WhatsApp Scam: દેશમાં ફરી લોકડાઉન લાગશે એવી અફવાઓ વચ્ચે WhatsApp પર નવા પ્રકારનું સાયબર કૌભાંડ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યું છે. “Emergency Lockdown Order” અને “WAR LOCKDOWN NOTICE.pdf” જેવા નામથી લોકોના ફોનમાં મોકલાતી ફાઇલો માત્ર મેસેજ નથી, પરંતુ બેંક ખાતું ખાલી કરાવી શકે એવા ડિજિટલ જાળ છે. ખાસ વાત એ છે કે આ છેતરપિંડીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની વર્ક ફ્રોમ હોમ અપીલ સાથે જોડીને વધુ વિશ્વસનીય બનાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
તાજેતરમાં વડાપ્રધાન Narendra Modi દ્વારા પેટ્રોલ અને ડીઝલ બચાવવા માટે લોકોને શક્ય હોય ત્યાં સુધી “વર્ક ફ્રોમ હોમ” મોડલ અપનાવવાની અપીલ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ કેટલાક રાજ્યો અને ખાનગી સંસ્થાઓએ અઠવાડિયામાં થોડા દિવસ ઘરેથી કામ કરવાની વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકી. જોકે આ જ પરિસ્થિતિનો લાભ હવે સાયબર ઠગો ઉઠાવી રહ્યા છે.
સાયબર ગુનેગારો WhatsApp અને SMS દ્વારા “લોકડાઉન” સંબંધિત ખોટા મેસેજ મોકલી રહ્યા છે. આ મેસેજો સરકારી આદેશ જેવા દેખાય છે જેથી સામાન્ય લોકો તેને સત્તાવાર માનીને તરત જ ખોલી દે છે. પરંતુ એક વખત ફાઇલ ખોલ્યા પછી યુઝર સીધા ફેક વેબસાઇટ અથવા મેલિશિયસ એપ સુધી પહોંચી જાય છે.
“WAR LOCKDOWN NOTICE.pdf” જેવી ફાઇલો બની રહી છે જોખમ
છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં લોકોના મોબાઇલમાં અજાણ્યા નંબર પરથી “WAR LOCKDOWN NOTICE.pdf”, “Emergency Lockdown Order” અથવા “New Government Advisory” જેવા નામથી PDF અને APK ફાઇલો મોકલાતી હોવાના કેસ સામે આવ્યા છે.
આ ફાઇલો દેખાવમાં સામાન્ય PDF જેવી લાગે છે, પરંતુ ઘણી વખત તેમાં મેલવેર લિંક અથવા ફેક ડાઉનલોડ પેજ છુપાયેલો હોય છે. યુઝર તેના પર ક્લિક કરે ત્યારબાદ તે શંકાસ્પદ વેબસાઇટ પર રીડાયરેક્ટ થઈ શકે છે જ્યાં મોબાઇલ નંબર, બેંકિંગ વિગતો, OTP અથવા અન્ય ખાનગી માહિતી ચોરી લેવામાં આવે છે.
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતો જણાવે છે કે આવા હુમલાઓમાં લોકોની સૌથી મોટી ભૂલ “સરકારી ઓર્ડર” માનીને ઉતાવળમાં ક્લિક કરવી હોય છે. કારણ કે મેસેજનું ભાષણ અને ડિઝાઇન એટલી વિશ્વસનીય બનાવવામાં આવે છે કે સામાન્ય વ્યક્તિ માટે તે નકલી છે કે સાચું તે ઓળખવું મુશ્કેલ બની જાય છે.
APK ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરવી બની શકે સૌથી મોટી ભૂલ
ઘણા કિસ્સાઓમાં માત્ર PDF જ નહીં પરંતુ APK ફાઇલ પણ મોકલવામાં આવે છે. Android ફોનમાં APK ફાઇલ સીધી એપ ઇન્સ્ટોલ કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. જો યુઝર અજાણતા આવી ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરી દે તો હુમલાખોરને ફોનમાં રિમોટ ઍક્સેસ મળી શકે છે.
એકવાર ઍક્સેસ મળ્યા પછી ઠગો નીચેની માહિતી સુધી પહોંચી શકે છે:
બેંકિંગ એપ્સ
OTP મેસેજ
WhatsApp ચેટ્સ
ફોટા અને દસ્તાવેજો
સંપર્ક વિગતો
UPI માહિતી
ઘણા કિસ્સાઓમાં સ્કેમર્સ સ્ક્રીન મિરરિંગ અથવા રિમોટ કંટ્રોલ એપ્સનો ઉપયોગ કરીને યુઝરના ફોનને સંપૂર્ણ રીતે કાબૂમાં લઈ લે છે. ત્યારબાદ ખાતામાંથી પૈસા ટ્રાન્સફર કરવું તેમના માટે સરળ બની જાય છે.
