રસોડામાં એલ્યુમિનિયમ ફોઇલનો ઉપયોગ આજકાલ એટલો સામાન્ય બની ગયો છે કે તે વગર કામ ચાલે જ નહીં. લંચબોક્સમાં રોટલી લપેટવી હોય, ખોરાકને તાજો રાખવો હોય કે ઓવનમાં ગરમ કરવો હોય ફોઇલ તો હંમેશા હાથવગી હોય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ જ સરળ અને અનુકૂળ વસ્તુ તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે ધીમું ઝેર બની શકે છે? વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અનુસાર, ખાસ કરીને ગરમ અને ખાટા ખોરાકને એલ્યુમિનિયમ ફોઇલમાં લપેટવાથી તેના નાના કણ ખોરાકમાં ભળી જાય છે, જે લાંબા ગાળે મગજ, હાડકાં, કિડની અને નર્વસ સિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) અને અન્ય સંસ્થાઓના અભ્યાસોમાં જાણવા મળ્યું છે કે વધુ પડતું એલ્યુમિનિયમ શરીરમાં જમા થવાથી અલ્ઝાઇમર, પાર્કિન્સન જેવી બીમારીઓનું જોખમ વધી શકે છે. આજે આ લેખમાં જાણીએ એલ્યુમિનિયમ ફોઇલના વધુ પડતા ઉપયોગના ગંભીર નુકસાન અને તેને ટાળવાના સલામત વિકલ્પો.
એલ્યુમિનિયમ ફોઇલમાંથી ખોરાકમાં કેવી રીતે ભળે છે ઝેર?
વિજ્ઞાન અનુસાર, એલ્યુમિનિયમ એક હલકી ધાતુ છે જે ગરમી અને ખાટા-ખારા પદાર્થોના સંપર્કમાં આવતાં પ્રતિક્રિયા કરે છે. ગરમ ખોરાક અથવા ટમેટા, લીંબુ, વિનેગર, અથાણું જેવા ખાટા પદાર્થો ફોઇલમાં લપેટવાથી તેના કણ ખોરાકમાં ભળી જાય છે. અભ્યાસોમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ પ્રતિક્રિયા ખાસ કરીને ગરમીમાં વધુ ઝડપી બને છે.
શરીરમાં એલ્યુમિનિયમ જમા થવાના ગંભીર નુકસાન
રોજિંદા ઉપયોગથી શરીરમાં એલ્યુમિનિયમ જમા થવાથી તે ન્યુરોટોક્સિન તરીકે કામ કરે છે. તે મગજના કોષોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને અલ્ઝાઇમર જેવી બીમારીઓનું જોખમ વધારે છે. હાડકાંમાં કેલ્શિયમનું શોષણ ઘટવાથી હાડકાં નબળા પડે છે. કિડની પર વધુ દબાણ પડવાથી કિડનીની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
ખાસ કરીને ક્યારે વધુ ખતરનાક બને છે?
ગરમ અને ખાટા ખોરાકને ફોઇલમાં લપેટવું સૌથી વધુ જોખમી છે. ઓફિસ કે સ્કૂલ માટે ગરમ ખોરાક ફોઇલમાં પેક કરવો આજકાલ સામાન્ય છે, પરંતુ આ આદત ધીમે ધીમે નુકસાન કરે છે. ગરમી એલ્યુમિનિયમને વધુ સક્રિય બનાવે છે અને ખોરાકમાં તેના કણ ભળવાની શક્યતા વધી જાય છે.
વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ શું કહે છે?
અભ્યાસોમાં જાણવા મળ્યું છે કે સામાન્ય ઉપયોગમાં એલ્યુમિનિયમની માત્રા ઓછી હોય છે, પરંતુ રોજિંદા વધુ પડતા ઉપયોગથી તે જમા થાય છે. WHO અને FDA અનુસાર, સામાન્ય ઉપયોગ સુરક્ષિત છે, પરંતુ ખાટા-ગરમ ખોરાક સાથે ટાળવું જોઈએ.
સલામત વિકલ્પો અપનાવો
એલ્યુમિનિયમ ફોઇલનો ઉપયોગ પૂરેપૂરો બંધ કરવાની જરૂર નથી, પરંતુ મર્યાદિત અને યોગ્ય રીતે કરો. ખાટા-ગરમ ખોરાક માટે ગ્લાસ, સ્ટીલ કે પાર્ચમેન્ટ પેપરનો ઉપયોગ કરો. આ આદતો અપનાવીને તમે તમારા અને પરિવારના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરી શકો છો.
