આજના ડિજિટલ યુગમાં લગભગ દરેક વ્યક્તિ દરરોજ સોશિયલ મીડિયા, સર્ચ એન્જિન, શોપિંગ વેબસાઇટ અને અનેક ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ ઘણા લોકોની સૌથી મોટી ચિંતા એ રહે છે કે તેમની દરેક ઓનલાઈન એક્ટિવિટી પર સતત નજર રાખવામાં આવે છે. તમે શું સર્ચ કરો છો, કઈ વેબસાઇટ જુઓ છો, શું ખરીદો છો અથવા કઈ વસ્તુમાં રસ દાખવો છો, તેના આધારે જ તમને જાહેરાતો (Ads) દેખાડવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને કારણે પ્રાઇવસી અંગે લાંબા સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે.
હવે આ જ સમસ્યાનો ઉકેલ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આપી શકે છે. અમેરિકાના સંશોધકોએ એવી નવી પદ્ધતિ વિકસાવી છે જેમાં યુઝરની લાંબા સમયની ઓનલાઈન હિસ્ટ્રી અથવા વ્યક્તિગત માહિતી એકત્રિત કર્યા વગર પણ સંબંધિત જાહેરાતો બતાવી શકાય છે. જો આ ટેક્નોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ શરૂ થાય તો ડિજિટલ જાહેરાતોની દુનિયામાં મોટો બદલાવ આવી શકે છે.
અત્યાર સુધી ઓનલાઇન Ads કેવી રીતે કામ કરતી હતી?
અત્યાર સુધી મોટાભાગની ડિજિટલ જાહેરાતો 'User Tracking' મોડલ પર આધારિત રહી છે. એટલે કે વિવિધ વેબસાઇટ્સ અને એપ્સ તમારા ઓનલાઈન વર્તન વિશે માહિતી એકત્રિત કરતી હતી.
આ માહિતીમાં સામાન્ય રીતે સામેલ હોય છે:
તમે કઈ વેબસાઇટ્સ જુઓ છો.
શું સર્ચ કરો છો.
કયા પ્રોડક્ટમાં રસ દાખવો છો.
કેટલો સમય કયા પેજ પર રોકાઓ છો.
તમારી ઓનલાઈન ખરીદીની આદતો.
આ ડેટાના આધારે કંપનીઓ તમારો એક ડિજિટલ પ્રોફાઇલ તૈયાર કરતી હતી અને ત્યારબાદ તે મુજબ જાહેરાતો બતાવવામાં આવતી હતી.
AI કેવી રીતે બદલશે આખી પ્રક્રિયા?
અમેરિકાની University of Kansasના સંશોધકોના અભ્યાસ મુજબ હવે AIને તમારી સંપૂર્ણ ઓનલાઈન હિસ્ટ્રી જાણવાની જરૂર નહીં પડે.
તેના બદલે AI માત્ર એ ક્ષણે તમે જે વેબપેજ જોઈ રહ્યા છો તેને સમજશે. એટલે કે જો તમે મોબાઇલ ફોન વિશેનો લેખ વાંચી રહ્યા હો તો AI તે જ વિષય સાથે સંબંધિત જાહેરાત બતાવી શકે છે. જો તમે ટ્રાવેલ બ્લોગ વાંચી રહ્યા હો તો પ્રવાસ સંબંધિત જાહેરાતો જોવા મળી શકે છે.
આ પ્રક્રિયામાં યુઝરની લાંબા સમયની પ્રોફાઇલ બનાવવાની જરૂરિયાત ઘણી ઓછી થઈ શકે છે.
નવી ટેક્નોલોજીના શું ફાયદા થશે?
આ નવી પદ્ધતિથી અનેક મહત્વપૂર્ણ લાભ મળી શકે છે.
મુખ્ય ફાયદા:
વ્યક્તિગત માહિતી વધુ સુરક્ષિત રહી શકે.
ઓનલાઈન ટ્રેકિંગની જરૂરિયાત ઘટી શકે.
યુઝરની પ્રાઇવસીનું વધુ સારું રક્ષણ થઈ શકે.
