આજે 11 જૂન : ક્રાંતિકારી રામ પ્રસાદ બિસ્મિલની જન્મજયંતિ, જાણો આજના દિવસની મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ

દરેક તારીખ પોતાના અંદર અનેક ઐતિહાસિક સંસ્મરણો સમેટીને બેઠી હોય છે. 11 જૂન પણ એવી જ એક મહત્વપૂર્ણ તારીખ છે, જે ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના મહાન ક્રાંતિકારી પંડિત રામ પ્રસાદ બિસ્મિલની જન્મજયંતિ તરીકે ઓળખાય છે. પોતાની કલમ અને ક્રાંતિ બંને દ્વારા બ્રિટિશ શાસનને પડકારનાર બિસ્મિલે દેશની આઝાદી માટે પોતાનું સર્વસ્વ અર્પણ કર્યું હતું. આ ઉપરાંત આજના દિવસે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટની સ્થાપના સહિત દેશ અને દુનિયાની અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ પણ બની હતી. ચાલો જાણીએ 11 જૂનના ઇતિહાસમાં નોંધાયેલી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ વિશે.

રામ પ્રસાદ બિસ્મિલ: આઝાદીની લડતના અમર યોદ્ધા

11 જૂન, 1897ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના શાહજહાંપુરમાં જન્મેલા પંડિત રામ પ્રસાદ બિસ્મિલ ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના સૌથી પ્રભાવશાળી ક્રાંતિકારીઓમાં સામેલ હતા. તેમના પિતા પંડિત મુરલીધર અને માતા મૂલમતી હતા. બાળપણથી જ દેશભક્તિ અને સ્વાભિમાનના સંસ્કારો સાથે ઉછરેલા બિસ્મિલે ખૂબ નાની ઉંમરે જ બ્રિટિશ શાસન સામે લડવાનો સંકલ્પ કરી લીધો હતો.

રામ પ્રસાદ બિસ્મિલ માત્ર ક્રાંતિકારી જ નહોતા, પરંતુ તેઓ ઉત્તમ કવિ, લેખક અને અનુવાદક પણ હતા. તેમની રચનાઓએ હજારો યુવાનોના હૃદયમાં સ્વતંત્રતાની જ્વાળા પ્રગટાવી હતી. ખાસ કરીને "સરફરોશી કી તમન્ના" જેવી અમર રચના આજે પણ દેશભક્તિના પ્રતીક તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.

19 વર્ષની ઉંમરે શરૂ કરી હતી ક્રાંતિની સફર

રામ પ્રસાદ બિસ્મિલે માત્ર 19 વર્ષની ઉંમરે સક્રિય રીતે ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. આગામી 11 વર્ષના તેમના ક્રાંતિકારી જીવન દરમિયાન તેમણે અનેક પુસ્તકો લખ્યાં અને સ્વખર્ચે પ્રકાશિત પણ કર્યાં. આ પુસ્તકોના વેચાણથી મળતી રકમનો ઉપયોગ તેઓ બ્રિટિશ શાસન સામે લડવા માટે શસ્ત્રો ખરીદવામાં કરતા હતા.

તેમના જીવનકાળ દરમિયાન કુલ 11 પુસ્તકો પ્રકાશિત થયા હતા. જોકે, તેમાંના મોટા ભાગના પુસ્તકો બ્રિટિશ સરકારે જપ્ત કરી લીધા હતા. તેમ છતાં તેમની વિચારધારા અને લખાણો યુવાનો સુધી પહોંચતા રહ્યા અને આઝાદીની લડતને વધુ મજબૂત બનાવતા રહ્યા.

કાકોરી કાંડથી બ્રિટિશ શાસન હચમચી ગયું

ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના ઇતિહાસમાં કાકોરી કાંડ એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના તરીકે નોંધાયેલો છે. વર્ષ 1925માં બનેલી આ ઘટનામાં બ્રિટિશ સરકારની ટ્રેનમાંથી સરકારી ખજાનો લૂંટવામાં આવ્યો હતો. આ સમગ્ર આયોજનમાં રામ પ્રસાદ બિસ્મિલની મુખ્ય ભૂમિકા હતી.

