VB-G RAM G: દેશના ગ્રામીણ પરિવારો માટે 1 જુલાઈથી મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર અમલમાં આવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે 'વિકાસ ભારત - રોજગાર અને આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) અધિનિયમ, 2025' (VB-G RAM G) અમલમાં મૂક્યો છે. નવા કાયદા હેઠળ હવે પાત્ર ગ્રામીણ પરિવારોને અગાઉના 100 દિવસની જગ્યાએ 125 દિવસની કાનૂની રોજગાર ગેરંટી મળશે. સાથે જ દૈનિક વેતનમાં વધારો કરીને સરેરાશ ₹327.4 કરવામાં આવ્યું છે અને દેશભરમાં લઘુત્તમ વેતન ₹300 પ્રતિ દિવસ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.
125 દિવસની રોજગાર ગેરંટીથી ગ્રામીણ પરિવારોને મળશે મોટો આધાર
કેન્દ્ર સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, VB-G RAM G કાયદાનો મુખ્ય હેતુ ગ્રામીણ પરિવારોને વધુ રોજગાર સુરક્ષા અને સ્થિર આવક ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. અગાઉ મનરેગા હેઠળ દર નાણાકીય વર્ષમાં 100 દિવસના વેતન રોજગારની કાનૂની ગેરંટી આપવામાં આવતી હતી. હવે નવા કાયદા હેઠળ આ મર્યાદા વધારીને 125 દિવસ કરવામાં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે વધારાના 25 દિવસની રોજગારીથી ખાસ કરીને કૃષિ પર નિર્ભર અને મોસમી આવક ધરાવતા પરિવારોને વધુ આર્થિક સુરક્ષા મળશે. તેનાથી ગામડાઓમાં રોજગારના વધુ અવસર ઉભા થશે અને સ્થાનિક સ્તરે વિકાસ કાર્યોને પણ ગતિ મળશે.
દૈનિક વેતનમાં નોંધપાત્ર વધારો, લઘુત્તમ ₹300 પ્રતિ દિવસ
ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયે જાહેર કરેલા નવા વેતન દરો મુજબ દેશભરમાં સરેરાશ દૈનિક વેતન ₹298.8થી વધારીને ₹327.4 કરવામાં આવ્યું છે. એટલે કે સરેરાશ ₹28.6 પ્રતિ દિવસનો વધારો થયો છે.
સરકારે સાથે જ વચગાળાના ધોરણે દેશવ્યાપી લઘુત્તમ વેતન ₹300 પ્રતિ દિવસ નક્કી કર્યું છે. તેનો અર્થ એ છે કે નવી યોજના હેઠળ કોઈપણ રાજ્યમાં વેતન ₹300થી ઓછું નહીં રહે. સરેરાશ 10 ટકાથી વધુના વેતન વધારાથી લાખો ગ્રામીણ મજૂરોને સીધો લાભ મળવાની શક્યતા છે.
કયા રાજ્યોમાં કેટલો વધારો થયો?
ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ 21 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં દૈનિક વેતન વધારીને સીધું ₹300 કરવામાં આવ્યું છે.
બીજી તરફ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામ જેવા રાજ્યોમાં વેતન દરમાં અંદાજે 15થી 25 ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. સૌથી વધુ વધારો અરુણાચલ પ્રદેશ અને નાગાલેન્ડમાં નોંધાયો છે, જ્યાં દૈનિક વેતનમાં આશરે 24.5 ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
જ્યાં પહેલેથી જ ઊંચા વેતન દર અમલમાં હતા તેવા રાજ્યોમાં પણ સુધારેલા દર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે:
હરિયાણા – ₹409 પ્રતિ દિવસ
ગોવા – ₹406 પ્રતિ દિવસ
કેરળ – ₹401 પ્રતિ દિવસ
સિક્કિમના ઉચ્ચ ઊંચાઈવાળા ગ્રામ પંચાયત વિસ્તારો – ₹450 પ્રતિ દિવસ
આ નવા દરો 1 જુલાઈથી દેશના તમામ 34 રાજ્યો, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને વેતન ઝોનમાં અમલમાં આવ્યા છે.
