બદ્રીનાથ-કેદારનાથ મંદિર સમિતિ (BKTC) એ ચાર ધામ અને તેની સાથે સંકળાયેલા મુખ્ય યાત્રાધામોમાં બિન-હિંદુઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની દિશામાં એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સમિતિના પ્રમુખ હેમંત દ્વિવેદીએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે બદ્રીનાથ અને કેદારનાથ જેવા મંદિરો પર્યટન સ્થળો નથી પરંતુ સનાતન ધર્મના સર્વોચ્ચ આધ્યાત્મિક કેન્દ્રો છે, જ્યાં પ્રવેશને નાગરિક અધિકારને બદલે ધાર્મિક પરંપરા તરીકે જોવો જોઈએ.
હેમંત દ્વિવેદીએ જણાવ્યું હતું કે તમામ મુખ્ય ધાર્મિક ગુરુઓ અને સંતોના સમુદાયે એવું કહ્યું છે કે બિન-હિન્દુઓને આ પવિત્ર તીર્થસ્થાનોમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં. તેમણે કહ્યું, "અમે શાશ્વત પરંપરાઓના આદરમાં આ નિર્ણય લઈ રહ્યા છીએ. ચાર ધામ શ્રદ્ધા અને આધ્યાત્મિક અભ્યાસના કેન્દ્રો છે, સામાન્ય પ્રવાસન સ્થળો નહીં."
ઉત્તરાખંડના મુખ્યમંત્રી પુષ્કર સિંહ ધામીએ પણ આ પ્રસ્તાવ પર એક નિવેદન બહાર પાડ્યું છે. મુખ્યમંત્રી ધામીએ જણાવ્યું હતું કે દેવભૂમિ ઉત્તરાખંડમાં તીર્થસ્થળોનું સંચાલન કરતી સંસ્થાઓ અને સંગઠનોના મંતવ્યોના આધારે સરકાર જરૂરી પગલાં લેશે. તેમના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે રાજ્ય સરકાર આ મુદ્દા પર મંદિર સમિતિઓના નિર્ણયોને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે.
પ્રતિબંધ પ્રસ્તાવની યાદીમાં 48 મંદિરો, તળાવો અને ધાર્મિક સ્થળો
BKTC દરખાસ્તમાં 48 મંદિરો, તળાવો અને ધાર્મિક સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં બિન-હિન્દુઓ માટે પ્રવેશ પ્રતિબંધિત છે. તેમાં કેદારનાથ ધામ, બદ્રીનાથ ધામ, તુંગનાથ, મદમહેશ્વર, ત્રિયુગીનારાયણ, નરસિંહ મંદિર જોશીમઠ, ગુપ્તકાશીમાં વિશ્વનાથ મંદિર, તપ્ત કુંડ, બ્રહ્મકપાલ અને શંકરાચાર્ય સમાધિ જેવા અગ્રણી સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે.
હરીશ રાવતે પ્રસ્તાવનો કર્યો વિરોધ
ઉત્તરાખંડના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને કોંગ્રેસના નેતા હરીશ રાવતે એક મીડિયા સાથે વાતચીતમાં કહ્યું કે સરકારે જ્યાં જરૂર હોય ત્યાં ખુલ્લેઆમ પ્રતિબંધો લાદવા જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે વિશ્વભરના લોકો બીજાઓને તેમના ધર્મ અને સંસ્કૃતિનું પ્રદર્શન અને સમજાવવા માટે આમંત્રણ આપે છે, પરંતુ અહીં વિપરીત પરિસ્થિતિ સર્જાઈ રહી છે. હરીશ રાવતે પ્રશ્ન કર્યો કે જ્યારે દેશમાં ઘણા મંદિરો અને કાવડ યાત્રાઓ બિન-હિન્દુઓ દ્વારા બનાવવામાં અને સંચાલિત કરવામાં આવી છે, ત્યારે ભાજપ સારી રીતે જાણે છે કે આવા પ્રતિબંધો કઈ દિશામાં અને વિચારસરણી તરફ દોરી રહ્યા છે.
