલાકો સુધી ખુલ્લા તડકામાં પાર્ક રહેતી હોય છે ત્યારે વાઇપરને કાચ પરથી ઊંચા રાખવાની આ નાની આદત મોટી બચત કરાવી શકે છે. ઓટોમોબાઇલ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર તીવ્ર ગરમીના કારણે કારના વાઇપર, ડોર સીલ અને અન્ય રબરના ભાગોને નુકસાન પહોંચે છે, જેને સમયસર અટકાવી શકાય છે.
ઉનાળામાં જ્યારે કાર ખુલ્લા તડકામાં પાર્ક કરવામાં આવે છે ત્યારે વિન્ડશીલ્ડનું તાપમાન સામાન્ય વાતાવરણ કરતાં ઘણું વધારે વધી જાય છે. ઘણી વખત બહારનું તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસ આસપાસ હોય ત્યારે કારના આગળના કાચનું તાપમાન 60 થી 70 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કાચ સતત ગરમ રહે છે અને તેના સંપર્કમાં રહેલા વાઇપર બ્લેડ પર સીધી અસર થાય છે.
વાઇપર બ્લેડ મુખ્યત્વે નરમ અને લવચીક રબરથી બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે આ રબર લાંબા સમય સુધી ગરમ કાચને અડીને રહે છે ત્યારે તેની ગુણવત્તા ધીમે ધીમે ઘટવા લાગે છે. સતત ગરમીના કારણે રબર કઠોર બનવા લાગે છે, તેની લવચીકતા ઓછી થઈ જાય છે અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં તે કાચ સાથે ચોંટવા પણ લાગે છે. પરિણામે જ્યારે વરસાદ દરમિયાન વાઇપરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે ત્યારે તે કાચને યોગ્ય રીતે સાફ કરી શકતા નથી. ઘણી વખત વાઇપર ચલાવતી વખતે કાચ પર લાઇનો રહી જાય છે અથવા અવાજ આવવા લાગે છે, જે વાઇપર ખરાબ થવાના પ્રારંભિક સંકેતો માનવામાં આવે છે.
નિષ્ણાતો જણાવે છે કે વાઇપરની રબર એકવાર ખરાબ થઈ જાય પછી તેને રિપેર કરવી શક્ય નથી અને નવા વાઇપર બ્લેડ ખરીદવા પડે છે. સામાન્ય રીતે કારના મોડલ પ્રમાણે નવા વાઇપર બ્લેડનો ખર્ચ પણ નોંધપાત્ર હોઈ શકે છે. એટલે માત્ર થોડા સેકન્ડ ખર્ચીને વાઇપર ઊંચા કરી દેવાની આદત લાંબા ગાળે ખર્ચ બચાવવામાં મદદરૂપ બને છે.
આ સમસ્યા માત્ર વાઇપર પૂરતી મર્યાદિત નથી. કારમાં વપરાતા અન્ય રબરના ભાગો જેમ કે ડોર સીલ, વિન્ડો સીલ અને ટાયરો પર પણ વધુ ગરમીની અસર પડે છે. સતત તડકામાં રહેવાના કારણે આ ભાગો કઠોર બની શકે છે અને સમય પહેલાં ખરાબ થઈ શકે છે. પરિણામે વાહનની જાળવણીનો ખર્ચ વધે છે અને સમયાંતરે રિપ્લેસમેન્ટ કરાવવું પડે છે.
કારની સુરક્ષા માટે સૌથી સરળ ઉપાય એ છે કે પાર્કિંગ દરમિયાન વાઇપરને ધીમેથી કાચ પરથી ઊંચા કરી દેવા. આમ કરવાથી રબરનો ગરમ કાચ સાથે સીધો સંપર્ક રહેતો નથી અને તેનું આયુષ્ય વધે છે. જો કોઈ કારણસર વાઇપર ઊંચા કરવાનું શક્ય ન હોય તો વાઇપર અને કાચ વચ્ચે નાનું કોટનનું કપડું અથવા કાર્ડબોર્ડનો ટુકડો રાખી શકાય છે જેથી બંને વચ્ચે સીધો સંપર્ક ટાળી શકાય.
આ ઉપરાંત કારને વધુ ગરમીથી બચાવવા માટે રિફ્લેક્ટિવ સનશેડનો ઉપયોગ પણ ખૂબ અસરકારક માનવામાં આવે છે. સિલ્વર ફોઇલવાળા સનશેડ વિન્ડશીલ્ડ પર લગાવવાથી સૂર્યપ્રકાશનો મોટો ભાગ પરાવર્તિત થઈ જાય છે અને કારના કેબિનનું તાપમાન નોંધપાત્ર રીતે ઓછું રહે છે. આથી માત્ર વાઇપર જ નહીં પરંતુ ડેશબોર્ડ, સ્ટિયરિંગ અને કારની અંદરના અન્ય ભાગોને પણ ગરમીથી રક્ષણ મળે છે.
ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કારની લાંબા ગાળાની જાળવણી માટે આવી નાની બાબતો પર ધ્યાન આપવું ખૂબ જરૂરી છે. ખાસ કરીને ગુજરાત સહિત દેશના ઘણા વિસ્તારોમાં ઉનાળામાં તાપમાન ખૂબ ઊંચું રહે છે. આવી સ્થિતિમાં વાઇપર ઊંચા રાખવા જેવી સરળ આદત વાહનની કામગીરી જાળવી રાખવામાં અને અનાવશ્યક ખર્ચ ટાળવામાં મદદ કરી શકે છે.