જાહેરાતો હજુ પણ સંબંધિત અને ઉપયોગી રહી શકે.
કંપનીઓને મોટા પ્રમાણમાં વ્યક્તિગત ડેટા એકત્રિત કરવાની જરૂર નહીં પડે.
આ મોડલને Contextual Advertising તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં જાહેરાતો યુઝરના વર્તનને બદલે તે સમયે જોવામાં આવતા કન્ટેન્ટના આધારે પસંદ કરવામાં આવે છે.
સંશોધનમાં શું સામે આવ્યું?
University of Kansasના સંશોધકોએ આ નવી પદ્ધતિને ચકાસવા માટે લગભગ 1,000 લોકો પર અભ્યાસ કર્યો હતો.
આ સંશોધન ચાર અલગ-અલગ તબક્કામાં કરવામાં આવ્યું હતું. તમામ ભાગ લેનાર લોકોને એવી વેબસાઇટ્સ બતાવવામાં આવી હતી જેમાં AI દ્વારા તૈયાર કરાયેલી Contextual Ads સામેલ હતી.
ત્યારબાદ તેમના અનુભવ વિશે વિગતવાર માહિતી લેવામાં આવી હતી.
ટેસ્ટ દરમિયાન શું જાણવા મળ્યું?
સંશોધનમાં કેટલાક રસપ્રદ તારણો સામે આવ્યા.
પ્રથમ ટેસ્ટ
એનિમેટેડ જાહેરાતો લોકોને સામાન્ય જાહેરાતો કરતાં વધુ પસંદ આવી.
બીજો ટેસ્ટ
કન્ટેન્ટની વચ્ચે દેખાતી જાહેરાતો સાઇડબારમાં દેખાતી જાહેરાતો કરતાં વધુ અસરકારક રહી.
ત્રીજો અને અંતિમ ટેસ્ટ
જે કન્ટેન્ટ યુઝર તે સમયે વાંચી રહ્યો હતો, તેનાથી સંબંધિત જાહેરાતો પર લોકોનું વધુ ધ્યાન ગયું.
આ પરિણામો દર્શાવે છે કે વ્યક્તિગત ડેટા ટ્રેક કર્યા વગર પણ અસરકારક જાહેરાતો બતાવવી શક્ય બની શકે છે.
શું ભવિષ્યમાં બદલાઈ જશે ઓનલાઇન જાહેરાતોનું મોડલ?
સંશોધકોનું માનવું છે કે જો આ AI આધારિત મોડલને મોટા પાયે અપનાવવામાં આવશે તો સમગ્ર ડિજિટલ એડવર્ટાઇઝિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે.
હાલમાં અનેક કંપનીઓ Cookies અને અન્ય Tracking Technologies દ્વારા યુઝરની માહિતી એકત્રિત કરે છે. પરંતુ ભવિષ્યમાં AI આધારિત Contextual Advertising વધુ લોકપ્રિય બનશે તો આવી ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ પરની નિર્ભરતા ઘટી શકે છે.
જોકે નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ ટેક્નોલોજીનો વાસ્તવિક ઉપયોગ શરૂ થયા બાદ જ તેની અસર અને મર્યાદાઓ અંગે વધુ સ્પષ્ટ ચિત્ર સામે આવશે.
શું ખરેખર તમારી પ્રાઇવસી વધુ સુરક્ષિત બનશે?
આ નવી પદ્ધતિ પ્રાઇવસી માટે આશાસ્પદ માનવામાં આવી રહી છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે દરેક પ્રકારનું ઓનલાઈન ટ્રેકિંગ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે. અલગ-અલગ કંપનીઓ પોતાની જાહેરાત નીતિ અને ટેક્નોલોજી મુજબ અલગ મોડલ અપનાવી શકે છે.
જો કે, આ સંશોધન એ દર્શાવે છે કે યુઝરની વ્યક્તિગત માહિતી એકત્રિત કર્યા વગર પણ અસરકારક ડિજિટલ જાહેરાતો બતાવવી શક્ય બની શકે છે. આ કારણે ભવિષ્યમાં વધુ Privacy-Friendly Advertising મોડલ જોવા મળી શકે છે.
