G7 Summit: ફ્રાન્સમાં યોજાનારી G7 સમિટ માત્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભૂરાજકીય મુદ્દાઓ માટે જ નહીં, પરંતુ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોના ભવિષ્ય માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. પ્રધાનમંત્રી Narendra Modi અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump વચ્ચે સંભવિત દ્વિપક્ષીય બેઠક પર સૌની નજર ટકેલી છે. વેપાર, H-1B વિઝા, ઊર્જા સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ આ મુલાકાતના કેન્દ્રમાં રહે તેવી અપેક્ષા છે.
ફ્રાન્સમાં યોજાશે મહત્વપૂર્ણ બેઠક
15 થી 17 જૂન દરમિયાન ફ્રાન્સમાં યોજાનારી G7 Summit દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી મોદી અનેક વૈશ્વિક નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરશે. આ કાર્યક્રમ દરમિયાન મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે અલગથી દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાય તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી વિવિધ સ્તરે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે, જેના કારણે આ બેઠકને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદી 13 જૂને પાંચ દિવસીય વિદેશ પ્રવાસે રવાના થવાના છે. ફ્રાન્સમાં સમિટમાં ભાગ લીધા બાદ તેઓ Slovakiaની સત્તાવાર મુલાકાત પણ કરશે. આ પ્રવાસ ભારતના યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકાના ભાગીદારો સાથેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસનો ભાગ માનવામાં આવે છે.
વેપાર કરાર પર રહેશે સૌથી વધુ ધ્યાન
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે હાલમાં વચગાળાના વેપાર કરાર અંગે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. બંને દેશો જુલાઈના મધ્ય સુધીમાં પ્રથમ તબક્કાનો કરાર પૂર્ણ કરવા માંગે છે. ભારત લાંબા સમયથી અમેરિકન બજારમાં વધુ અનુકૂળ વેપારી શરતોની માંગ કરી રહ્યું છે.
તાજેતરના વર્ષોમાં બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર સતત વધ્યો છે, પરંતુ ટેરિફ અને આયાત-નિકાસ સંબંધિત કેટલાક મુદ્દાઓ હજુ પણ વિવાદનું કારણ બન્યા છે. અમેરિકાએ કેટલાક દેશોમાંથી થતી આયાત પર વધારાની 12.5 ટકા ડ્યુટી લાદવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેને ભારતે સ્વીકાર્યો નથી. ભારતનું માનવું છે કે બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર પરસ્પર લાભદાયી હોવો જોઈએ અને એકતરફી કરવેરા વધારો વેપારને અસર કરી શકે છે.
આ કારણે G7 સમિટ દરમિયાન થનારી સંભવિત મોદી-ટ્રમ્પ બેઠકમાં વેપાર કરાર સૌથી અગત્યના મુદ્દાઓમાંનો એક બની શકે છે.
H-1B વિઝા મુદ્દે ભારતીય વ્યાવસાયિકોની નજર
ભારતીય IT અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્ર માટે H-1B વિઝા નીતિ અત્યંત મહત્વની છે. અમેરિકા દ્વારા વિઝા નિયમોને વધુ કડક બનાવવાની ચર્ચાઓ વચ્ચે હજારો ભારતીય વ્યાવસાયિકો આ મુદ્દે સરકારના વલણ પર નજર રાખી રહ્યા છે.
મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચેની બેઠક દરમિયાન H-1B વિઝા પ્રક્રિયા, કુશળ માનવસંસાધનના સ્થળાંતર અને બંને દેશો વચ્ચેના ટેક્નોલોજી સહયોગ અંગે ચર્ચા થઈ શકે છે. ભારત સતત એવી નીતિની વકાલત કરે છે જેનાથી કુશળ વ્યાવસાયિકોને વૈશ્વિક તકો પ્રાપ્ત થાય અને બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને લાભ મળે.
વિઝા નીતિમાં કોઈપણ ફેરફાર સીધો પ્રભાવ ભારતીય IT કંપનીઓ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને અમેરિકામાં કામ કરતા હજારો ભારતીયો પર પડી શકે છે.
ઊર્જા સહયોગ અને વૈશ્વિક સુરક્ષા મુદ્દાઓ પણ એજન્ડામાં
વેપાર અને વિઝા ઉપરાંત ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સહયોગ પણ ચર્ચાનો મહત્વપૂર્ણ વિષય બની શકે છે. વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં વધતી અનિશ્ચિતતા અને પુરવઠા સુરક્ષા વચ્ચે ભારત વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી ઊર્જા આયાત વધારવા માટે નવા વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે.
સૂત્રો મુજબ, અમેરિકા તથા વેનેઝુએલા સાથે સંકળાયેલા સંભવિત ઊર્જા સહયોગના મુદ્દાઓ પર બંને નેતાઓ ચર્ચા કરી શકે છે. ઊર્જા સુરક્ષા આજના સમયમાં માત્ર આર્થિક મુદ્દો નથી રહ્યો, પરંતુ તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી સાથે પણ જોડાયેલો છે.
તે ઉપરાંત ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા, દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા અને વૈશ્વિક પુરવઠા શ્રેણીઓ મજબૂત બનાવવાના મુદ્દાઓ પણ ચર્ચામાં સામેલ થઈ શકે છે.
ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં પડકારો છતાં સંવાદ યથાવત
મોદી-ટ્રમ્પ મુલાકાત એવા સમયે થવાની સંભાવના છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે કેટલાક મુદ્દાઓ પર મતભેદો પણ જોવા મળ્યા છે. ભારતીય ઉત્પાદનો પર અમેરિકી ટેરિફ અને ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધિત કેટલાક નિવેદનોને લઈને બંને દેશોમાં રાજદ્વારી ચર્ચાઓ થઈ ચૂકી છે.
તેમ છતાં, બંને દેશો વ્યૂહાત્મક ભાગીદારો તરીકે સંબંધોને આગળ વધારવા માટે પ્રતિબદ્ધ દેખાઈ રહ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ઉચ્ચ સ્તરીય મુલાકાતો અને ચર્ચાઓમાં વધારો એ જ દિશાનો સંકેત આપે છે.
તાજેતરમાં અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી Marco Rubio અને ભારતના વાણિજ્ય મંત્રી Piyush Goyal સહિત અનેક નેતાઓ વચ્ચે વેપાર, દરિયાઈ સુરક્ષા, ઊર્જા અને ટેક્નોલોજી જેવા વિષયો પર ચર્ચાઓ થઈ છે. આ સતત સંવાદ બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ જાળવી રાખવામાં મદદરૂપ બની રહ્યો છે.
આ સમાચાર શા માટે મહત્વના છે?
ભારત અને અમેરિકા વિશ્વની બે મહત્વપૂર્ણ લોકશાહી અને આર્થિક શક્તિઓ છે. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો માત્ર દ્વિપક્ષીય વેપાર સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ટેક્નોલોજી, રક્ષા, ઊર્જા, શિક્ષણ અને વૈશ્વિક સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોને પણ અસર કરે છે.
G7 સમિટ દરમિયાન થનારી સંભવિત મોદી-ટ્રમ્પ બેઠક આગામી મહિનાઓમાં વેપાર કરારની દિશા, ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટેની વિઝા નીતિ અને ઊર્જા સહયોગ જેવા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર અસર કરી શકે છે. તેથી આ બેઠકના પરિણામો માત્ર બંને દેશો માટે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક રાજકીય અને આર્થિક પરિસ્થિતિ માટે પણ મહત્વ ધરાવે છે.