₹95 હજાર કરોડથી વધુનું બજેટ ફાળવાયું
નવી વ્યવસ્થા સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવે તે માટે કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કુલ ₹95,692.31 કરોડની વચગાળાની ફાળવણી કરી છે.
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર આ ફાળવણીનો હેતુ સમયસર વેતન ચૂકવણી સુનિશ્ચિત કરવો, વિકાસ કાર્યોમાં વિલંબ ટાળવો અને યોજના અંતર્ગત કામોની સતત પ્રગતિ જાળવી રાખવાનો છે. પૂરતું ભંડોળ ઉપલબ્ધ હોવાથી ગ્રામ પંચાયતો વિકાસ કાર્યોને વધુ અસરકારક રીતે આગળ ધપાવી શકશે.
જૂના જોબ કાર્ડ હાલ માન્ય રહેશે
કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે નવા ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી કાર્ડ જારી ન થાય ત્યાં સુધી e-KYC ચકાસણી પૂર્ણ કરેલા જૂના જોબ કાર્ડ માન્ય રહેશે. આથી હાલના લાભાર્થીઓને નવી નોંધણી ન થાય ત્યાં સુધી કોઈ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો નહીં પડે.
નવી યોજના હેઠળ ગ્રામ પંચાયતોની ભૂમિકા યથાવત રહેશે. જળ સંરક્ષણ, કુદરતી સંસાધન વ્યવસ્થાપન, કૃષિ વિકાસ, ગ્રામીણ માળખાગત સુવિધાઓ અને મહિલા સશક્તિકરણ સંબંધિત કાર્યોને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
કેન્દ્ર સરકારનો દાવો, વિપક્ષના સવાલો
કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આ કાયદાને ઐતિહાસિક ગણાવતા કહ્યું કે સરકારની પ્રાથમિકતા છે કે કોઈપણ પાત્ર ગ્રામીણ મજૂર કામથી વંચિત ન રહે. તેમના જણાવ્યા મુજબ આ કાયદો વિકસિત ભારતના લક્ષ્યને મજબૂત બનાવશે અને ગ્રામિણ આજીવિકા સુરક્ષાને નવી દિશા આપશે. બીજી તરફ કેટલાક વિપક્ષી પક્ષો અને સામાજિક કાર્યકરોએ નવી વ્યવસ્થા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે માંગ આધારિત રોજગાર પ્રણાલી, રાજ્યો અને ગ્રામ પંચાયતોની ભૂમિકા તેમજ લાંબા ગાળાના ભંડોળની ઉપલબ્ધતા અંગે હજુ સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. સરકારનું કહેવું છે કે નવી વ્યવસ્થા રોજગાર સર્જનને વધુ અસરકારક બનાવશે, ગુણવત્તાસભર જાહેર સંપત્તિઓનું નિર્માણ કરશે અને ગ્રામિણ અર્થતંત્રને વધુ મજબૂત બનાવશે.
2 જુલાઈએ થશે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઔપચારિક પ્રારંભ
કેન્દ્ર સરકાર 2 જુલાઈએ મુક્કાવારીપલ્લી ગામમાં VB-G RAM G કાયદાનો રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઔપચારિક પ્રારંભ કરશે. કાર્યક્રમ દરમિયાન નવા ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી કાર્ડનું વિતરણ કરવામાં આવશે તેમજ યોજના અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે માહિતી સામગ્રી પણ જાહેર કરવામાં આવશે.
ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું
ભારતમાં લાખો ગ્રામીણ પરિવારો માટે સરકારી રોજગાર યોજના આવકનો મહત્વપૂર્ણ આધાર રહી છે. રોજગારની ગેરંટી 100 દિવસથી વધારીને 125 દિવસ કરવી અને વેતનમાં વધારો કરવો એ ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. જો યોજના અસરકારક રીતે અમલમાં આવશે તો તે ગ્રામિણ રોજગાર, આવકમાં વધારો, સ્થાનિક વિકાસ કાર્યો અને મહિલા ભાગીદારીને પણ નવી ગતિ આપી શકે છે. જોકે તેની સફળતા સમયસર ભંડોળ, પારદર્શક અમલ અને સ્થાનિક સ્તરે અસરકારક કામગીરી પર નિર્ભર રહેશે.
