આસામમાં ચોમાસાના ભારે વરસાદ અને નદીઓના વધતા જળસ્તરે ફરી એકવાર ગંભીર પૂર જેવી સ્થિતિ ઊભી કરી છે. રાજ્યના 25 જિલ્લાઓમાં પૂરથી 7.27 લાખથી વધુ લોકો અસરગ્રસ્ત થયા હોવાની માહિતી સામે આવી છે, જ્યારે અત્યાર સુધીમાં 41 લોકોનાં મોત થયાં હોવાનું જણાવાયું છે. અનેક વિસ્તારોમાં ઘરો પાણીમાં ગરકાવ થતાં લોકો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે અને હજારો પરિવારોને સલામત સ્થળે ખસેડવાની કામગીરી ચાલી રહી છે. પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવા માટે ભારતીય સેના, ભારતીય વાયુસેના અને આપત્તિ રાહત દળોની મદદ લેવામાં આવી રહી છે. આસામ સરકારની આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વ્યવસ્થા હેઠળ જિલ્લા સ્તરે પણ બચાવ અને રાહત કામગીરીને વેગ આપવામાં આવ્યો છે.
પૂરની ગંભીરતા વચ્ચે 100થી વધુ લોકો ગુમ હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે. આ આંકડો હજુ અંતિમ નથી અને બચાવ તથા શોધખોળ કામગીરી આગળ વધતાં તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં અનેક લોકો ઘરોની છત, ઊંચા સ્થળો અથવા અન્ય સુરક્ષિત વિસ્તારોમાં આશરો લેવા મજબૂર બન્યા છે. ભારે વરસાદ અને નદીના પાણીના વધતા પ્રવાહને કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં સામાન્ય જનજીવન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયું છે. આસામમાં પૂર અને નદીકાંઠાના ધોવાણની સમસ્યા લાંબા સમયથી ગંભીર રહી છે અને રાજ્યના સત્તાવાર દસ્તાવેજોમાં પણ બ્રહ્મપુત્ર તથા તેની સહાયક નદીઓના કારણે વારંવાર પૂર આવવાની સ્થિતિનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
સેનાથી લઈને NDRF સુધી, મોટા પાયે બચાવ અભિયાન
પૂરમાં ફસાયેલા લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવા માટે બચાવ દળો સતત કામગીરી કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં જોરહાટ જિલ્લાના પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં NDRFની ટીમે પાંચ લોકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢ્યા હતા. તેમાં પાણીમાં ડૂબેલા ઘરની છત પર ફસાયેલી એક યુવતી, પાણીના તેજ પ્રવાહમાં તણાઈ રહેલો એક વ્યક્તિ અને પૂર વચ્ચે ફસાયેલી ત્રણ મહિલાઓનો સમાવેશ થતો હતો. એક વૃદ્ધ મહિલાની તબિયત પણ લાંબા સમય સુધી ઠંડા પાણીમાં રહેવાના કારણે ગંભીર બની હતી, જેને પ્રાથમિક સારવાર આપીને સુરક્ષિત રાહત કેન્દ્રમાં ખસેડવામાં આવી હતી. આ કામગીરી દર્શાવે છે કે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં શોધ અને બચાવ કામગીરી સતત ચાલુ છે.
ભારતીય સેના અને વાયુસેનાની મદદથી પણ મુશ્કેલ વિસ્તારો સુધી પહોંચીને લોકોને બહાર કાઢવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. જ્યાં રસ્તા અને જમીન માર્ગ પાણીમાં ડૂબી ગયા છે ત્યાં બોટ તથા અન્ય બચાવ સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહત સામગ્રી, પીવાનું પાણી અને તબીબી સહાય પહોંચાડવી પણ તંત્ર માટે મોટો પડકાર બની રહી છે. જિલ્લા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળો દ્વારા સ્થાનિક સ્તરે બચાવ, સ્થળાંતર અને રાહત શિબિરોના સંચાલન માટેની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.
મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાએ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોની મુલાકાત લીધી
આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાએ પૂરથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોની મુલાકાત લઈને સ્થિતિનો તાગ મેળવ્યો છે. તેમણે ચરાઈદેવ અને શિવસાગર સહિતના પૂરગ્રસ્ત જિલ્લાઓની સ્થિતિની સમીક્ષા કરી હોવાનું જણાવાયું છે. મુખ્યમંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, વર્તમાન પૂર પાછળ પડોશી રાજ્ય નાગાલેન્ડ તરફથી આવતા પાણીના ભારે પ્રવાહની પણ મહત્વની ભૂમિકા છે. સતત વરસાદ અને ઉપરવાસમાંથી આવતા પાણીના કારણે નદીઓના જળસ્તરમાં વધારો થતાં નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પૂરનું પાણી ફેલાયું છે.
મુખ્યમંત્રીએ એવી પણ માહિતી આપી હોવાનું જણાવાયું છે કે 100થી વધુ લોકો હજુ ગુમ છે. આવી સ્થિતિમાં મૃત્યુઆંક વધવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જોકે, ગુમ થયેલા લોકો અંગેની સત્તાવાર ચકાસણી અને શોધખોળ કામગીરી પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્થિતિની વધુ સ્પષ્ટ તસવીર સામે આવશે. હાલ રાજ્ય સરકારનું મુખ્ય ધ્યાન લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચાડવા, રાહત સામગ્રી પહોંચાડવા અને પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં જરૂરી સેવાઓ જાળવી રાખવા પર છે.
