Bhagavad Gita Updesh: ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે મહાભારતના યુદ્ધમાં અર્જુનને ગીતાનું અમર જ્ઞાન આપ્યું, જે માત્ર અર્જુન માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર માનવજાત માટે માર્ગદર્શક છે. જ્યારે અર્જુનના મનમાં સંશય, ભય અને મોહના વાદળો છવાઈ ગયા અને તેમના પગ યુદ્ધભૂમિમાં ડગમગવા લાગ્યા, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે તેમને ગીતાના ઉપદેશો દ્વારા જ્ઞાનનો પ્રકાશ આપ્યો.
ગીતાના આ ઉપદેશો સાંભળીને અર્જુને પોતાના કર્તવ્યને ઓળખ્યું અને પૂર્ણ આત્મવિશ્વાસ સાથે લક્ષ્ય તરફ આગળ વધ્યા. આ જ કારણ છે કે શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાને જીવનનો માર્ગદર્શક ગ્રંથ માનવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે જીવનની કોઈ પણ સમસ્યા એવી નથી, જેનો ઉકેલ ગીતાના શ્લોકોમાં ન મળે. ગીતા આપણને કર્મ કરવાની, પરિણામની ચિંતા કર્યા વિના કર્તવ્ય પર અડગ રહેવાની અને સતત આગળ વધતા રહેવાની પ્રેરણા આપે છે. જો વ્યક્તિ જીવનની મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ મેળવવા અને સફળતાના માર્ગે આગળ વધવા માંગતો હોય, તો ગીતામાં કહેવાયેલી કેટલીક મહત્વની વાતોને પોતાના જીવનમાં અપનાવવી જોઈએ.
ગીતામાં વર્ણવાયેલા નરકના ત્રણ દ્વાર
ગીતા જીવનમાં આગળ વધવા અને સતત કર્મ કરવાની પ્રેરણા આપે છે. તે જ રીતે ભગવાન કૃષ્ણે ત્રણ વસ્તુઓને નરકના દ્વાર તરીકે વર્ણવી છે. તેમના મતે, દરેક વ્યક્તિએ જીવનમાં આ ત્રણેયથી દૂરી જાળવી રાખવી જોઈએ. આ ત્રણ કામ, ક્રોધ અને લોભ છે.
કામ (અતિરેકી ઇચ્છા અને વાસના)
કામ જીવનની સ્વાભાવિક પ્રવૃત્તિ છે, પરંતુ જ્યારે ઇચ્છાઓ અનિયંત્રિત બની જાય છે, ત્યારે વ્યક્તિ પોતાની મર્યાદા ભૂલી જાય છે. શ્રીકૃષ્ણના મતે, અત્યધિક કામવાસના વ્યક્તિની વિચારવાની અને સમજવાની શક્તિને કમજોર કરી દે છે અને તેને ધર્મ તેમજ કર્તવ્યથી ભટકાવી દે છે. આનાથી વ્યક્તિનું જીવન અસંતુલિત બની જાય છે અને દુ:ખનો માર્ગ ખુલ્લો થાય છે.
લોભ (લાલચ)
લોભ એ ક્યારેય ન પૂરી થતી ઇચ્છા છે, જે માનસિક અશાંતિ અને દુ:ખને જન્મ આપે છે. ધન, પદ કે સુખ-સુવિધાઓની અતિ વ્યક્તિને ખોટા માર્ગે લઈ જાય છે. શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે લોભ આત્માને જકડી લે છે, ખાસ કરીને ભૌતિક સુખોનો લાલચ. આનાથી વ્યક્તિ સત્યથી દૂર થઈ જાય છે અને જીવનમાં અસંતોષ વધતો જાય છે.
ક્રોધ (ગુસ્સો)
ઇચ્છાઓમાં અડચણ આવતાં જ ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય છે. ક્રોધમાં વ્યક્તિ સાચું-ખોટુંનો વિવેક ગુમાવી બેસે છે. શ્રીકૃષ્ણના મતે, ક્રોધ બુદ્ધિનો સૌથી મોટો શત્રુ છે અને એક ક્ષણનો ક્રોધ આખા જીવનને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ક્રોધથી વ્યક્તિ પોતાના સંબંધો, પ્રતિષ્ઠા અને શાંતિ ગુમાવી બેસે છે.
આ ત્રણેય કામ, ક્રોધ અને લોભ એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. શ્રીકૃષ્ણે ગીતામાં (અધ્યાય 16, શ્લોક 21) સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે આ ત્રણેય નરકના દ્વાર છે, જે આત્માનો નાશ કરે છે. તેથી આ ત્રણેયથી દૂર રહેવું જરૂરી છે.જો આપણે આ ત્રણ આદતોથી દૂર રહીએ તો જીવનમાં શાંતિ, સંતોષ અને સફળતા પ્રાપ્ત કરી શકીએ છીએ. ગીતાના આ ઉપદેશને અપનાવીને જીવનને સાર્થક બનાવીએ.
