ભારતમાં ટૂંક સમયમાં બજેટ સ્માર્ટફોન ખરીદવાનું વધુ સસ્તું બની શકે છે. એક તાજેતરના અહેવાલમાં રૂ. 25,000 સુધીની કિંમત ધરાવતા સ્માર્ટફોન પર લાગતા ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST)ને હાલના 18 ટકાથી ઘટાડીને માત્ર 5 ટકા કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. જો આ પ્રસ્તાવને કેન્દ્ર સરકાર અને GST પરિષદની મંજૂરી મળે તો કરોડો ગ્રાહકોને સીધો ફાયદો થઈ શકે છે અને બજેટ સ્માર્ટફોનની કિંમતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. અહેવાલ અનુસાર, આજના સમયમાં સ્માર્ટફોન માત્ર વાતચીતનું સાધન રહ્યો નથી, પરંતુ શિક્ષણ, ડિજિટલ પેમેન્ટ, બેન્કિંગ, સરકારી સેવાઓ, ટેલિમેડિસિન અને ઓનલાઈન કામકાજ માટે અનિવાર્ય ઉપકરણ બની ગયો છે. આવા સમયમાં ખાસ કરીને ઓછી આવક ધરાવતા અને મધ્યમ વર્ગના લોકો માટે સ્માર્ટફોન વધુ સસ્તા બને તો દેશના ડિજિટલ ઈન્ડિયા અભિયાનને પણ વધુ ગતિ મળી શકે છે.
GST ઘટાડવાનો પ્રસ્તાવ શા માટે?
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે દેશમાં હજુ પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો એવા છે, જેમણે સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો નથી અથવા તેઓ મર્યાદિત બજેટને કારણે નવો સ્માર્ટફોન ખરીદી શકતા નથી. આવી સ્થિતિમાં GSTનો દર ઘટાડવાથી ફોનની કુલ કિંમત ઓછી થઈ શકે છે અને વધુ લોકો ડિજિટલ સેવાઓ સાથે જોડાઈ શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આજે લગભગ દરેક સરકારી અને ખાનગી સેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ થઈ રહી છે. વિદ્યાર્થીઓ ઓનલાઈન અભ્યાસ કરે છે, નાના વેપારીઓ ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારે છે અને સામાન્ય નાગરિકો સરકારી યોજનાઓનો લાભ પણ સ્માર્ટફોન દ્વારા લે છે. તેથી સ્માર્ટફોન હવે વૈભવી વસ્તુ નહીં, પરંતુ દૈનિક જરૂરિયાત બની ગયો છે.
ગ્રાહકોને શું મળશે ફાયદો?
જો રૂ. 25,000 સુધીના સ્માર્ટફોન પર GST 18 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવે તો બજેટ અને મિડ-રેન્જ સેગમેન્ટના ફોનની કિંમતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. તેનો સૌથી વધુ લાભ એવા ગ્રાહકોને મળશે, જેઓ પ્રથમ વખત સ્માર્ટફોન ખરીદવા ઈચ્છે છે અથવા મર્યાદિત બજેટમાં નવો ફોન લેવા માંગે છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારો અને નાના શહેરોમાં પણ સ્માર્ટફોનની પહોંચ વધવાની શક્યતા છે. ઓછા ભાવે ઉપલબ્ધ થતાં વધુ લોકો ઓનલાઈન શિક્ષણ, ડિજિટલ બેન્કિંગ, સરકારી એપ્લિકેશન અને અન્ય ડિજિટલ સેવાઓનો ઉપયોગ કરી શકશે.
