અમરનાથ યાત્રામાં હેલિકોપ્ટર સેવા બંધ : સમગ્ર યાત્રા માર્ગ 'નો-ફ્લાય ઝોન' જાહેર, સુરક્ષા પર સરકારનો વિશેષ ભાર

અમરનાથ યાત્રા 2026ને લઈને જમ્મુ-કાશ્મીર પ્રશાસને એક મહત્વપૂર્ણ અને વ્યાપક અસર પાડે એવો નિર્ણય લીધો છે. આ વર્ષે યાત્રા દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓ માટે હેલિકોપ્ટર સેવા ઉપલબ્ધ નહીં રહે અને યાત્રાના બંને મુખ્ય માર્ગોને સંપૂર્ણપણે 'નો-ફ્લાય ઝોન' જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. પ્રશાસનનું કહેવું છે કે વધતા સુરક્ષા પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને યાત્રાને વધુ સુરક્ષિત અને સુવ્યવસ્થિત બનાવવા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

અમરનાથ યાત્રામાં પ્રથમ વખત આટલો મોટો સુરક્ષા આધારિત નિર્ણય

દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ બાબા અમરનાથના દર્શન માટે જમ્મુ-કાશ્મીર પહોંચે છે. ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો, મહિલાઓ અને આરોગ્ય સંબંધિત મુશ્કેલીઓ ધરાવતા ભક્તો માટે હેલિકોપ્ટર સેવા ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થતી હતી. બાલટાલ અને પહલગામ બંને માર્ગો પરથી હેલિકોપ્ટર મારફતે હજારો યાત્રાળુઓ પવિત્ર ગુફા નજીક પહોંચતા હતા.

પરંતુ 2026ની યાત્રા માટે લેવામાં આવેલા નવા નિર્ણય મુજબ હવે કોઈ પણ શ્રદ્ધાળુને હેલિકોપ્ટર સેવા ઉપલબ્ધ નહીં રહે. પરિણામે યાત્રાળુઓએ પરંપરાગત માર્ગો દ્વારા પગપાળા યાત્રા કરવી પડશે અથવા ટટ્ટૂ અને પાલખી જેવી સેવાઓનો ઉપયોગ કરવો પડશે. આ નિર્ણયથી કેટલાક યાત્રાળુઓને વધારાની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે, પરંતુ પ્રશાસનનું માનવું છે કે યાત્રાળુઓની સુરક્ષા સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે.

1 જુલાઈથી સમગ્ર યાત્રા માર્ગ રહેશે નો-ફ્લાય ઝોન

સરકારી આદેશ અનુસાર 1 જુલાઈથી લઈને યાત્રા પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી અમરનાથ યાત્રા સાથે જોડાયેલા તમામ વિસ્તારોને નો-ફ્લાય ઝોન જાહેર કરવામાં આવશે. તેમાં દક્ષિણ કાશ્મીરનો પરંપરાગત પહલગામ માર્ગ તેમજ ગાંદરબલ જિલ્લાના બાલટાલ માર્ગનો સમાવેશ થાય છે.

આ સમયગાળા દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની અનધિકૃત હવાઈ પ્રવૃત્તિઓને મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. સુરક્ષા એજન્સીઓનું માનવું છે કે હવાઈ પ્રવૃત્તિઓ પર નિયંત્રણથી યાત્રા માર્ગોની વધુ અસરકારક રીતે દેખરેખ રાખી શકાશે અને સંભવિત જોખમોને સમયસર ઓળખી રોકી શકાશે.

તાજેતરના વર્ષોમાં ડ્રોન અને અન્ય હવાઈ ઉપકરણોનો ઉપયોગ વધતા સુરક્ષા એજન્સીઓ વધુ સતર્ક બની છે. આવી પરિસ્થિતિમાં નો-ફ્લાય ઝોનનો નિર્ણય સુરક્ષા વ્યૂહરચનાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો બાદ લેવાયો નિર્ણય

આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય પહેલાં જમ્મુ-કાશ્મીરના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર મનોજ સિંહાની અધ્યક્ષતામાં અનેક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો યોજાઈ હતી. આ બેઠકોમાં જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસ, ભારતીય સેના, કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો, ગુપ્તચર એજન્સીઓ, નાગરિક પ્રશાસન અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા.

બેઠકો દરમિયાન યાત્રા દરમિયાન ઊભા થઈ શકે તેવા સુરક્ષા પડકારો, આતંકવાદી જોખમો, ભીડ વ્યવસ્થાપન અને તાત્કાલિક પ્રતિસાદ વ્યવસ્થાઓ અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. સુરક્ષા એજન્સીઓની ભલામણોના આધારે જ હેલિકોપ્ટર સેવા બંધ કરવાનો અને સમગ્ર માર્ગને નો-ફ્લાય ઝોન જાહેર કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

શ્રી અમરનાથજી શ્રાઇન બોર્ડે પણ શ્રદ્ધાળુઓને સલાહ આપી છે કે તેઓ યાત્રા માટે પગપાળા માર્ગ અથવા પરંપરાગત પરિવહન સેવાઓનો ઉપયોગ કરે.