25 જિલ્લાઓમાં 7.27 લાખથી વધુ લોકો અસરગ્રસ્ત
પૂરની અસરનો વ્યાપ રાજ્યના 25 જિલ્લાઓ સુધી પહોંચ્યો છે અને 7.27 લાખથી વધુ લોકો તેની અસર હેઠળ આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે. અનેક ગામો અને રહેણાક વિસ્તારોમાં પાણી ભરાતા લોકોના રોજિંદા જીવન પર સીધી અસર પડી છે. ઘર, ખેતી, પશુધન અને સ્થાનિક માળખાકીય સુવિધાઓને પણ નુકસાન થવાની શક્યતા છે. પાણીનો પ્રવાહ ઘટ્યા બાદ નુકસાનનું વાસ્તવિક મૂલ્યાંકન વધુ સ્પષ્ટ બનશે.
આસામમાં દર વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન પૂર આવવાની સમસ્યા જોવા મળે છે. રાજ્યના સત્તાવાર દસ્તાવેજો મુજબ બ્રહ્મપુત્ર અને તેની અનેક સહાયક નદીઓ રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે અને ભારે વરસાદ દરમિયાન નદીઓમાં પાણીનું પ્રમાણ ઝડપથી વધે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં નદીકાંઠાનું ધોવાણ પણ પૂર સાથે મોટી સમસ્યા બની રહે છે. ભારે વરસાદ ઉપરવાસમાં થાય ત્યારે તેનો પ્રવાહ નીચાણવાળા વિસ્તારો સુધી પહોંચતા પૂરનું જોખમ વધી શકે છે.
આ પણ વાંચો: ભારતે બનાવી લીધી ડ્રોન્સ-મિસાઇલની 'આત્મા' : સ્વદેશી યંતુર ટર્બોફેન એન્જિનથી ડિફેન્સને મળશે અપાર શક્તિ!
પૂર વચ્ચે આરોગ્ય અને રાહત વ્યવસ્થાનો પડકાર
પૂરનું પાણી લાંબા સમય સુધી રહેવાથી પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા, સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય સેવાઓ સામે પડકાર ઊભો થઈ શકે છે. રાહત શિબિરોમાં રહેતા લોકો માટે સ્વચ્છ પીવાનું પાણી, ખોરાક, દવાઓ અને સ્વચ્છતાની વ્યવસ્થા જાળવવી તંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને બીમાર લોકો માટે પૂર બાદની પરિસ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
બીજી તરફ, પૂરનું પાણી ઓસર્યા બાદ પણ સમસ્યાઓ તરત પૂરી થતી નથી. રસ્તાઓને થયેલું નુકસાન, વીજ પુરવઠામાં વિક્ષેપ, ખેતીના પાકને થયેલું નુકસાન અને ઘરોની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન જેવી કામગીરી આગળના તબક્કામાં મહત્વપૂર્ણ બનશે. આસામના અગાઉના પૂર વર્ષોના સત્તાવાર આંકડા પણ દર્શાવે છે કે રાજ્યમાં પૂરથી માનવજીવન ઉપરાંત રસ્તા, પુલ, મકાનો, ખેતી અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓને મોટા પ્રમાણમાં નુકસાન થતું રહ્યું છે.
આગામી દિવસોમાં નદીઓના જળસ્તર પર રહેશે નજર
હાલ આસામમાં રાહત અને બચાવ કામગીરી વચ્ચે સૌથી મોટો પડકાર નદીઓના જળસ્તર અને આગામી વરસાદની સ્થિતિ પર નજર રાખવાનો છે. જો ઉપરવાસમાં વધુ વરસાદ પડે અથવા નદીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ વધે તો પહેલેથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. બીજી તરફ વરસાદમાં ઘટાડો થાય અને નદીઓનું પાણી ઓસરવા લાગે તો તંત્રને પુનર્વસન અને નુકસાનના આકલન તરફ આગળ વધવાની તક મળશે.
રાજ્ય સરકાર, જિલ્લા વહીવટીતંત્ર અને બચાવ દળો માટે હાલની પ્રાથમિકતા માનવજીવન બચાવવાની છે. અસરગ્રસ્ત લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવા, ગુમ થયેલા લોકોની શોધખોળ કરવા અને રાહત પહોંચાડવા માટે કામગીરી ચાલુ છે. આસામની વર્તમાન સ્થિતિ ફરી એકવાર દર્શાવે છે કે ચોમાસા દરમિયાન ભારે વરસાદ, ઉપરવાસમાંથી આવતું પાણી અને નદીઓના વધતા જળસ્તરનું સંયોજન રાજ્ય માટે કેટલી મોટી આપત્તિ ઊભી કરી શકે છે. આગામી દિવસોમાં વરસાદ અને નદીઓના જળસ્તર પરિસ્થિતિની દિશા નક્કી કરશે, જ્યારે તંત્ર સામે સૌથી મોટો પડકાર અસરગ્રસ્ત લાખો લોકોને સુરક્ષિત રાખવાનો અને પૂર બાદના પુનર્વસનને ઝડપથી આગળ ધપાવવાનો રહેશે.
