જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ પરિવહન માટે ઘોડા અને ગાડીઓ પર નિર્ભર હતું ત્યારે ઇંગ્લેન્ડના એક શાંત વિસ્તારમાં રેલવેના ઈતિહાસનો પાયો નખાઈ ચૂક્યો હતો. આ કોઈ ભવ્ય કે આધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ સ્ટેશન નહોતું પરંતુ એક સાધારણ ઈમારત અને નાનકડું પ્લેટફોર્મ હતું જેણે ભવિષ્યમાં વિશ્વની મુસાફરીની પદ્ધતિ જ બદલી નાખી. આજે આશરે 200 વર્ષ વીત્યા બાદ પણ આ સ્થાન અડીખમ છે અને ઈતિહાસની સાક્ષી પૂરી રહ્યું છે.
દુનિયાનું પ્રથમ પ્રોટો રેલવે સ્ટેશન
ઇંગ્લેન્ડના ડરહમ કાઉન્ટીમાં આવેલું Heighington Station વિશ્વનું સૌથી જૂનું હયાત રેલવે સ્ટેશન ગણાય છે. આ સ્ટેશન ઐતિહાસિક Stockton and Darlington Railway લાઇન પર નિર્મિત છે જે લાઈને 19મી સદીમાં આધુનિક રેલ વ્યવસ્થાનો પાયો નાખ્યો હતો. Heighington Station નો ઉપયોગ 1820 ના દાયકાથી સતત કોઈને કોઈ સ્વરૂપે કરવામાં આવી રહ્યો છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે જ્યારે રેલવે સ્ટેશનનો કોઈ ચોક્કસ ઢાંચો નક્કી નહોતો ત્યારે આ સ્ટેશનને એક પબ સાથે જોડીને બનાવવામાં આવ્યું હતું જેથી મુસાફરો અને રેલવે કર્મચારીઓને આરામ કરવાની જગ્યા મળી રહે. આ જ કારણે તેને વિશ્વનું પ્રથમ પ્રોટો રેલવે સ્ટેશન કહેવામાં આવે છે.
ઐતિહાસિક પ્લેટફોર્મ અને સંરક્ષણ
આ સ્ટેશનની સૌથી મોટી વિશેષતા પથ્થરોથી બનેલું તેનું નાનકડું કોબલ્ડ પ્લેટફોર્મ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ એ જ પ્લેટફોર્મ છે જેનો ઉપયોગ 1825 માં શરૂઆતી રેલ સેવાઓ દરમિયાન કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે સમયની સાથે આ પ્લેટફોર્મને નુકસાન પહોંચ્યું છે પરંતુ તેના ઐતિહાસિક મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને હવે તેના સંરક્ષણની યોજનાઓ ઘડવામાં આવી રહી છે. હાલમાં આ ઈમારત જર્જરિત અવસ્થામાં છે પરંતુ ‘ફ્રેન્ડ્સ ઓફ ધ સ્ટોકટન એન્ડ ડાર્લિંગ્ટન રેલવે’ નામનું જૂથ આ ધરોહરને બચાવવા માટે કાર્યરત છે.
ઈતિહાસના પાનાઓમાં સ્થાન
રેલવે ઈતિહાસમાં સૌથી જૂના સ્ટેશનને લઈને હંમેશા ચર્ચાઓ થતી રહી છે. કેટલાક ઇતિહાસકારો Edge Hill Station ને સૌથી જૂનું માને છે કારણ કે તે લિવરપૂલ અને માન્ચેસ્ટર રેલવેનો ભાગ હતું. બીજી તરફ માન્ચેસ્ટરનું Liverpool Road Station વિશ્વની સૌથી જૂની બચેલી સ્ટેશન ઈમારત તરીકે ઓળખાય છે. તેમ છતાં Heighington Station ની ખાસિયત એ છે કે તે શરૂઆતથી જ એક સક્રિય અને ઐતિહાસિક રેલવે સ્થળ રહ્યું છે.
Heighington Station માત્ર એક ઈમારત નથી પણ તે વિચારનું પ્રતીક છે જેણે વિશ્વને ઝડપી અને ભરોસાપાત્ર સફરની ભેટ આપી. આજે જ્યારે દુનિયા હાઈ સ્પીડ ટ્રેનોની વાત કરે છે ત્યારે આ સ્ટેશન યાદ અપાવે છે કે દરેક મોટી ટેકનોલોજીની શરૂઆત ખૂબ જ સાધારણ રીતે થતી હોય છે.
