કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા બજેટ 2026માં ભારતની વિદેશ નીતિ અને પ્રાદેશિક પ્રભાવને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્વના પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. વિદેશ મંત્રાલય માટે કરવામાં આવેલી ફાળવણી પર નજર કરીએ તો સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારત તેના પાડોશી દેશોના સર્વાંગી વિકાસ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને માનવીય સહાય માટે કટિબદ્ધ છે. ભારતની આ આર્થિક મદદથી દક્ષિણ એશિયાના અનેક દેશોના વિકાસ કાર્યોને નવી ગતિ મળશે.
ભૂતાન અને નેપાળ માટે મોટી ફાળવણી
ભારતની વિદેશી સહાય મેળવનારા દેશોની યાદીમાં ભૂતાન ફરી એકવાર મોખરે રહ્યું છે. બજેટમાં ભૂતાન માટે ₹2,150 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જેનો મુખ્ય ઉપયોગ જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ અને કનેક્ટિવિટી વધારવા માટે કરવામાં આવશે. તેવી જ રીતે, નેપાળ સાથેના સંબંધોને મજબૂત કરવા માટે ₹700 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ સ્થિર રહી છે. આ આર્થિક મદદ બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વિકાસ સહયોગને દર્શાવે છે.
માલદીવ અને શ્રીલંકાને મળ્યો ટેકો
હિંદ મહાસાગરમાં વ્યૂહાત્મક મહત્વ ધરાવતા માલદીવ માટેની સહાય વધારીને ₹600 કરોડ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહેલા શ્રીલંકાને બેઠું કરવા માટે ભારત સરકારે ₹300 કરોડની ફાળવણી કરી છે. મ્યાનમારમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો અને માનવીય જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને ત્યાંની સહાય ₹250 કરોડથી વધારીને ₹350 કરોડ કરવામાં આવી છે.
અન્ય દેશો અને પ્રાદેશિક પહોંચ
બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાન: બાંગ્લાદેશ માટે ₹120 કરોડની જોગવાઈ છે, જ્યારે અફઘાનિસ્તાન માટેની સહાય ઘટાડીને ₹100 કરોડ કરવામાં આવી છે, જે માત્ર માનવીય કાર્યો પૂરતી મર્યાદિત રહેશે.
આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકા: ભારતની પહોંચ હવે દક્ષિણ એશિયાની બહાર પણ વિસ્તરી છે. આફ્રિકી દેશો માટે કુલ ₹225 કરોડ અને લેટિન અમેરિકા તેમજ યુરેશિયા માટે ₹100 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે.
વ્યૂહાત્મક ભાગીદારો: ઈરાન માટે ₹100 કરોડ અને મોરેશિયસ માટે ₹500 કરોડની વિશેષ જોગવાઈ બજેટમાં જોવા મળી છે.
વિદેશ મંત્રાલયના કુલ ₹20,516 કરોડના બજેટમાંથી આશરે ₹5,483 કરોડ માત્ર અન્ય દેશોની સહાય માટે રાખવામાં આવ્યા છે, જે વિશ્વ ફલક પર ભારતની વધતી ભૂમિકાનું પ્રતીક છે.
