CGHS એટલે કે કેન્દ્ર સરકારની આરોગ્ય યોજના કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે કરોડરજ્જુ જેવી છે. છેલ્લા દસ વર્ષમાં આ યોજનામાં ઘણા મોટા ફેરફારો થયા છે. 7મા પગાર પંચ (2016-2025) દરમિયાન, સરકારે તેને ડિજિટલ અને સરળ બનાવવાનો સતત પ્રયાસ કર્યો છે. હવે જ્યારે 8મા પગાર પંચના અમલીકરણની ચર્ચા જોરશોરથી ચાલી રહી છે, ત્યારે કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું CGHS નાબૂદ કરવામાં આવશે અને નવી વીમા આધારિત યોજના રજૂ કરવામાં આવશે.
અત્યાર સુધી કયા સુધારા લાવવામાં આવ્યા?
તાજેતરમાં, CGHS અંગે ઘણા સુધારા સામે આવ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, ખાનગી હોસ્પિટલોમાં સામાન્ય, અર્ધ-ખાનગી અને ખાનગી વોર્ડની લાયકાત કર્મચારીઓના મૂળ પગાર અનુસાર નક્કી કરવામાં આવી હતી. CGHS કાર્ડને આયુષ્માન ભારત આરોગ્ય ખાતા (ABHA) સાથે લિંક કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, જોકે પછીથી તેને ફરજિયાત બનાવવાનો નિર્ણય મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હતો.
CGHS યોગદાન માટે જે કર્મચારીઓનો પગાર કાપવામાં આવે છે તેમને કાર્ડ આપમેળે મળવા લાગ્યા. રેફરલ પ્રક્રિયા પણ સરળ બનાવવામાં આવી છે. હવે સરકારી હોસ્પિટલોમાં રેફરલ વિના સારવાર મેળવી શકાય છે. ખાનગી હોસ્પિટલોમાં, એક જ રેફરલ પર ત્રણ નિષ્ણાતો સાથે પરામર્શ આપવામાં આવ્યો હતો અને વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે વય મર્યાદા ઘટાડીને 70 વર્ષ કરવામાં આવી હતી.
2025 માં લાગુ કરવામાં આવનારા નવા CGHS નિયમો
આ વર્ષે પણ, સરકારે CGHS ને સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ બનાવવા માટે ઘણા પગલાં લીધાં. હવે CPAP, BiPAP અને ઓક્સિજન કોન્સન્ટ્રેટર જેવા તબીબી ઉપકરણોની મંજૂરી પ્રક્રિયા ઓનલાઈન થઈ ગઈ છે. ચુકવણી પ્રણાલીમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે અને એક નવું HMIS પોર્ટલ લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. હવે બધી ચુકવણીઓ આ પોર્ટલ પરથી કરવામાં આવશે.
MyCGHS એપ શરૂ કરવામાં આવી હતી, જે કાર્ડ ટ્રાન્સફર, આશ્રિતોને ઉમેરવા જેવી સુવિધાઓ પૂરી પાડે છે. ફોટો નિયમો પણ સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે. હવે દર્દીનો ફોટો ફક્ત પ્રવેશ અને ડિસ્ચાર્જ સમયે જ જરૂરી રહેશે.
ઘરે ફિઝીયોથેરાપી સેવાઓ પૂરી પાડવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. તબીબી સાધનોની મંજૂરી હવે 5 દિવસમાં થઈ જાય છે અને અરજીની સ્થિતિ વિશે માહિતી SMS અને ઇમેઇલ દ્વારા ઉપલબ્ધ થાય છે.
8મા પગાર પંચ પાસેથી અપેક્ષાઓ
8મા પગાર પંચની જાહેરાત થઈ ગઈ છે, પરંતુ સંદર્ભની શરતો (ToR) અને ચેરમેન અને સભ્યોની નિમણૂક બાકી છે. આવી સ્થિતિમાં, કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના પગારમાં ફેરફાર 2028 સુધીમાં જ દેખાશે. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે 8મા પગાર પંચના અમલીકરણની તારીખમાં વિલંબ થઈ શકે છે, પરંતુ તે 1 જાન્યુઆરી, 2026 થી અમલમાં આવશે.
નવી વીમા આધારિત યોજના
આ દરમિયાન, એવી ચર્ચા છે કે CGHS ની જગ્યાએ નવી વીમા આધારિત યોજના એટલે કે CGEPHIS લાવી શકાય છે, જે આરોગ્ય સેવાઓને વધુ અદ્યતન બનાવશે. કર્મચારીઓની માંગ છે કે જ્યાં સુધી નવી યોજના લાગુ ન થાય ત્યાં સુધી CGHS માં CS(MA) અને ECHS હોસ્પિટલોનો સમાવેશ થવો જોઈએ. ઉપરાંત, ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં વધારો થયા પછી, આરોગ્ય યોગદાન પણ વધશે, તેથી સુવિધા પણ તે જ પ્રમાણમાં વધુ સારી હોવી જોઈએ.
છેલ્લા દસ વર્ષમાં, CGHS એકદમ આધુનિક અને ડિજિટલ-ફ્રેન્ડલી બની ગયું છે. ખાસ કરીને 2025 માં થયેલા ફેરફારોએ તેને વધુ પારદર્શક અને ઝડપી બનાવ્યું છે. હવે નજર 8મા પગાર પંચ પર છે, જેના કારણે માત્ર પગાર અને પેન્શનમાં વધારો થવાની અપેક્ષા નથી, પરંતુ આરોગ્ય સેવાઓનો વ્યાપ પણ વિસ્તૃત થઈ શકે છે.
