મિડલ ઈસ્ટમાં શાંતિના પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે જાહેર થયેલા સીઝફાયર છતાં જમીન પર પરિસ્થિતિ શાંત થવાને બદલે વધુ જટિલ બની રહી છે. હુમલાઓ, પ્રતિહુમલાઓ અને રાજકીય નિવેદનોના કારણે આખો વિસ્તાર ફરી એક મોટા સંઘર્ષની દિશામાં ધકેલાતો જણાઈ રહ્યો છે.
સીઝફાયર પછી પણ હુમલાઓ ચાલુ: વિશ્વ ચિંતિત
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે અઠવાડિયાના સીઝફાયરની જાહેરાત થયા બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આશા ઉભી થઈ હતી કે મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ ઘટશે. પરંતુ બુધવારે સવારે સીઝફાયર લાગુ થયા પછી પણ હુમલાઓની ખબરો સામે આવતાં આ આશા પર પાણી ફરી વળ્યું છે. એક તરફ ઈઝરાયલ દ્વારા લેબનાન પર સતત હુમલાઓ થઈ રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ઈરાને આને સીઝફાયરનું ઉલ્લંઘન ગણાવી તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આપી છે. આ પરિસ્થિતિએ માત્ર પ્રાદેશિક જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે પણ ચિંતા વધારી છે.
હોર્મુઝ જળસંધિમાં ઈરાનની કાર્યવાહી: વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર માટે ચેતવણી
ઈરાને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ Strait of Hormuzમાં એક તેલ ટેન્કરને રોકી દીધું છે. આ વિસ્તાર વિશ્વની લગભગ એક તૃતિયાંશ તેલ સપ્લાય માટે મહત્વપૂર્ણ માર્ગ માનવામાં આવે છે. ઈરાનની આ કાર્યવાહી માત્ર સૈન્ય પ્રતિસાદ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે પણ એક સંકેત છે કે જો તણાવ વધશે તો ઊર્જા સપ્લાય ચેઇન ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થઈ શકે છે. Fars News Agencyના અહેવાલ મુજબ, આ પગલું સીધી રીતે જવાબી કાર્યવાહી તરીકે લેવામાં આવ્યું છે. જ્યારે Tasnim News Agencyએ ચેતવણી આપી છે કે જો લેબનાન પર હુમલા ચાલુ રહેશે તો ઈરાન સીઝફાયર તોડી શકે છે.
પાકિસ્તાન અને ચીનની કૂટનીતિક ચિંતાઓ
મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય પણ સક્રિય બન્યો છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાજ શરીફએ પરિસ્થિતિ પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે તમામ પક્ષોને સંયમ રાખવા અને બે અઠવાડિયાના સીઝફાયરનું પાલન કરવાની અપીલ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે હાલની સ્થિતિમાં કૂટનીતિક ઉકેલ જ એકમાત્ર રસ્તો છે, જે પ્રદેશમાં સ્થિરતા લાવી શકે છે. આ સાથે, ચીન પણ સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. ચીની વિદેશ મંત્રાલયની પ્રવક્તા માઓ નિંગએ જણાવ્યું કે ચીન સતત શાંતિ સ્થાપવા માટે પ્રયત્નશીલ રહેશે અને મિડલ ઈસ્ટમાં સ્થિરતા લાવવા માટે રાજનૈતિક પ્રયાસો ચાલુ રાખશે.
ટ્રમ્પનો મોટો દાવો: “અમેરિકા-ઈરાન સાથે કામ કરશે”
આ સમગ્ર સંઘર્ષ વચ્ચે અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ ચોંકાવનારો દાવો કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે સીઝફાયર બાદ હવે અમેરિકા ઈરાન સાથે નજીકથી કામ કરશે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે ઈરાન હવે “સફળ સત્તા પરિવર્તન”ના તબક્કામાંથી પસાર થઈ ચૂક્યું છે અને હવે ત્યાં યુરેનિયમ સંવર્ધન નહીં થાય. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે અમેરિકા અને ઈરાન સાથે મળીને જમીનની અંદર રહેલા પરમાણુ સામગ્રીને બહાર કાઢશે, જ્યાં અગાઉ B-2 બોમ્બર્સ દ્વારા હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. આ સ્થળો પર સેટેલાઇટ દ્વારા સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
હુમલા અને આરોપોની વચ્ચે વધતું ગૂંચવણભર્યું દૃશ્ય
સીઝફાયર દરમિયાન પણ અનેક વિસંગત ઘટનાઓ સામે આવી છે. ઈરાનમાં એક રિફાઈનરી પર હુમલો થયો હોવાના અહેવાલ છે, જ્યારે કુવૈત અને બેહરિન પર ઈરાન દ્વારા હુમલાઓની માહિતી મળી છે.
આ દરમિયાન ઈઝરાયલે સીઝફાયર બાદ ઈરાન પર થયેલા હુમલાઓમાં પોતાની કોઈપણ ભૂમિકા નકારી છે, જેના કારણે પરિસ્થિતિ વધુ ગૂંચવણભરી બની ગઈ છે. આ વિરોધાભાસી નિવેદનો અને ઘટનાઓના કારણે સ્પષ્ટતા થવા બદલે અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે.
