ભારતમાં જ્યારે પણ નવી કાર ખરીદવાની વાત આવે ત્યારે ગ્રાહકોના મનમાં સૌથી પહેલો પ્રશ્ન 'માઈલેજ' નો હોય છે. વાહન ચાલકોમાં હંમેશા એ ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે કે પેટ્રોલ કારની સરખામણીએ ડીઝલ કાર વધુ એવરેજ કેમ આપે છે? ખાસ કરીને લાંબી મુસાફરી કે હાઈવે ડ્રાઈવિંગ માટે લોકો આજે પણ ડીઝલ વેરિઅન્ટ પર વધુ ભરોસો મૂકે છે. ડીઝલ એન્જિનની આ વધુ કાર્યક્ષમતા પાછળ માત્ર એન્જિનનું કદ જવાબદાર નથી, પરંતુ તેની પાછળ ખાસ વૈજ્ઞાનિક અને ટેકનિકલ કારણો છુપાયેલા છે.
Diesel માં છુપાયેલી છે વધુ ઉર્જા
ડીઝલ કારના શ્રેષ્ઠ માઈલેજ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ પોતે ડીઝલ ઈંધણ જ છે. પેટ્રોલની તુલનામાં ડીઝલમાં પ્રતિ લિટર ઉર્જાનું પ્રમાણ (Energy Density) ઘણું વધારે હોય છે. ટેકનિકલ રીતે જોઈએ તો, ડીઝલના સમાન જથ્થામાંથી પેટ્રોલ કરતા વધુ પાવર ઉત્પન્ન થાય છે. આ જ કારણ છે કે એક લિટર ડીઝલમાં તમારી કાર પેટ્રોલ કરતા વધુ અંતર કાપી શકે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ડીઝલ ઈંધણ વધુ શક્તિશાળી હોય છે અને તે એન્જિનને લાંબો સમય ચાલવા માટે પૂરતી તાકાત પૂરી પાડે છે.
વધારે Compression Ratio નો ફાયદો
ડીઝલ એન્જિનની બનાવટ એવી રીતે કરવામાં આવે છે કે તે પેટ્રોલ એન્જિન કરતા વધુ Compression Ratio પર કામ કરે છે. સામાન્ય રીતે પેટ્રોલ એન્જિન 8:1 થી 12:1 ના કમ્પ્રેશન પર ચાલે છે, જ્યારે ડીઝલ એન્જિન 20:1 કે તેથી પણ વધુ કમ્પ્રેશનનો ઉપયોગ કરે છે. આ ઉંચા કમ્પ્રેશનનો ફાયદો એ છે કે ઈંધણ વધુ સારી રીતે અને સંપૂર્ણપણે સળગે છે. જ્યારે ઈંધણના દરેક ટીપાનું સંપૂર્ણ દહન થાય છે, ત્યારે એન્જિનને વધુ પાવર મળે છે અને માઈલેજમાં સીધો વધારો થાય છે.
Compression Ignition ટેકનોલોજી
પેટ્રોલ અને ડીઝલ એન્જિનમાં ઈંધણ સળગાવવાની પ્રક્રિયા સાવ અલગ હોય છે. પેટ્રોલ એન્જિનમાં Spark Plug ની જરૂર પડે છે, જ્યારે ડીઝલ એન્જિનમાં 'કમ્પ્રેશન ઇગ્નિશન' ટેકનોલોજી કામ કરે છે. આ પદ્ધતિમાં એન્જિનની અંદરની હવાને એટલી બધી દબાવવામાં આવે છે કે તેનું તાપમાન અત્યંત વધી જાય છે, જેના કારણે સ્પાર્ક વગર જ ડીઝલ આપમેળે સળગવા લાગે છે. આ પ્રક્રિયાને કારણે ઈંધણનો બગાડ નહિવત થાય છે અને એન્જિન વધુ કાર્યક્ષમ રીતે ચાલે છે, જે સીધી રીતે માઈલેજમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
