દર વર્ષે 22 જૂનના રોજ વિશ્વ વર્ષાવન દિવસ (World Rainforest Day) ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ વિશ્વભરના વરસાદી જંગલોનું મહત્વ સમજાવવા અને તેના સંરક્ષણ માટે જાગૃતિ લાવવાના હેતુથી ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષાવનો પૃથ્વીના પર્યાવરણને સંતુલિત રાખવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેઓ માત્ર ઓક્સિજનનું ઉત્પાદન જ નથી કરતા, પરંતુ વરસાદની પ્રક્રિયા, જૈવવિવિધતા અને હવામાન નિયંત્રણમાં પણ મોટું યોગદાન આપે છે. જોકે વધતા જંગલ વિનાશ અને ક્લાઈમેટ ચેન્જના કારણે વિશ્વભરના વર્ષાવનો પર ગંભીર ખતરો ઉભો થયો છે.
વર્ષાવનોને પૃથ્વીના ફેફસાં કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ શોષી લઈને પૃથ્વીને ગરમ થતી અટકાવવામાં મદદ કરે છે. વિશ્વની લાખો પ્રાણી અને વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ માટે આ જંગલો જીવનનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. અનેક સ્થાનિક અને આદિવાસી સમુદાયોનું જીવન પણ વર્ષાવનો પર આધારિત છે. પરંતુ ઔદ્યોગિકીકરણ, ખનન, કૃષિ વિસ્તરણ અને ગેરકાયદેસર વૃક્ષ કાપણીના કારણે વર્ષાવનોનું ક્ષેત્રફળ સતત ઘટી રહ્યું છે.
પર્યાવરણ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર જો જંગલોનો વિનાશ આ જ ગતિએ ચાલુ રહેશે તો ભવિષ્યમાં વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. તેની સીધી અસર વરસાદની પદ્ધતિ, કૃષિ ઉત્પાદન અને પાણીના સ્ત્રોતો પર પડશે. આ જ કારણ છે કે વિશ્વ વર્ષાવન દિવસ માત્ર એક ઉજવણી નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વને કુદરત બચાવવાનો સંદેશ આપતો દિવસ છે.
વિશ્વ વર્ષાવન દિવસની શરૂઆત વર્ષ 2017માં Rainforest Partnership દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થા સ્થાનિક સમુદાયો સાથે મળીને વરસાદી જંગલોને પુનઃસ્થાપિત કરવા અને તેના સંરક્ષણ માટે કાર્ય કરે છે. આ દિવસ લોકોને વધુ વૃક્ષારોપણ, પર્યાવરણ પ્રત્યે જવાબદારી અને ટકાઉ વિકાસ માટે પ્રેરિત કરે છે.
22 જૂનની મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
1593 - સિસાકની લડાઈમાં ખ્રિસ્તી સેનાએ ઓસ્માની ટર્ક્સને પરાજય આપ્યો.
1844 - યેલ યુનિવર્સિટીમાં ડેલ્ટા કપ્પા એપ્સીલોન સોસાયટીની સ્થાપના થઈ.
1897 - ચાપેકર ભાઈઓએ પુણેમાં બ્રિટિશ અધિકારી વોલ્ટર ચાર્લ્સ રેન્ડની હત્યા કરી.
1906 - સ્વીડને પોતાનો રાષ્ટ્રીય ધ્વજ સત્તાવાર રીતે અપનાવ્યો.
1911 - બ્રિટનના રાજા જ્યોર્જ પંચમનો રાજ્યાભિષેક થયો.
1922 - બ્રિટિશ ફિલ્ડ માર્શલ હેનરી વિલ્સનની હત્યા કરવામાં આવી.
1941 - બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જર્મનીએ સોવિયેત સંઘ પર આક્રમણ કર્યું.
2002 - ઈરાનમાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપમાં 500થી વધુ લોકોના મોત થયા.
2005 - ઇરાકના મહત્વપૂર્ણ વિસ્તારોને વર્લ્ડ હેરિટેજ યાદીમાં સ્થાન મળ્યું.
2006 - અમેરિકાએ મિસાઇલ સંરક્ષણ પ્રણાલીનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું.
2007 - ભારતીય મૂળની અવકાશયાત્રી સુનિતા વિલિયમ્સ પૃથ્વી પર પરત ફરી.
2016 - ઇસરોએ એકસાથે 20 ઉપગ્રહો લોન્ચ કરીને નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો.
વિશ્વ વર્ષાવન દિવસનું મહત્વ
વર્ષાવનો વૈશ્વિક હવામાન સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.
વિશ્વની લગભગ અડધી જૈવવિવિધતા વરસાદી જંગલોમાં વસે છે.
કાર્બન શોષણ દ્વારા ગ્લોબલ વોર્મિંગ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બને છે.
લાખો લોકોની રોજીરોટી અને જીવનશૈલી વર્ષાવનો સાથે જોડાયેલી છે.
જંગલોના સંરક્ષણ વિના ટકાઉ વિકાસ શક્ય નથી.
પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓની જન્મજયંતિ
મદ્દીલા ગુરુમૂર્તિ (1985) – વાયએસઆર કોંગ્રેસના નેતા.
અનિતા પોલદુરઈ (1985) – ભારતીય મહિલા બાસ્કેટબોલ ટીમની ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન.
ગણેશ ઘોષ (1900) – સ્વાતંત્ર્ય સેનાની.
અમરીશ પુરી (1932) – ભારતીય સિનેમાના દિગ્ગજ અભિનેતા અને પ્રખ્યાત વિલન.
ટોમ ઓલ્ટર (1950) – જાણીતા અભિનેતા અને લેખક.
પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓની પુણ્યતિથિ
સુંદર સિંહ ભંડારી (2005) – ભારતીય જનતા પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા.
કેદારનાથ અગ્રવાલ (2000) – પ્રગતિશીલ હિન્દી કવિ.
એલ. વી. પ્રસાદ (1994) – પ્રખ્યાત ફિલ્મ નિર્માતા અને અભિનેતા.
ભદંત આનંદ કૌસલ્યાયન (1988) – બૌદ્ધ વિદ્વાન અને સમાજ સુધારક.
જગન્નાથદાસ 'રત્નાકર' (1932) – જાણીતા કવિ.
