Bullet train India : ભારતના મહત્ત્વાકાંક્ષી મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં હવે એક મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. જ્યાં સુધી વિદેશી ટેક્નોલોજી પર નિર્ભરતા હતી, હવે તેમાંથી બહાર આવીને દેશી કંપનીઓને મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. BEML અને Medha Servo Drivesના કન્સોર્ટિયમ દ્વારા હાઈ-સ્પીડ ટ્રેન બનાવવાની પ્રક્રિયા ભારતના રેલવે ક્ષેત્ર માટે એક ઐતિહાસિક પગલું બની શકે છે.
ભારતના પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ, મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોરમાં હવે દેશી ઉત્પાદનને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે. તાજેતરના વિકાસ મુજબ BEML-Medha કન્સોર્ટિયમએ 16 હાઈ-સ્પીડ ટ્રેનસેટ સપ્લાય કરવા માટે બિડ સબમિટ કરી છે. આ ટ્રેનો ખાસ કરીને 280 કિમી પ્રતિ કલાકની મહત્તમ ગતિ અને 250 કિમી પ્રતિ કલાકની ઓપરેશનલ સ્પીડ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી રહી છે. આ પગલું માત્ર એક ટેક્નિકલ અપગ્રેડ નથી, પરંતુ ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ દિશામાં રેલવે ક્ષેત્રમાં મોટી સિદ્ધિ માનવામાં આવી રહી છે.
BEML-Medha કન્સોર્ટિયમ શું કરશે?
BEML અને Medha Servo Drives વચ્ચેનો આ સહયોગ કામના વહેંચણીના આધારે આગળ વધશે. BEML ટ્રેનના કારબોડી અને ઈન્ટિરિયર પર ધ્યાન આપશે, જ્યારે Medha પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ, બોગીઝ અને Train Control & Management System (TCMS) વિકસાવશે. આ ટ્રેનસેટનો અંદાજીત ખર્ચ લગભગ ₹250 કરોડ પ્રતિ ટ્રેન છે, જેમાં 7 વર્ષનું મેન્ટેનન્સ પણ સામેલ છે. આ પહેલાં પણ 2024માં બે પ્રોટોટાઇપ ટ્રેનસેટ માટે ₹866 કરોડનો કરાર આપવામાં આવ્યો હતો, જે હાલ વિકાસ હેઠળ છે.
મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટની હાલની સ્થિતિઃ
મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટ લગભગ 508 કિમી લાંબો છે અને ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને દાદરા નગર હવેલીમાંથી પસાર થાય છે. આ રૂટ પર કુલ 12 સ્ટેશનો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાં અમદાવાદ, વડોદરા, સુરત અને મુંબઈ જેવા મહત્વપૂર્ણ શહેરો સામેલ છે. પ્રોજેક્ટ તબક્કાવાર શરૂ થવાનો છે. પ્રથમ તબક્કામાં સુરત-બિલિમોરા વિભાગ 2027માં શરૂ થવાની સંભાવના છે.
‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ બુલેટ ટ્રેન: શું બદલાશે?
આ નવી ટ્રેનો B28 નામના મોડેલ પર આધારિત છે, જેને ભારતની પ્રથમ સ્વદેશી બુલેટ ટ્રેન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ટ્રેનો ભવિષ્યમાં 350 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી અપગ્રેડ થઈ શકે છે. વિદેશી શિંકાન્સેન ટ્રેનોની જગ્યાએ દેશી ટ્રેનોનો ઉપયોગ કરવાથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થશે. ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર દેશની અંદર જ રહેશે. રોજગાર અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરને પ્રોત્સાહન મળશે. આ સાથે ભારત વૈશ્વિક હાઈ-સ્પીડ રેલ ટેક્નોલોજીમાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરી શકે છે.
પ્રોટોટાઇપ અને લોન્ચ ટાઇમલાઇનઃ
પ્રથમ પ્રોટોટાઇપ ટ્રેન હવે 2027 સુધી તૈયાર થવાની સંભાવના છે, જે પહેલાં 2026માં આવવાની હતી. ટ્રાયલ અને સર્ટિફિકેશન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી, કોમર્શિયલ ઓપરેશન તબક્કાવાર શરૂ થશે. સરકારના નિવેદન મુજબ 2027થી આ પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ ભાગ જાહેર માટે ખુલ્લો મુકવામાં આવશે.
ભારત માટે આ વિકાસ અનેક દૃષ્ટિકોણથી મહત્વપૂર્ણ છે:
1. આત્મનિર્ભરતા તરફ મોટું પગલું:
દેશી કંપનીઓ દ્વારા બુલેટ ટ્રેન બનાવવી એ ભારતના ટેક્નોલોજીકલ વિકાસનું પ્રતિક છે.
2. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો નવો યુગ:
હાઈ-સ્પીડ રેલ દેશના પરિવહન નકશાને સંપૂર્ણ રીતે બદલશે.
3. આર્થિક પ્રભાવ:
મોટા પાયે ઉત્પાદન, નોકરીઓ અને ઈન્ડસ્ટ્રીયલ ગ્રોથને પ્રોત્સાહન મળશે.
4. મુસાફરો માટે ફાયદો:
ઝડપી, સુરક્ષિત અને આધુનિક મુસાફરીનો અનુભવ મળશે.
BEML-Medha દ્વારા હાઈ-સ્પીડ ટ્રેન બનાવવાની પહેલ માત્ર એક ઓર્ડર નથી, પરંતુ ભારતના રેલવે ઇતિહાસમાં એક ટર્નિંગ પોઇન્ટ છે. જો આ પ્રોજેક્ટ સમયસર અને સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થાય, તો ભારત વિશ્વના હાઈ-સ્પીડ રેલ નેટવર્ક ધરાવતા દેશોમાં મજબૂત સ્થાન મેળવી શકે છે.
