ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં વધતી ખાલી જગ્યાઓને ધ્યાનમાં રાખીને અગ્નિવીરોની વાર્ષિક ભરતીમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ ચર્ચામાં આવ્યો હોવાનું સૂત્રો દ્વારા જાણવા મળ્યું છે. હાલ દર વર્ષે અંદાજે 45,000થી 50,000 અગ્નિવીરોની પસંદગી થાય છે, અને જો નવી યોજના અમલમાં આવે તો આ સંખ્યા વધારીને લગભગ 100,000 સુધી લઈ જવાની કલ્પના છે. વિવિધ અંદાજ મુજબ સેનામાં લગભગ 1.8 લાખ જેટલી જગ્યા ખાલી રહેતી હોય, તેને પૂરવા સૈન્ય વધારાની ભરતી તરફ વળે તેવા સંકેતો મળ્યા છે.
કોવિડ-19ના બે વર્ષ દરમિયાન 2020 અને 2021માં સામાન્ય ભરતી બંધ રહી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન દર વર્ષે લગભગ 60,000થી 65,000 સૈનિકો સેવા પૂર્ણ કરીને નિવૃત્ત થયા હતા. તે સમયે ભરતી નિયમિત રીતે ન થતાં ખાલી જગ્યાઓનો જથ્થો વધતો રહ્યો. 2022માં અગ્નિપથ યોજનાની જાહેરાત પહેલા પણ આ પરિસ્થિતિ ધીમે ધીમે ગંભીર બની રહી હતી.
14 જૂન 2022ના રોજ શરૂ કરાયેલી અગ્નિપથ યોજનામાં પ્રથમ વર્ષે ત્રણેય દળો માટે મળી કુલ લગભગ 46,000 જગ્યાઓ ખુલ્લી મૂકી હતી. તેમાં Army માટે લગભગ 40,000 સ્થાન રાખવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના Naval અને Air Force માટે હતા. પ્રારંભિક નકશામાં ચાર વર્ષના ગાળામાં Army માટે કુલ ભરતીને લગભગ 1.75 લાખ સુધી લઈ જવાની રચના હતી. Navy અને Air Force માટે પણ આવનારા વર્ષોમાં પસંદગીનો આંક વધીને લગભગ 28,700 સુધી પહોંચવાનો અંદાજ હતો.
યોજનાની શરૂઆત છતાં ઘટાડો અટક્યો નહીં. નિવૃત્ત થનારા સૈનિકોની સંખ્યા દર વર્ષે 60,000થી 65,000 વચ્ચે જ રહેતાં, પરંતુ ભરતી તેના સરખામણીએ ઓછી થતા દર વર્ષે લગભગ 20,000થી 25,000 જેટલી વધારાની ખાલી જગ્યાઓ ઊભી થતી રહી. અહેવાલો કહે છે કે ડિસેમ્બર 2026 પછી અગ્નિવીરોની સંખ્યામાં પણ ઘટાડો શરૂ થવાનો છે, કારણ કે એ સમયે પ્રથમ બેચના યુવાનો ચાર વર્ષ પૂરા કરીને સેવા છોડી દેશે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ વર્ષે જ ભરતી દોઢ ગણાં કરતાં વધુ કરીને લગભગ 100,000 સુધી લઈ જવાનો વિચાર પ્રબળ છે.
ખાલી જગ્યાઓ વધારવાની પ્રક્રિયા તબક્કાવાર રહેશે તેવી ધારણા છે. સૂત્રો કહે છે કે દરેક રેજિમેન્ટલ સેન્ટર પાસે ઉપલબ્ધ તાલીમ માળખું અને આવકક્ષમતા તપાસીને વધારાની જગ્યા ખુલ્લી મૂકાશે. સૈન્યના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તાલીમની ગુણવત્તા કે ધોરણમાં કોઈ છૂટછાટ નહીં રાખવામાં આવે. સેનાએ જણાવ્યું છે કે 2025ના અંત સુધીના ચાર વર્ષમાં કુલ 1.75 લાખ અગ્નિવીરોની પસંદગી કરવાની વ્યૂહરચના પહેલેથી જ પ્રગતિમાં છે.
