દરેક તારીખ પોતાના અંદર ઇતિહાસના અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો સમાવી રાખે છે. 16 જૂન પણ એવી જ એક ખાસ તારીખ છે, જે વિશ્વ સાપ દિવસ તરીકે ઓળખાય છે. આ દિવસ માત્ર સાપો વિશે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે જ નહીં, પરંતુ પર્યાવરણમાં તેમના મહત્વને સમજવા માટે પણ ઉજવવામાં આવે છે. આ તારીખે ભારત અને વિશ્વના ઇતિહાસમાં અનેક નોંધપાત્ર ઘટનાઓ બની છે. સાથે જ હિન્દી ફિલ્મોના લોકપ્રિય અભિનેતા મિથુન ચક્રવર્તી સહિત અનેક જાણીતી હસ્તીઓનો જન્મ પણ આ જ દિવસે થયો હતો. ચાલો જાણીએ 16 જૂનના ઇતિહાસમાં નોંધાયેલા મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો, જન્મજયંતિઓ અને પુણ્યતિથિઓ વિશે.
વિશ્વ સાપ દિવસનું મહત્વ
દર વર્ષે 16 જૂને વિશ્વભરમાં વિશ્વ સાપ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય હેતુ લોકોમાં સાપ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવાનો અને તેમના વિશે ફેલાયેલી ગેરમાન્યતાઓને દૂર કરવાનો છે. આજના સમયમાં પણ ઘણા લોકો સાપને માત્ર ખતરનાક જીવ તરીકે જ જુએ છે, જ્યારે હકીકતમાં પર્યાવરણના સંતુલન જાળવવામાં સાપોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોય છે. તેઓ ઉંદર અને અન્ય જીવાતોની વસ્તીને નિયંત્રિત કરીને કૃષિ અને પર્યાવરણને લાભ પહોંચાડે છે.
વિશ્વભરમાં અંદાજે 3,500થી વધુ સાપોની પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. ભારતમાં લગભગ 269 જેટલી પ્રજાતિઓ નોંધાઈ છે, જેમાંથી કેટલીક ઝેરી છે તો ઘણી બિનઝેરી છે. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સાપોને વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે અને અનેક સ્થળોએ તેમની પૂજા પણ કરવામાં આવે છે. જોકે વધતા શહેરીકરણ, જંગલોની કાપણી અને કુદરતી આવાસોના નાશને કારણે અનેક સાપ પ્રજાતિઓના અસ્તિત્વ સામે જોખમ ઉભું થયું છે. વિશ્વ સાપ દિવસ આ જ મુદ્દાઓ પર લોકોનું ધ્યાન દોરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
16 જૂને બનેલી મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
16 જૂનની તારીખ ઇતિહાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ માટે જાણીતી છે. વર્ષ 1858માં ભારતના પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ દરમિયાન મોરારનું યુદ્ધ લડાયું હતું, જે બ્રિટિશ શાસન સામેના સંઘર્ષનો મહત્વનો ભાગ માનવામાં આવે છે.
વર્ષ 1903માં વિશ્વપ્રસિદ્ધ ઓટોમોબાઈલ કંપની ફોર્ડ મોટર કંપનીની સ્થાપના થઈ હતી. આ કંપનીએ વૈશ્વિક ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગમાં ક્રાંતિ લાવી હતી અને આજે પણ વિશ્વની અગ્રણી વાહન નિર્માતા કંપનીઓમાં સામેલ છે.
1983માં છત્તીસગઢની ગુરુ ઘાસીદાસ યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જે આજે ઉચ્ચ શિક્ષણનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે.
ભારતીય રાજકારણ માટે 16 જૂન 1996નો દિવસ ખાસ રહ્યો હતો, કારણ કે આ દિવસે અટલ બિહારી વાજપેયીએ ભારતના 10મા વડાપ્રધાન તરીકે પદભાર સંભાળ્યો હતો. તેમનું નેતૃત્વ ભારતીય રાજકારણના ઇતિહાસમાં વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે.
વર્ષ 2001માં અમેરિકાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશનો પાંચ દિવસીય યુરોપ પ્રવાસ રશિયામાં પૂર્ણ થયો હતો. આ દરમિયાન રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમિર પુતિને અમેરિકાના મિસાઇલ કાર્યક્રમનો વિરોધ વ્યક્ત કર્યો હતો.
