Telegram Ban: NEET (UG) 2026 પુનઃપરીક્ષા પહેલા કેન્દ્ર સરકારને મોટી કાનૂની રાહત મળી છે. દિલ્હી હાઇકોર્ટે ટેલિગ્રામ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી ફગાવી દેતાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દેશવ્યાપી મહત્વની પરીક્ષાઓની સુરક્ષા અને નિષ્પક્ષતા જાળવવા માટે સરકારને અસ્થાયી પ્રતિબંધ જેવા કડક પગલાં લેવાનો કાનૂની અધિકાર છે. આ નિર્ણય પછી ટેલિગ્રામ પરનો પ્રતિબંધ 22 જૂન સુધી યથાવત્ રહેશે.
હાઇકોર્ટે સરકારના નિર્ણયને યોગ્ય ગણાવ્યો
શુક્રવારે દિલ્હી હાઇકોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ તેજસ કારિયાની સિંગલ જજ બેન્ચે ટેલિગ્રામની અરજી પર પોતાનો નિર્ણય સંભળાવ્યો. કોર્ટે માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી અધિનિયમ (IT Act) ની કલમ 69A હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલા કામચલાઉ પ્રતિબંધને માન્યતા આપી.
કોર્ટના નિર્ણય બાદ સમગ્ર દેશમાં ટેલિગ્રામ સેવાઓ પરનો પ્રતિબંધ 22 જૂન સુધી ચાલુ રહેશે. ઉપરાંત, મેસેજ એડિટિંગ જેવી કેટલીક સુવિધાઓ પરનો નિયંત્રણ 30 જૂન સુધી યથાવત્ રાખવાનો નિર્ણય પણ અમલમાં રહેશે.
NEET પરીક્ષાની નિષ્પક્ષતા સૌથી મહત્વપૂર્ણ
કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં નોંધ્યું કે 21 જૂને યોજાનારી NEET UG 2026 પુનઃપરીક્ષા લગભગ 22 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે. આવી સ્થિતિમાં કોઈપણ પ્રકારની ગેરરીતિ અથવા પ્રશ્નપત્ર લીક જેવી ઘટનાઓને અટકાવવી સરકારની પ્રાથમિક જવાબદારી છે.
કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે ટેલિગ્રામના ટેકનિકલ માળખાનો કેટલાક સંગઠિત છેતરપિંડી કરનારા નેટવર્ક દ્વારા દુરુપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો હતો. પ્રશ્નપત્ર વેચવાના દાવા કરીને વિદ્યાર્થીઓને લલચાવવામાં આવી રહ્યા હતા અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે અનેક ચેનલો અને બોટ્સ સક્રિય હતા.
કોર્ટે સરકારની આ દલીલ સ્વીકારી અને જણાવ્યું કે જાહેર હિતમાં લેવાયેલું આ પગલું યોગ્ય છે.
ટેલિગ્રામે શું દલીલ કરી હતી?
ટેલિગ્રામ તરફથી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે સમગ્ર દેશમાં તેની સેવાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવો અતિશય કડક પગલું છે. કંપનીએ દાવો કર્યો હતો કે કેટલાક શંકાસ્પદ એકાઉન્ટ્સના કારણે લાખો સામાન્ય વપરાશકર્તાઓને પણ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
કંપનીએ એવો પણ દાવો કર્યો કે 22 જૂન સુધી સેવાઓ બંધ રાખવી અને 30 જૂન સુધી મેસેજ એડિટિંગ સુવિધા પર પ્રતિબંધ મૂકવો પ્રમાણથી વધુ કડક નિર્ણય છે.
પરંતુ હાઇકોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે પ્રતિબંધ મર્યાદિત સમયગાળા માટે છે અને ખાસ કરીને NEET પરીક્ષાની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. તેથી તેને ગેરકાયદેસર અથવા અતિશય કઠોર કહી શકાય નહીં.
સરકાર પાસે બીજો વિકલ્પ નહોતો
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલય (MeitY) એ કોર્ટમાં સોગંદનામું દાખલ કરીને જણાવ્યું હતું કે માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી અધિનિયમ 2000ની કલમ 69A હેઠળ આપવામાં આવેલી કટોકટીની સત્તાનો ઉપયોગ કરવા સિવાય સરકાર પાસે અન્ય કોઈ અસરકારક વિકલ્પ નહોતો.
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર અગાઉ પણ ટેલિગ્રામને અનેક વખત ગેરકાયદેસર અને વાંધાજનક સામગ્રી દૂર કરવા માટે વિનંતી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ પૂરતું પાલન કરવામાં આવ્યું નહોતું.
NTAએ અનેક શંકાસ્પદ ચેનલો શોધી કાઢી
નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA)એ કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે ટેલિગ્રામ પર અનેક ચેનલો, જૂથો અને બોટ્સ સક્રિય હતા, જે NEET પ્રશ્નપત્ર વેચવાના નામે વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી પૈસા વસૂલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા.
આવા નેટવર્ક્સની પહોંચ અંદાજે 1.46 લાખ એકાઉન્ટ્સ સુધી હોવાનું પણ જણાવાયું હતું. સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ સ્થિતિ પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા માટે ગંભીર જોખમ બની શકે તેમ હતી.
હાલ પ્રતિબંધ યથાવત્ રહેશે
હાઇકોર્ટના નિર્ણય બાદ ટેલિગ્રામને કોઈ તાત્કાલિક રાહત મળી નથી. એટલે કે 21 જૂનની NEET પુનઃપરીક્ષા દરમિયાન સમગ્ર દેશમાં ટેલિગ્રામ સેવાઓ પરનો પ્રતિબંધ યથાવત્ રહેશે.
આ નિર્ણયને પરીક્ષાની પારદર્શિતા અને વિદ્યાર્થીઓના હિતોની સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ડિજિટલ છેતરપિંડીના મામલાઓ ગંભીર ચિંતાનો વિષય
ભારતમાં સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નપત્ર લીક અને ડિજિટલ છેતરપિંડીના મામલાઓ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગંભીર ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. આવા સમયે હાઇકોર્ટનો આ નિર્ણય સરકારને પરીક્ષાની સુરક્ષા માટે ટેકનોલોજી પ્લેટફોર્મ્સ સામે કડક પગલાં લેવાની કાનૂની શક્તિ હોવાનો સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે. લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે આ નિર્ણય પરીક્ષાની નિષ્પક્ષતા જાળવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