કાકોરી કાંડ બાદ બ્રિટિશ સરકારે બિસ્મિલ સહિત અનેક ક્રાંતિકારીઓની ધરપકડ કરી હતી. લાંબી કાનૂની કાર્યવાહી બાદ તેમને ફાંસીની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. 19 ડિસેમ્બર, 1927ના રોજ ગોરખપુર જેલમાં તેમને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. કહેવાય છે કે તેમના બલિદાનના સમાચાર મળતાં જ હજારો લોકો જેલ બહાર એકત્ર થયા હતા. તેમની અંતિમ યાત્રામાં અંદાજે દોઢ લાખથી વધુ લોકો જોડાયા હતા, જે તેમના પ્રત્યેના જનસમર્થન અને સન્માનનો પુરાવો છે.

11 જૂને ઇતિહાસમાં નોંધાયેલી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ

11 જૂનના દિવસે ઇતિહાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બની હતી. વર્ષ 1866માં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં આ અદાલત આગ્રા હાઈકોર્ટ તરીકે ઓળખાતી હતી, પરંતુ બાદમાં તેનું નામ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ રાખવામાં આવ્યું.

વર્ષ 1901માં ન્યુઝિલેન્ડે કુક દ્વીપસમૂહ પર પોતાનો કબજો સ્થાપિત કર્યો હતો. વર્ષ 1940માં દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન બ્રિટને ઇટાલીના જીનેવા તોરન વિસ્તારમાં બોમ્બમારો કર્યો હતો.

વર્ષ 1964માં ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુની અંતિમ ઈચ્છા અનુસાર તેમની અસ્થિઓનું દેશભરમાં વિસર્જન કરવામાં આવ્યું હતું. વર્ષ 2006માં નેપાળની સંસદે રાજાના વીટો અધિકારને સમાપ્ત કરવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો હતો.

વર્ષ 2008માં ભારતની અત્યાધુનિક બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક મિસાઇલને ભારતીય વાયુસેનામાં સામેલ કરવામાં આવી હતી, જે દેશની રક્ષણ ક્ષમતામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થઈ હતી.

આજના દિવસે જન્મેલા જાણીતા વ્યક્તિત્વો

11 જૂનના દિવસે અનેક જાણીતા વ્યક્તિઓનો જન્મ થયો હતો. તેમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ નામ રામ પ્રસાદ બિસ્મિલનું છે. આ ઉપરાંત બિહારના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને રાષ્ટ્રીય જનતા દળના નેતા લાલુ પ્રસાદ યાદવનો જન્મ પણ 11 જૂન, 1948ના રોજ થયો હતો.

ભારતના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર એસ. વાય. કુરેશીનો જન્મ પણ આજના દિવસે થયો હતો. પેરા બેડમિન્ટન ખેલાડી માનસી જોશી, વૈજ્ઞાનિક પોલ રત્નાસ્વામી, લોકસભાના પૂર્વ અધ્યક્ષ કે.એસ. હેગડે અને મિઝોરમના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી લાલડેંગા જેવા અનેક જાણીતા વ્યક્તિત્વો પણ 11 જૂનના દિવસે જન્મ્યા હતા.

11 જૂનની પુણ્યતિથિઓ

આજનો દિવસ કેટલીક મહાન વ્યક્તિઓની પુણ્યતિથિ માટે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. જાણીતા ઉદ્યોગપતિ, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને બિરલા પરિવારના પ્રભાવશાળી સભ્ય ઘનશ્યામદાસ બિરલાનું નિધન 11 જૂન, 1983ના રોજ થયું હતું.

કન્નડ ભાષાના જાણીતા કવિ, નાટ્યકાર અને દલિત ચળવળના અગ્રણીઓમાંના એક સિદ્ધલિંગૈયા તેમજ ભારતના પ્રખ્યાત લાંબા અંતરના તરવૈયા મિહિર સેનની પુણ્યતિથિ પણ આજના દિવસે આવે છે. આ ઉપરાંત મરાઠી સાહિત્યકાર અને ઇતિહાસકાર વાસુદેવ વામન શાસ્ત્રી ખરે અને પ્રખ્યાત મહિલા ક્રાંતિકારી લીલા નાગને પણ આજે યાદ કરવામાં આવે છે.