2006માં નેપાળના માઓવાદીઓ વચગાળાની સરકારમાં જોડાવા માટે સંમત થયા હતા, જે દેશના રાજકીય પરિવર્તન માટે મહત્વપૂર્ણ ઘટના ગણાય છે.
2007માં ભારતીય મૂળની અવકાશયાત્રી સુનિતા વિલિયમ્સે અવકાશમાં સૌથી લાંબા સમય સુધી રહેનારી મહિલા તરીકે નવો રેકોર્ડ સ્થાપ્યો હતો. તેમના આ સિદ્ધિએ સમગ્ર વિશ્વમાં ભારતીય સમુદાય માટે ગૌરવની લાગણી જગાવી હતી.
વર્ષ 2008માં વિશ્વની અગ્રણી સ્ટીલ કંપની આર્સેલર મિત્તલે અમેરિકાની બામ્બૂ સ્ટીલ કંપનીને હસ્તગત કરી હતી. આ ઉપરાંત નેપાળના અગ્રણી માઓવાદી નેતા પુષ્પકમલ દહલ 'પ્રચંડ'ને શાંતિ ક્ષેત્રમાં સર્વોચ્ચ રમન રેગ્મી રાષ્ટ્રીય શાંતિ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
2014માં યોજાયેલી 16મી લોકસભા ચૂંટણીમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીએ પૂર્ણ બહુમતી સાથે ઐતિહાસિક જીત મેળવી હતી, જેના કારણે દેશના રાજકીય પરિદૃશ્યમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો.
16 જૂને જન્મેલા પ્રખ્યાત લોકો
16 જૂનની તારીખે અનેક જાણીતી હસ્તીઓનો જન્મ થયો હતો. હિન્દી સિનેમાના લોકપ્રિય અભિનેતા મિથુન ચક્રવર્તીનો જન્મ 1950માં આ દિવસે થયો હતો. તેમના અભિનય અને ડાન્સ સ્ટાઈલને કારણે તેઓ દાયકાઓથી દર્શકોના મનપસંદ કલાકાર રહ્યા છે.
પ્રખ્યાત સંગીતકાર અને ગાયક હેમંત કુમારનો જન્મ 1920માં થયો હતો. તેમણે હિન્દી અને બંગાળી સંગીત ક્ષેત્રે અમૂલ્ય યોગદાન આપ્યું હતું.
ઉર્દૂ સાહિત્યના જાણીતા કવિ અખ્લાક મુહમ્મદ ખાન 'શહરયાર'નો જન્મ 1936માં થયો હતો. તેમની રચનાઓ આજે પણ સાહિત્યપ્રેમીઓમાં લોકપ્રિય છે.
આ ઉપરાંત રોહિત શ્રીવાસ્તવ, ડૉ. બ્રહ્મદેવ શર્મા, મહમૂદ અલી ખાન, સુરેશ કાંત, સી.એમ. પુનાચા, જોસ લોપેઝ પોર્ટીલો, ચૌધરી બ્રહ્મ પ્રકાશ અને એ.એન. મૂર્તિ રાવ જેવી પ્રતિભાશાળી વ્યક્તિઓનો જન્મ પણ 16 જૂને થયો હતો.
16 જૂને થયેલી નોંધપાત્ર પુણ્યતિથિઓ
આ તારીખ અનેક મહાનુભાવોની પુણ્યતિથિ તરીકે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. 2021માં ભારતીય સિનેમાના અભિનેતા ચંદ્રશેખર વૈદ્યનું નિધન થયું હતું. તેઓ દાયકાઓ સુધી હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા રહ્યા હતા.
ભારતના પ્રખ્યાત આર્કિટેક્ટ અને સિટી પ્લાનર ચાર્લ્સ કોરિયાનું 2015માં અવસાન થયું હતું. આધુનિક ભારતીય સ્થાપત્ય ક્ષેત્રે તેમનું યોગદાન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
સ્વાતંત્ર્ય સેનાની ચિત્તરંજન દાસ, પ્રખ્યાત વૈજ્ઞાનિક પ્રફુલ્લ ચંદ્ર રાય તથા રાજકારણી સી.એસ. વેંકટચાર જેવી મહાન વ્યક્તિઓની પુણ્યતિથિ પણ 16 જૂને આવે છે. તેમના યોગદાનને આજે પણ સન્માનપૂર્વક યાદ કરવામાં આવે છે.
