Car Fire Safety Tips: ભારતમાં ઉનાળાની ગરમી દર વર્ષે વધુ આક્રમક બની રહી છે. ગુજરાત સહિત દેશના અનેક વિસ્તારોમાં તાપમાન 45 ડિગ્રીની નજીક પહોંચી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં માત્ર માનવી નહીં પરંતુ વાહનો પણ ગરમીનો ભારે પ્રભાવ સહન કરી રહ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં હાઇવે, શહેરના ટ્રાફિક ઝોન અને પાર્કિંગ વિસ્તારોમાં કારમાં અચાનક આગ લાગવાના બનાવોમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં ડ્રાઇવર સમયસર બહાર નીકળી જતા જાનહાનિ ટળી છે, પરંતુ વાહન સંપૂર્ણપણે બળી જવાના બનાવો ચિંતાજનક બની રહ્યા છે.
નવી ટાટાની કાર ખરીદવાની 'સુવર્ણ તક': 30,000 થી 55,000 રૂપિયા સુધીનું મળી રહ્યું છે ડિસ્કાઉન્ટ
ઓટોમોબાઇલ નિષ્ણાતો કહે છે કે કારમાં લાગતી આગ પાછળ માત્ર એક જ કારણ જવાબદાર નથી. ઓવરહીટિંગ, કૂલિંગ સિસ્ટમની ખામી, વાયરિંગમાં શોર્ટ સર્કિટ, નકામી એક્સેસરીઝ અને યોગ્ય સર્વિસિંગનો અભાવ - આ બધાં પરિબળો સાથે મળીને જોખમ ઊભું કરે છે. ખાસ કરીને ઉનાળાની ગરમીમાં એન્જિન અને ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમ પર વધારાનો ભાર પડતો હોવાથી નાની ખામી પણ ગંભીર અકસ્માતમાં ફેરવાઈ શકે છે.
ગરમીમાં એન્જિન પર કેમ વધે છે દબાણ?
કારનું એન્જિન સતત ઊર્જા ઉત્પન્ન કરે છે અને તે પ્રક્રિયામાં ભારે ગરમી પણ ઉત્પન્ન થાય છે. સામાન્ય સ્થિતિમાં રેડિયેટર, કૂલન્ટ અને કૂલિંગ ફેન મળીને આ ગરમી નિયંત્રિત રાખે છે. પરંતુ જ્યારે બહારનું તાપમાન પહેલેથી જ અત્યંત ઊંચું હોય અને કાર લાંબા સમય સુધી ટ્રાફિકમાં ફસાયેલી રહે, ત્યારે કૂલિંગ સિસ્ટમ પર વધારાનો દબાણ પડે છે. ટ્રાફિક દરમિયાન કારની સ્પીડ ઓછી હોવાથી રેડિયેટરમાં પૂરતો હવાનો પ્રવાહ મળતો નથી. પરિણામે એન્જિનનું તાપમાન ઝડપથી વધી શકે છે. જો કૂલન્ટનું લેવલ ઓછું હોય, રેડિયેટર ધૂળથી ભરાયેલું હોય અથવા કૂલિંગ ફેન યોગ્ય રીતે કાર્ય ન કરતું હોય તો પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. ઓટો ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા મિકેનિક્સ જણાવે છે કે ઘણા કાર માલિકો માત્ર એન્જિન ઓઇલ બદલાવે છે પરંતુ કૂલન્ટ, હોઝ પાઇપ અને રેડિયેટર ક્લીનિંગ જેવી બાબતોને અવગણે છે. આ બેદરકારી ઉનાળામાં જોખમી સાબિત થાય છે.
