Ahmedabad: અમદાવાદમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થાને વધુ માનવકેન્દ્રિત અને પદયાત્રી-મૈત્રીપૂર્ણ બનાવવા માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC)એ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. શહેરના સૌથી વ્યસ્ત માર્ગોમાંના એક એવા સીજી રોડ પર મ્યુનિસિપલ માર્કેટ નજીક પ્રથમ વખત ‘પેલિકન સિગ્નલ’ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે. હાલ આ સિગ્નલ ટ્રાયલ ધોરણે શરૂ કરવામાં આવ્યો છે અને તેની કામગીરીનું નિરીક્ષણ અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવશે. શહેરમાં વધતા વાહનવ્યવહાર વચ્ચે રસ્તો પાર કરતા પદયાત્રીઓ માટે સુરક્ષા એક મોટો પડકાર બની રહી છે. ખાસ કરીને વેપારી વિસ્તારો, શોપિંગ ઝોન અને વ્યસ્ત ચોરાહાઓ પર લોકો માટે સલામત રીતે રસ્તો પાર કરવો મુશ્કેલ બનતો જાય છે. આવા સંજોગોમાં પેલિકન સિગ્નલનો પ્રયોગ અમદાવાદના ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટમાં એક નવા અભિગમ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
પેલિકન સિગ્નલ શું છે?
પેલિકન સિગ્નલ (Pedestrian Light Controlled Crossing) ખાસ કરીને પદયાત્રીઓ માટે તૈયાર કરાયેલ સિસ્ટમ છે. સામાન્ય ટ્રાફિક સિગ્નલની જેમ તે સતત નિશ્ચિત સમયગાળે કામ કરતું નથી. તેના બદલે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિને રસ્તો પાર કરવો હોય ત્યારે તે સિગ્નલ પોલ પર લગાવાયેલ બટન દબાવે છે. ત્યારબાદ સિસ્ટમ સક્રિય થાય છે અને થોડા સમય પછી વાહનો માટે લાલ સિગ્નલ ચાલુ થઈ જાય છે, જેના કારણે વાહનવ્યવહાર અટકી જાય છે અને પદયાત્રીઓને સુરક્ષિત રીતે રસ્તો પાર કરવાની તક મળે છે. વિશ્વના અનેક શહેરોમાં આ પ્રકારની વ્યવસ્થા વર્ષોથી સફળતાપૂર્વક અમલમાં છે. ખાસ કરીને યુરોપ, ઓસ્ટ્રેલિયા અને કેટલાક એશિયન શહેરોમાં પેલિકન ક્રોસિંગને પદયાત્રીઓની સુરક્ષા માટે અસરકારક ઉપાય માનવામાં આવે છે. અમદાવાદમાં તેનો પ્રથમ પ્રયોગ હવે સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓમાં તેની અસરકારકતા ચકાસશે.
CG Road કેમ પસંદ કરાયો?
સીજી રોડ અમદાવાદના સૌથી વ્યસ્ત અને વ્યાપારી વિસ્તારોમાં ગણાય છે. અહીં દરરોજ હજારો લોકો ખરીદી, ઓફિસ, બેંકિંગ અને અન્ય કામકાજ માટે આવે છે. મ્યુનિસિપલ માર્કેટ વિસ્તાર આસપાસ સતત ભારે ટ્રાફિક રહે છે અને મોટી સંખ્યામાં લોકો રસ્તો પાર કરતા હોય છે. ટ્રાફિક નિષ્ણાતોના મતે આવા વિસ્તારોમાં માત્ર ઝેબ્રા ક્રોસિંગ પૂરતું સાબિત થતું નથી કારણ કે ઘણા વાહનચાલકો તેની અવગણના કરે છે. પેલિકન સિગ્નલ પદયાત્રીઓને કાનૂની અને સુરક્ષિત રીતે રસ્તો પાર કરવાની તક આપે છે અને વાહનચાલકોને પણ સ્પષ્ટ સંકેત મળે છે કે હવે તેમને રોકાવું પડશે.
ટ્રાયલ સફળ રહેશે તો શહેરભરમાં વિસ્તરણ
AMCએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલ આ એક પ્રાયોગિક પ્રોજેક્ટ છે. ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા તેની કામગીરી, વાહનવ્યવહાર પર પડતી અસર, પદયાત્રીઓનો પ્રતિસાદ અને સુરક્ષાના પરિણામોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. જો પ્રયોગ સફળ સાબિત થશે તો શહેરના અન્ય વ્યસ્ત માર્ગો, બજાર વિસ્તારો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ નજીક અને વધુ પદયાત્રી અવરજવર ધરાવતા વિસ્તારોમાં પણ આવી સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાની શક્યતા છે. આ નિર્ણય અમદાવાદના સ્માર્ટ સિટી અને રોડ સેફ્ટી અભિયાન સાથે પણ જોડાયેલો માનવામાં આવે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં શહેરમાં સ્માર્ટ સિગ્નલ, ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ અને કેમેરા આધારિત ટ્રાફિક મોનિટરિંગ જેવી અનેક પહેલો અમલમાં આવી છે.
નાગરિકો અને વાહનચાલકોને અપીલ
AMC અને અમદાવાદ શહેર ટ્રાફિક પોલીસે નાગરિકોને આ નવી સુવિધાનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવા અપીલ કરી છે. પદયાત્રીઓને બટન દબાવીને જ રસ્તો પાર કરવાની અને વાહનચાલકોને લાલ સિગ્નલ થતાં નિયમ મુજબ વાહન રોકવાની વિનંતી કરવામાં આવી છે.
ટ્રાફિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કોઈપણ નવી ટ્રાફિક વ્યવસ્થાની સફળતા માત્ર ટેક્નોલોજી પર નહીં પરંતુ નાગરિકોના વર્તન અને નિયમોના પાલન પર પણ આધાર રાખે છે. જો લોકો અને વાહનચાલકો બંને જવાબદારીપૂર્વક તેનો ઉપયોગ કરશે તો આ પ્રયોગ શહેરમાં રોડ સેફ્ટી માટે એક મહત્વપૂર્ણ મોડેલ બની શકે છે.
અમદાવાદ માટે શું મહત્વ?
અમદાવાદમાં વાહનોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. સાથે જ રસ્તાઓ પર ચાલતા લોકો, વરિષ્ઠ નાગરિકો, બાળકો અને દિવ્યાંગ નાગરિકો માટે સલામત અવરજવર સુનિશ્ચિત કરવી પણ એટલી જ જરૂરી બની છે. પેલિકન સિગ્નલનો આ પ્રયોગ શહેરના વિકાસમાં માત્ર ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ નહીં પરંતુ ‘પદયાત્રી પ્રથમ’ અભિગમ તરફના પરિવર્તન તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે.
જો આ પહેલ સફળ રહે તો ભવિષ્યમાં અમદાવાદના અન્ય વ્યસ્ત વિસ્તારોમાં પણ પદયાત્રીઓને વધુ સુરક્ષા અને સુવિધા મળવાની શક્યતા છે, જે શહેરની સમગ્ર ટ્રાફિક સંસ્કૃતિમાં સકારાત્મક પરિવર્તન લાવી શકે છે.
