ટ્રમ્પની ધમકીથી ભડક્યું ઈરાન : શાંતિ ચર્ચા વચ્ચે જ પ્રતિનિધિમંડળે સ્થળ છોડ્યું

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના તીખા નિવેદન બાદ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી રાજદ્વારી ચર્ચાઓ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો ઘેરાયા છે. સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં ચાલી રહેલી મહત્વપૂર્ણ વાટાઘાટો દરમિયાન ટ્રમ્પે ઈરાનને લેબનોનમાં સક્રિય તેના સમર્થક જૂથોને રોકવાની ચેતવણી આપી હતી અને એવું ન થાય તો વધુ કડક સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની ધમકી આપી હતી. આ નિવેદનથી નારાજ ઈરાનના પ્રતિનિધિમંડળે ચર્ચા સ્થળ છોડી દીધું હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. સાથે જ તેહરાને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે ઈરાનની સેના કોઈપણ હુમલાનો જવાબ આપવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.

ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ વધ્યો રાજદ્વારી તણાવ

સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી ઝ્યૂરિખ વાટાઘાટોને પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિરતા લાવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી હતી. જોકે ચર્ચાના પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન જ પરિસ્થિતિમાં અચાનક ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને ચેતવણી આપતા જણાવ્યું હતું કે તેહરાને લેબનોનમાં પોતાના સમર્થક જૂથોને મુશ્કેલીઓ ઊભી કરતા રોકવા પડશે. જો આવું નહીં થાય તો અમેરિકા વધુ કડક અને શક્તિશાળી હુમલો કરી શકે છે.

ટ્રમ્પના આ નિવેદન બાદ ઈરાને કડક પ્રતિક્રિયા આપી હતી. અહેવાલો મુજબ ઈરાનના પ્રતિનિધિમંડળે વાટાઘાટો વચ્ચે જ બેઠક સ્થળ છોડી દીધું હતું. જેના કારણે બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓના ભવિષ્ય અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.

80 મિનિટની ચર્ચા બાદ આવ્યો વિરામ

માહિતી અનુસાર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પ્રથમ તબક્કાની ચર્ચા લગભગ 80 મિનિટ સુધી ચાલી હતી. આ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે કોઈ સીધી ચર્ચા થઈ ન હતી. ચર્ચાનો મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ બંને દેશો વચ્ચેના સમજૂતી કરારોના અમલીકરણ તેમજ લેબનોન સંબંધિત તાજેતરની પરિસ્થિતિઓ રહી હતી.

પાકિસ્તાન અને કતરની મધ્યસ્થતામાં ચાલી રહેલી આ ચર્ચાઓને પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ઘટાડવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી હતી. જોકે ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ ચર્ચા પ્રક્રિયામાં તાત્કાલિક વિરામ આવ્યો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. રાજદ્વારી વર્તુળોમાં હવે આગામી તબક્કાની ચર્ચા ક્યારે અને કેવી રીતે આગળ વધશે તે અંગે ઉત્સુકતા વધી છે.

ઈરાનનો સ્પષ્ટ સંદેશ : સેના સંપૂર્ણ તૈયાર

ઈરાનના મુખ્ય વાટાઘાટકાર મોહમ્મદ ગાલિબાફે અમેરિકાની ધમકીઓ પર કડક પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ઈરાન કોઈપણ પ્રકારના દબાણ અથવા ધમકી સામે ઝૂકશે નહીં. ગાલિબાફે કહ્યું કે અમેરિકાએ પોતાના નિવેદનો અંગે સાવચેત રહેવું જોઈએ અને ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાને ઓછું આંકવાની ભૂલ કરવી જોઈએ નહીં.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે જો ઈરાન પર કોઈપણ પ્રકારનો હુમલો કરવામાં આવશે તો તેની સામે યોગ્ય અને મજબૂત જવાબ આપવામાં આવશે. ઈરાનની સેનાએ તમામ સંભવિત પરિસ્થિતિઓ માટે તૈયારી કરી રાખી છે અને દેશની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં.

આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયા પહેલેથી જ અનેક સંઘર્ષો અને રાજકીય અસ્થિરતાનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતો તણાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય માટે પણ ચિંતાનો વિષય બની રહ્યો છે.

લેબનોન મુદ્દે ટ્રમ્પનું કડક વલણ

ટ્રમ્પે પોતાના નિવેદનમાં ખાસ કરીને લેબનોનમાં ઈરાન સમર્થિત જૂથોની પ્રવૃત્તિઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેહરાને આવા જૂથોને તરત જ રોકવા જોઈએ. ટ્રમ્પના શબ્દોમાં, જો પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં નહીં આવે તો અમેરિકા અગાઉ કરતાં પણ વધુ કડક કાર્યવાહી કરી શકે છે.

આ નિવેદનને કારણે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધોમાં ફરી એકવાર તણાવ વધવાની શક્યતાઓ દેખાઈ રહી છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી બંને દેશો વચ્ચે સંવાદ દ્વારા તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા હતા, પરંતુ તાજેતરના નિવેદનોએ આ પ્રક્રિયાને પડકાર સામે ઉભી કરી છે.

પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિરતા પર અસર પડી શકે

વિશ્લેષકોના મતે જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ચર્ચાઓ લાંબા સમય માટે અટકી જાય અથવા સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ જાય તો તેનો પ્રભાવ માત્ર બંને દેશો સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. પશ્ચિમ એશિયાની સુરક્ષા સ્થિતિ, વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી પ્રયાસો પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.

વિશ્વના ઘણા દેશો હાલ આ ચર્ચાઓ પર નજર રાખી રહ્યા છે કારણ કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો કોઈપણ મોટો વિવાદ વૈશ્વિક રાજકારણમાં નવી અનિશ્ચિતતા ઊભી કરી શકે છે. હાલ બંને પક્ષો તરફથી આગામી તબક્કાની ચર્ચા અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.