આ પણ વાંચો: ચીનમાં છત પરથી વરસી રહ્યો છે વરસાદ! : માત્ર ઝાકળ જેવી સિસ્ટમથી આખું વાતાવરણ બની જાય છે ઠંડું
મોબાઈલ ઉદ્યોગને પણ થઈ શકે ફાયદો
GSTમાં ઘટાડો માત્ર ગ્રાહકો માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર મોબાઇલ ઉદ્યોગ માટે પણ ફાયદાકારક બની શકે છે. ઓછી કિંમતોને કારણે સ્માર્ટફોનની માંગમાં વધારો થવાની શક્યતા છે, જેના કારણે ઉત્પાદક કંપનીઓ, ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ અને ઓફલાઇન રિટેલર્સના વેચાણમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. વધતી માંગને કારણે સ્થાનિક ઉત્પાદનને પણ પ્રોત્સાહન મળશે. ભારતમાં પહેલેથી જ 'મેક ઇન ઈન્ડિયા' હેઠળ અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય મોબાઇલ કંપનીઓ ઉત્પાદન કરી રહી છે. માંગ વધશે તો ઉત્પાદન અને રોજગારીની નવી તકો પણ ઊભી થઈ શકે છે.
ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાને મળશે વેગ
સ્માર્ટફોન સસ્તા બનવાથી દેશની ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાને પણ મજબૂતી મળી શકે છે. વધુ લોકો ડિજિટલ પેમેન્ટ, યુપીઆઈ, ઓનલાઈન બેન્કિંગ અને ઈ-ગવર્નન્સ સેવાઓનો ઉપયોગ કરશે. ઉપરાંત વિદ્યાર્થીઓ, ફ્રીલાન્સર્સ, નાના વેપારીઓ અને વર્ક ફ્રોમ હોમ કરતા કર્મચારીઓ માટે પણ સ્માર્ટફોન વધુ સુલભ બનશે. ડિજિટલ ઈન્ડિયા અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ દરેક નાગરિકને ટેક્નોલોજી સાથે જોડવાનો છે. આવી સ્થિતિમાં ઓછી કિંમતે સ્માર્ટફોન ઉપલબ્ધ થાય તો ડિજિટલ અંતર ઘટાડવામાં પણ મદદ મળી શકે છે.
હાલ માત્ર ભલામણ, નિર્ણય બાકી
જોકે, મહત્વની વાત એ છે કે હાલમાં આ માત્ર એક ભલામણ છે. કેન્દ્ર સરકાર અથવા GST પરિષદ તરફથી સ્માર્ટફોન પર GST ઘટાડવાનો કોઈ સત્તાવાર નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. હાલમાં દેશમાં તમામ મોબાઇલ ફોન પર 18 ટકા GST લાગુ છે. GSTમાં કોઈપણ ફેરફાર માટે GST પરિષદની ભલામણ અને કેન્દ્ર તથા રાજ્યોની મંજૂરી જરૂરી હોય છે. તેથી ગ્રાહકોએ હાલની કિંમતોમાં કોઈ તાત્કાલિક ફેરફારની અપેક્ષા રાખવી નહીં.
આ પણ વાંચો: લેપટોપ ખરીદતા પહેલા આ 4 ફીચર્સ અવગણો : સમજદારીથી પસંદગી કરો અને બચાવો તમારા હજારો રૂપિયા
સરકારના નિર્ણય પર સૌની નજર
જો ભવિષ્યમાં સરકાર આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપે તો ભારતના સ્માર્ટફોન બજારમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓ, નોકરીયાત વર્ગ, નાના વેપારીઓ અને પ્રથમ વખત સ્માર્ટફોન ખરીદનારા ગ્રાહકોને સીધો લાભ મળશે. સાથે જ મોબાઇલ કંપનીઓના વેચાણમાં વધારો અને ડિજિટલ સેવાઓના ઉપયોગમાં પણ તેજી આવવાની શક્યતા છે.
હાલ માટે ગ્રાહકોએ સરકાર અને GST પરિષદના સત્તાવાર નિર્ણયની રાહ જોવી પડશે. જો આ ભલામણ અમલમાં આવશે તો આગામી સમયમાં ભારતમાં બજેટ સ્માર્ટફોન ખરીદવાનું અગાઉ કરતાં વધુ પરવડે તેવું બની શકે છે.
