આજે 1 જુલાઈ 2026 છે. આજનો દિવસ ભારત માટે અનેક કારણોસર ખાસ માનવામાં આવે છે. દર વર્ષે 1 જુલાઈએ સમગ્ર દેશમાં રાષ્ટ્રીય ડોક્ટર દિવસ (National Doctors' Day) ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ભારત રત્નથી સન્માનિત પ્રખ્યાત ચિકિત્સક, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને પશ્ચિમ બંગાળના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ડૉ. બિધાન ચંદ્ર રાયની જન્મજયંતિ અને પુણ્યતિથિ નિમિત્તે ઉજવાય છે. આ ઉપરાંત ભારતની સૌથી મોટી સરકારી બેંક સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI)નો સ્થાપના દિવસ પણ આજે જ છે. દેશના રાજકીય નેતા અખિલેશ યાદવનો જન્મદિવસ પણ 1 જુલાઈએ આવે છે. ચાલો જાણીએ આજના દિવસના ઇતિહાસમાં નોંધાયેલી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ, જન્મજયંતિઓ અને અન્ય ખાસ પ્રસંગો વિશે.
1 જુલાઈની મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
● 1852: સિંધ પ્રદેશમાં 'સિંધ ડાક' નામની ભારતની પ્રથમ ટપાલ ટિકિટોમાંની એક જારી કરવામાં આવી.
● 1949: ત્રાવણકોર અને કોચીન રજવાડાઓનું વિલીનીકરણ કરીને ત્રાવણકોર-કોચીન રાજ્યની રચના કરવામાં આવી.
● 1955: ભારત સરકારે ઇમ્પિરિયલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાને પોતાના નિયંત્રણમાં લઈને તેનું નામ બદલીને સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) રાખ્યું.
● 1960: પશ્ચિમ આફ્રિકાના દેશ ઘાનાને સત્તાવાર રીતે પ્રજાસત્તાક જાહેર કરવામાં આવ્યો.
● 1965: ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કચ્છ સરહદ વિવાદ અંગે યુદ્ધવિરામ અમલમાં આવ્યો અને મામલો આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ મોકલાયો.
● 1990: પૂર્વ અને પશ્ચિમ જર્મની વચ્ચેની આર્થિક સરહદ દૂર થઈ અને પૂર્વ જર્મનીમાં પશ્ચિમ જર્મનની કરન્સી અમલમાં આવી.
● 1991: શીત યુદ્ધ દરમિયાન રચાયેલ વોર્સો સંધિ (Warsaw Pact)નું સત્તાવાર વિસર્જન થયું.
● 1994: રોમન હર્ઝોગ જર્મનીના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા અને કોલંબિયાના ફૂટબોલર એન્ડ્રેસ એસ્કોબારની હત્યાએ સમગ્ર વિશ્વને હચમચાવી દીધું.
● 1997: લગભગ 156 વર્ષ સુધી બ્રિટિશ શાસન હેઠળ રહેલું હોંગકોંગ સત્તાવાર રીતે ચીનને સોંપવામાં આવ્યું.
● 2004: ASEAN અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદ સામે સહકાર માટે મહત્વપૂર્ણ કરાર થયો.
● 2006: ભારત-અમેરિકા નાગરિક પરમાણુ કરારને અમેરિકન સંસદીય સમિતિઓએ મંજૂરી આપી. એશિયન યુથ ચેસ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતે 8 ગોલ્ડ મેડલ જીત્યા અને ભારતીય ચેસ ખેલાડી પરિમાર્જન નેગી વિશ્વના સૌથી યુવા ગ્રાન્ડમાસ્ટરમાં સ્થાન પામ્યા.
● 2017: દેશના સૌથી મોટા આર્થિક સુધારાઓમાંનો એક ગણાતો Goods and Services Tax (GST) સમગ્ર ભારતમાં અમલમાં આવ્યો.
રાષ્ટ્રીય ડોક્ટર દિવસનું મહત્વ
ભારતમાં દર વર્ષે 1 જુલાઈએ રાષ્ટ્રીય ડોક્ટર દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ડૉક્ટરોના સમાજ પ્રત્યેના અમૂલ્ય યોગદાનને સન્માન આપવા માટે સમર્પિત છે. તેની શરૂઆત ભારત રત્નથી સન્માનિત ડૉ. બિધાન ચંદ્ર રાયની સ્મૃતિમાં કરવામાં આવી હતી.
ડૉ. રાયનો જન્મ 1 જુલાઈ 1882ના રોજ થયો હતો અને તેમનું અવસાન પણ 1 જુલાઈ 1962ના રોજ થયું હતું. તેઓ માત્ર જાણીતા ડૉક્ટર જ નહોતા, પરંતુ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, શિક્ષણપ્રેમી અને પશ્ચિમ બંગાળના સફળ મુખ્યમંત્રી તરીકે પણ જાણીતા હતા. તેમને 1961માં ભારત રત્નથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
SBI માટે પણ ખાસ દિવસ
1 જુલાઈ 1955ના રોજ ઇમ્પિરિયલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાનું નામ બદલીને સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) રાખવામાં આવ્યું હતું. આજે SBI ભારતની સૌથી મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંક છે, જે દેશભરમાં હજારો શાખાઓ, ATM અને ડિજિટલ બેંકિંગ સેવાઓ દ્વારા કરોડો ગ્રાહકોને સેવા આપે છે.
આજે જન્મજયંતિ ધરાવતી જાણીતી વ્યક્તિઓ
● ડૉ. બિધાન ચંદ્ર રાય (1882) – ભારત રત્ન, ડૉક્ટર અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
● હરિપ્રસાદ ચૌરસિયા (1938) – વિશ્વપ્રસિદ્ધ વાંસળીવાદક
● વેંકૈયા નાયડુ (1949) – ભારતના પૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ
● મનોજ સિંહા (1959) – જમ્મુ-કાશ્મીરના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર
● જી. સતીશ રેડ્ડી (1963) – જાણીતા ભારતીય એરોસ્પેસ વૈજ્ઞાનિક
● ઉસ્તાદ રાશિદ ખાન (1968) – હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતના પ્રખ્યાત ગાયક
● અખિલેશ યાદવ (1973) – સમાજવાદી પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અને ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી
આજે પુણ્યતિથિ ધરાવતી જાણીતી વ્યક્તિઓ
● ડૉ. બિધાન ચંદ્ર રાય (1962)
● પુરુષોત્તમ દાસ ટંડન (1962)
● સી.વાય. ચિંતામણિ (1941)
● આબિદ ખાન (1999)
