International Yoga Day : યોગનો કારોબાર 20 હજાર કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો; રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારા આંકડા

(21 જૂન) 11મો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ સમગ્ર વિશ્વમાં ખૂબ જ ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ પ્રસંગે, દેશના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમમાં ત્રણ લાખ લોકો સાથે યોગ કર્યો. આ યોગ દિવસથી યોગનો પ્રચાર જ નહીં, પણ યોગને એક ઉદ્યોગ તરીકે પણ વિકસાવવામાં આવ્યો છે. યોગ હવે ફક્ત ચટાઈ પર આસનો કરવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, આજે તે એક મોટા ઉદ્યોગમાં ફેરવાઈ ગયો છે, જ્યાં કરોડો રૂપિયાનો વ્યવસાય થઈ રહ્યો છે. આ ભારતીય અર્થતંત્રને પણ મજબૂત બનાવી રહ્યો છે.

ભારતમાં યોગનો વ્યવસાય લગભગ 20 કરોડ રૂપિયાનો છે. એક અંદાજ મુજબ, વૈશ્વિક યોગ બજાર લગભગ 5 લાખ કરોડ રૂપિયાનું છે અને આગામી પાંચ વર્ષમાં તે 8 લાખ કરોડ રૂપિયાને પાર કરે તેવી અપેક્ષા છે. EMR રિપોર્ટમાંથી મળેલી માહિતી મુજબ, 2024-2032 ની વચ્ચે, યોગ સંબંધિત વૈશ્વિક બજારમાં દર વર્ષે 9 ટકાનો વધારો થઈ શકે છે.

2022 ના વર્ષમાં ભારતનો વેલનેસ ઉદ્યોગ

યોગ વ્યવસાયમાં યોગ મેટ, કપડાં, યોગ તાલીમ અને અન્ય સંબંધિત ઉત્પાદનો અને સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. આમાં વેલનેસ ટુરિઝમ પણ ઉમેરવામાં આવ્યું છે. 2022 ના વર્ષ સુધીમાં ભારતનો વેલનેસ ઉદ્યોગ લગભગ $490 બિલિયનનો હતો. યોગ તેનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. સરકાર 2025 ના અંત સુધીમાં વેલનેસ ટુરિઝમને $230 બિલિયન સુધી લઈ જવાનો લક્ષ્ય રાખે છે. યોગ ટુરિઝમ આમાં ઘણી મદદ કરશે કારણ કે વિદેશીઓ મોટી સંખ્યામાં યોગ શીખવા અને યોગ દ્વારા રોગોની સારવાર મેળવવા માટે ભારતમાં આવે છે.

ઋષિકેશ-હરિદ્વારમાં સેંકડો યોગ શાળાઓ

ભારતમાં ઘણા કેન્દ્રો છે જે યોગ તાલીમ આપે છે. ઉત્તરાખંડના ઋષિકેશ અને હરિદ્વારમાં સેંકડો યોગ શાળાઓ ચલાવવામાં આવે છે. દર વર્ષે લાખો લોકો યોગ શીખવા માટે આ શાળાઓમાં આવે છે. મોટાભાગની યોગ શાળાઓ ભારે ફી વસૂલ કરે છે. તે જ સમયે, યોગ શિક્ષક તાલીમ કાર્યક્રમો માટે 30,0000 થી 1,50,000 રૂપિયા સુધીની ફી વસૂલવામાં આવે છે. દેશ ઉપરાંત, વિદેશથી પણ લોકો યોગ શીખવા માટે ભારત આવી રહ્યા છે. આનાથી ભારતમાં ઘણા પૈસા આવે છે.

ઓનલાઈન યોગ પ્લેટફોર્મ ઝડપથી વધી રહ્યા છે

આ સાથે, ડિજિટલ યુગમાં ઓનલાઈન યોગ પ્લેટફોર્મની સંખ્યા પણ ઝડપથી વધી રહી છે. કેટલાક મોટા ભારતીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મના લાખો ફોલોઅર્સ છે. આ માધ્યમથી ઘણી આવક પણ થાય છે. યોગના વધતા પ્રમોશન સાથે, યોગ મેટ્સ, કપડાં અને અન્ય ઉત્પાદનોનું બજાર પણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. હવે લગભગ દરેક બ્રાન્ડે યોગ વસ્ત્રોનું ઉત્પાદન પણ શરૂ કરી દીધું છે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં યોગ મેટ્સનું બજાર પણ કરોડો રૂપિયાનું છે. જેમ યોગ ખૂબ જ લોકપ્રિય બની રહ્યું છે, તેમ હવે તેનાથી સંબંધિત સ્ટાર્ટઅપ્સ પણ ઝડપથી ઉભરી રહ્યા છે, જે સમગ્ર વિશ્વમાં ધૂમ મચાવી રહ્યા છે.