બદ્રીનાથ - કેદારનાથ મંદિર સમિતિ હેઠળના મંદિરો/કુંડ/સમાધિઓની યાદી:
કેદારનાથ ધામ
બદ્રીનાથ ધામ
તુંગનાથમાં આવેલું શ્રી તુંગનાથ મંદિર
બદ્રીનાથમાં માતા મૂર્તિ મંદિર
બદ્રીનાથ ખાતે બ્રહ્મા કપાલ શિલા અને પરિક્રમા સંકુલ
સુભાઈમાં ભવિષ્ય બદ્રી મંદિર
બદ્રીનાથમાં તપ્ત કુંડ (પૂલ અને ગરમ પાણીના ઝરા)
જોશીમઠમાં નરસિંહ મંદિર
ઉરગામમાં ધ્યાન બદ્રી મંદિર
મધ્યમહેશ્વરમાં શ્રી મધ્યમહેશ્વર મંદિર
ગુપ્તકાશીમાં શ્રી વિશ્વનાથજી મંદિર
પાંડુકેશ્વરમાં યોગ બદ્રી મંદિર
ગૌરીકુંડમાં આવેલ શ્રી ગૌરી મૈયા મંદિર
બદ્રીનાથમાં શ્રી આદિ કેદારેશ્વર મંદિર
જ્યોતેશ્વરમાં મહાદેવ મંદિર
અનિમથમાં વૃધ્ધ બદ્રી મંદિર
બદ્રીનાથ પુરીની અંદર પંચ શિલા
બદ્રીનાથ પુરીમાં પંચ ધારા
શ્રી કેદારનાથ મંદિર સંકુલની અંદર નાના મંદિરો
ગુપ્તકાશીમાં શ્રી વિશ્વનાથજી મંદિર સંકુલમાં નાના મંદિરો
ઉખીમઠમાં ઓમકારેશ્વર મંદિર
ત્રિયુગીનારાયણમાં શ્રી ત્રિયુગીનારાયણ મંદિર
કાલિશિલામાં શ્રી કાલિશિલા મંદિર
વસુંધરા
વસુંધરા ધોધ નીચે ધર્મશિલા
કેદારનાથમાં ઉદક કુંડ
ઉખીમઠમાં શ્રી ઉષા દેવી મંદિર
ઉખીમઠમાં શ્રી બારાહી દેવી મંદિર
બદ્રીનાથમાં શ્રી વલ્લભાચાર્ય મંદિર
વિષ્ણુપ્રયાગમાં નારાયણ મંદિર
સીતા દેવી મંદિર
પાળીમાં શ્રી નરસિંહ મંદિર
દાર્મીમાં શ્રી નરસિંહ મંદિર
નંદપ્રયાગમાં શ્રી લક્ષ્મી નારાયણ મંદિર
કુલસારીમાં શ્રી લક્ષ્મી નારાયણ મંદિર
દ્વારહાટ (અલમોડા) માં શ્રી લક્ષ્મી નારાયણ મંદિર
ગુડારી (અલમોરા) ખાતે શ્રી લક્ષ્મી નારાયણ મંદિર
કાલીમઠમાં શ્રી મહાકાલી મંદિર
કાલીમઠમાં શ્રી મહાલક્ષ્મી મંદિર
કાલીમઠમાં શ્રી મહાસરસ્વતી મંદિર
જોશીમઠમાં શ્રી દુર્ગા મંદિર
જ્યોતેશ્વરમાં ભક્તવત્સલ મંદિર
કેદારનાથમાં માતા પાર્વતી મંદિર
કેદારનાથમાં ઈશાનેશ્વર મંદિર
કેદારનાથમાં ગણેશ મંદિર
કેદારનાથમાં હંસા કુંડ
કેદારનાથમાં રેતસ કુંડ
કેદારનાથમાં શંકરાચાર્ય સમાધિ / શ્રી ભૈરવનાથ મંદિર
જોકે, આ દરખાસ્તથી તીવ્ર રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચા શરૂ થવાની શક્યતા છે. જ્યારે તેને ધાર્મિક સંગઠનો અને ધાર્મિક નેતાઓનો ટેકો મળ્યો હોવાનું કહેવાય છે, જે લોકો તેને બંધારણ અને સમાનતાના અધિકાર સાથે જોડાયેલ માને છે તેઓ પણ પ્રશ્નો ઉભા કરી શકે છે.