5-star safety પહેલા અટકી ગઈ હતી આ કારો!: ભારત NCAP ની ‘કડક’ પ્રક્રિયાનો ખુલાસો
વાયરિંગ અને લોકલ એક્સેસરીઝ પણ મોટું જોખમ
કારમાં આગ લાગવાના અનેક બનાવોમાં ઇલેક્ટ્રિકલ શોર્ટ સર્કિટ મુખ્ય કારણ તરીકે સામે આવ્યું છે. બજારમાં સસ્તી અને બિન-પ્રમાણભૂત એક્સેસરીઝનો ઉપયોગ વધવાથી જોખમ પણ વધી રહ્યું છે. ઘણા વાહન માલિકો લોકલ ગેરેજમાં વધારાની લાઇટ, મ્યુઝિક સિસ્ટમ અથવા અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ફિટિંગ્સ કરાવે છે, જેમાં મૂળ વાયરિંગ સાથે છેડછાડ થાય છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર ખોટી રીતે જોડાયેલા વાયર ગરમીમાં ઓગળવા લાગે છે અને પછી સ્પાર્કિંગ થવાથી આગ ફાટી નીકળે છે. ખાસ કરીને જૂની કારોમાં વાયરિંગ પહેલેથી જ નબળી થઈ ચૂકી હોય છે, તેથી જોખમ વધુ રહે છે. કેટલાક ઓનલાઈન ફોરમ અને કાર કમ્યુનિટીમાં પણ લોકો વધતી કાર ફાયર ઘટનાઓ અંગે ચર્ચા કરી રહ્યા છે. જોકે સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા દાવાઓ કરવામાં આવે છે, પરંતુ દરેક ઘટનાનું કારણ એકસરખું હોવું જરૂરી નથી. કેટલાક લોકો ઇંધણની ગુણવત્તા અથવા E20 પેટ્રોલને જવાબદાર ગણાવે છે, પરંતુ નિષ્ણાતો સ્પષ્ટ પુરાવા વગર આવા દાવાઓને સ્વીકારતા નથી.
કૂલન્ટ અને એન્જિન ઓઇલનું મહત્વ
કારને ઓવરહીટિંગથી બચાવવામાં કૂલન્ટ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ઘણા લોકો હજુ પણ માત્ર પાણીનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ તે લાંબા ગાળે નુકસાનકારક બની શકે છે. યોગ્ય કૂલન્ટ એન્જિનમાંથી ગરમી શોષી રેડિયેટર સુધી પહોંચાડે છે અને સાથે જ કાટ લાગવાથી પણ બચાવે છે. એન્જિન ઓઇલ પણ ગરમી નિયંત્રણમાં મદદરૂપ બને છે. જૂનું અથવા નીચી ગુણવત્તાનું ઓઇલ એન્જિનમાં ઘર્ષણ વધારશે, જેના કારણે તાપમાન વધુ વધી શકે છે. સમયસર ઓઇલ બદલાવવું અને કંપની દ્વારા સૂચવાયેલા ગ્રેડનું ઓઇલ વાપરવું જરૂરી ગણાય છે.
કાર ઓવરહીટ થાય તો તરત શું કરવું?
ઘણા લોકો ગભરાટમાં તરત જ બોનેટ ખોલી દે છે અથવા રેડિયેટર કેપ ખોલવાનો પ્રયાસ કરે છે, જે અત્યંત જોખમી બની શકે છે. નિષ્ણાતો અનુસાર જો ટેમ્પરેચર ગેજ સામાન્યથી ઉપર જાય તો તરત કારને સુરક્ષિત જગ્યાએ ઉભી રાખવી જોઈએ અને એન્જિન બંધ કરી દેવું જોઈએ. એન્જિન ઠંડું થયા વગર રેડિયેટર કેપ ખોલવાથી ઉકળતું કૂલન્ટ બહાર ફાટી શકે છે અને ગંભીર દાઝા પડી શકે છે. શક્ય હોય તો વાહનમાંથી તમામ મુસાફરોને બહાર કાઢવા અને રોડસાઇડ સહાયતા અથવા મિકેનિકનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
બદલાતું હવામાન અને વધતું વાહન જોખમ
હવામાન પરિવર્તનના કારણે ભારતમાં ગરમીની તીવ્રતા સતત વધી રહી છે. શહેરી વિસ્તારોમાં કાંકરીટ, ટ્રાફિક અને પ્રદૂષણના કારણે ‘હીટ આઇલેન્ડ ઇફેક્ટ’ સર્જાય છે, જે વાહનો માટે વધારાનું જોખમ ઊભું કરે છે. ખાસ કરીને લાંબી મુસાફરી, ભારે ટ્રાફિક અને બપોરના સમયે સતત ડ્રાઇવિંગ દરમિયાન વાહનો પર વધારાનો દબાણ પડે છે. ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગ માટે પણ આ ચેતવણી સમાન છે. હવે માત્ર ફીચર્સ અને માઇલેજ પૂરતું નથી, પરંતુ ગરમી સામે વાહન કેટલું સુરક્ષિત છે તે પણ મહત્વનો મુદ્દો બની રહ્યો છે.
વાહન નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નિયમિત સર્વિસિંગ, પ્રમાણભૂત પાર્ટ્સનો ઉપયોગ અને ડ્રાઇવરોમાં જાગૃતિ વધારવામાં આવે તો આવા અકસ્માતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો આવી શકે છે. ઉનાળામાં કાર ચલાવવી હવે માત્ર મુસાફરી નહીં પરંતુ જવાબદારી અને તકેદારીનો વિષય બની ગઈ છે.