WhatsApp સ્કેમ હવે કેમ વધુ ખતરનાક બન્યા?
WhatsApp આધારિત ફ્રોડ નવા નથી. કોરોના લોકડાઉન દરમિયાન પણ આવી ઘણી છેતરપિંડી સામે આવી હતી જ્યાં “સરકારી સહાય”, “ફ્રી રેશન”, “રસીકરણ રજીસ્ટ્રેશન” અથવા “COVID પાસ”ના નામે લોકોની માહિતી ચોરી થતી હતી.
હવે ફરીથી “લોકડાઉન” અને “વર્ક ફ્રોમ હોમ” જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરીને લોકોમાં ભય અને ઉતાવળ ઉભી કરવામાં આવી રહી છે. સાયબર ગુનેગારો જાણે છે કે લોકો આવા મેસેજ તરત ખોલે છે કારણ કે તેઓ તેને તાત્કાલિક સરકારી જાહેરાત માને છે.
વિશેષજ્ઞોના કહેવા મુજબ, લોકોમાં ડિજિટલ જાગૃતિનો અભાવ અને “ફોરવર્ડેડ મેસેજ” પર તરત વિશ્વાસ કરવાની ટેવ આ પ્રકારના હુમલાઓને વધુ સફળ બનાવે છે.
પોતાને સુરક્ષિત રાખવા માટે આ 3 બાબતો જરૂર યાદ રાખો
1. અજાણ્યા નંબર પરથી આવેલી ફાઇલ અથવા લિંક ક્યારેય ન ખોલો
જો કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી “લોકડાઉન ઓર્ડર”, “સરકારી સર્ક્યુલર” અથવા “ઇમર્જન્સી નોટિસ” નામથી મેસેજ આવે તો તરત ક્લિક ન કરો. ખાસ કરીને APK અથવા ZIP ફાઇલોથી દૂર રહો.
જો મેસેજ આકસ્મિક રીતે ખૂલી જાય તો:
કોઈ માહિતી દાખલ ન કરો
OTP શેર ન કરો
બેંકિંગ વિગતો ન આપો
2. ફોનમાં “Unknown Sources” સેટિંગ બંધ રાખો
Android ફોનમાં “Install from Unknown Sources” વિકલ્પ બંધ રાખવો ખૂબ જરૂરી છે.
તે માટે:
Settings માં જાઓ
Security અથવા Privacy વિકલ્પ ખોલો
“Unknown Sources” શોધો
વિકલ્પ ON હોય તો OFF કરો
આ સેટિંગ બંધ રહેશે તો બહારથી આવેલી APK ફાઇલ સરળતાથી ઇન્સ્ટોલ નહીં થઈ શકે.
3. સરકારી માહિતી માટે માત્ર સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર વિશ્વાસ કરો
લોકડાઉન, સરકારી આદેશ અથવા જાહેર સલાહ વિશે જાણવા માટે:
સત્તાવાર સરકારી વેબસાઇટ
રાજ્ય સરકારના પોર્ટલ
PIB અથવા અધિકૃત સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ
વિશ્વસનીય સમાચાર માધ્યમો
નો ઉપયોગ કરો. WhatsApp ફોરવર્ડને ક્યારેય અંતિમ સત્ય ન માનો.
આ પણ વાંચો: ખાનગી ફોટા ઓનલાઈન લીક થઈ ગયા? : ગભરાશો નહીં! જાણો કેવી રીતે કરશો દૂર
લોકોની વધતી નિર્ભરતા સાથે સાયબર ઠગો પણ વધુ સક્રિય
ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ અને મોબાઇલ બેંકિંગનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. UPI, નેટ બેંકિંગ અને મોબાઇલ વોલેટ પર લોકોની વધતી નિર્ભરતા સાથે સાયબર ઠગો પણ વધુ સક્રિય બન્યા છે.
સાયબર ગુનેગારો હવે માત્ર ટેકનિકલ હેકિંગ કરતા નથી, પરંતુ લોકોના ભય, ઉતાવળ અને વિશ્વાસનો ઉપયોગ કરીને છેતરપિંડી કરે છે. “લોકડાઉન” જેવા સંવેદનશીલ શબ્દોનો ઉપયોગ કરીને લોકો ઝડપથી ટ્રેપમાં આવી જાય છે.
તેથી ડિજિટલ સાવચેતી હવે વૈકલ્પિક બાબત નહીં પરંતુ જરૂરી સુરક્ષા બની ગઈ છે.