આ વખતે સુરક્ષા વ્યવસ્થા અગાઉ કરતાં વધુ મજબૂત રહેશે

સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ આ વર્ષની અમરનાથ યાત્રા માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવી રહ્યો છે. જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસ, ભારતીય સેના અને કેન્દ્રીય અર્ધલશ્કરી દળોના વધારાના જવાનોને તહેનાત કરવામાં આવશે.

યાત્રા માર્ગો પર બહુસ્તરીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા અમલમાં રહેશે. સમગ્ર રૂટ પર સીસીટીવી કેમેરાઓ દ્વારા સતત નજર રાખવામાં આવશે. ઉપરાંત એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ, ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમો, બોમ્બ ડિસ્પોઝલ સ્ક્વોડ અને વિશેષ સુરક્ષા દળોને પણ તૈનાત કરવામાં આવશે.

સંવેદનશીલ વિસ્તારોની અલગથી ઓળખ કરીને ત્યાં વિશેષ દેખરેખ ગોઠવવામાં આવી રહી છે. યાત્રા માર્ગ પર આવેલા કેમ્પ, આરામસ્થળો અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ સ્થળોનું સુરક્ષા ઓડિટ પણ કરવામાં આવી રહ્યું છે જેથી કોઈપણ સંભવિત જોખમ સામે અગાઉથી તૈયારી રાખી શકાય.

યાત્રાળુઓની સુવિધા અને તબીબી વ્યવસ્થાઓ પર પણ ભાર

પ્રશાસન માત્ર સુરક્ષાને જ નહીં પરંતુ યાત્રાળુઓની સુવિધાઓને પણ પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. પહાડી અને કઠિન માર્ગોને ધ્યાનમાં રાખીને તબીબી સુવિધાઓને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવી રહી છે.

યાત્રા દરમિયાન પૂરતી સંખ્યામાં ડૉક્ટરો, મેડિકલ ટીમો, એમ્બ્યુલન્સ અને આપત્તિ રાહત દળો તહેનાત રહેશે. કોઈપણ તાત્કાલિક પરિસ્થિતિમાં ઝડપથી મદદ પહોંચાડી શકાય તે માટે વિશેષ વ્યવસ્થાઓ કરવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત સંચાર વ્યવસ્થા મજબૂત બનાવવા, મોબાઇલ નેટવર્ક કવરેજ સુધારવા અને ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ વધુ અસરકારક બનાવવા માટે પણ વિવિધ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.

3 જુલાઈથી શરૂ થશે પવિત્ર યાત્રા

આ વર્ષની શ્રી અમરનાથજી યાત્રા 3 જુલાઈથી શરૂ થશે અને 28 ઑગસ્ટ સુધી ચાલુ રહેશે. યાત્રાનો સમાપન શ્રાવણ પૂર્ણિમા અને રક્ષાબંધનના દિવસે થશે. દર વર્ષની જેમ આ વખતે પણ દેશના વિવિધ રાજ્યોમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓના આગમનની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

અમરનાથ ગુફામાં કુદરતી રીતે રચાતા હિમલિંગના દર્શન માટે દર વર્ષે ભક્તોમાં વિશેષ ઉત્સાહ જોવા મળે છે. ધાર્મિક મહત્વ ઉપરાંત આ યાત્રા જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રવાસન અને સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

8 જૂને ગૃહમંત્રી અમિત શાહ કરશે તૈયારીઓની સમીક્ષા

અમરનાથ યાત્રાની તૈયારીઓને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી Amit Shah 8 જૂને નવી દિલ્હીમાં ઉચ્ચ સ્તરીય સમીક્ષા બેઠક યોજશે. બેઠકમાં લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર Manoj Sinha, વરિષ્ઠ પ્રશાસનિક અધિકારીઓ, ગુપ્તચર એજન્સીઓ, સેના અને કેન્દ્રીય સુરક્ષા દળોના પ્રતિનિધિઓ હાજરી આપશે.

બેઠક દરમિયાન યાત્રાની સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી પગલાં, કાફલાઓની સુરક્ષા, તબીબી સુવિધાઓ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને વિવિધ એજન્સીઓ વચ્ચેના સંકલન અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવશે. સરકારનું લક્ષ્ય એ છે કે સમગ્ર યાત્રા કોઈપણ પ્રકારની સુરક્ષા ચિંતાઓ વિના સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થાય.