Maize Varieties: રવિ પાકની લણણી બાદ મોટાભાગના ખેડૂતોના ખેતરો થોડા સમય માટે ખાલી પડી રહે છે. પરંતુ આ સમયગાળાનો યોગ્ય ઉપયોગ કરીને ખેડૂતો વધારાની આવક મેળવી શકે છે. ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ (ICAR) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી કેટલીક અદ્યતન મકાઈની જાતો આજે ખેડૂતો માટે આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ રહી છે. આ જાતો માત્ર ઓછા સમયમાં તૈયાર થતી નથી, પરંતુ પ્રતિ હેક્ટર ઊંચી ઉપજ સાથે ઉત્તમ પોષક ગુણવત્તા પણ આપે છે. ખાસ કરીને પુસા સુપર સ્વીટ કોર્ન-2, પુસા HQPM-1 અને પુસા બાયોફોર્ટિફાઇડ હાઇબ્રિડ મકાઈ-1 જેવી જાતો ખેડૂતોને વધુ ઉત્પાદન અને સારો બજાર ભાવ બંને અપાવી શકે છે.
ICARની સુધારેલી મકાઈની જાતો કેમ બની રહી છે ખેડૂતોની પ્રથમ પસંદગી?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દેશમાં મકાઈની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે. પશુઆહાર, સ્ટાર્ચ ઉદ્યોગ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, પોપકોર્ન, સ્વીટ કોર્ન અને પૌષ્ટિક ખાદ્ય પદાર્થોના ઉત્પાદનમાં મકાઈનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે. આ સ્થિતિમાં કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોએ એવી જાતો વિકસાવી છે જે ઓછા સમયમાં વધુ ઉત્પાદન આપે છે અને સાથે ખેડૂતોને વધુ નફાકારક ખેતી તરફ દોરી જાય છે.
ખાસ કરીને માર્ચથી જૂન દરમિયાન અથવા ખરીફ સીઝન પહેલાં આ જાતોનું વાવેતર ખેડૂતો માટે ફાયદાકારક બની શકે છે. ચાલો જાણીએ આ ત્રણેય જાતોની વિશેષતાઓ વિશે વિગતવાર.
1. પુસા સુપર સ્વીટ કોર્ન-2: માત્ર 77 દિવસમાં 95 ક્વિન્ટલ સુધી ઉપજ
પુસા સુપર સ્વીટ કોર્ન-2 હાઇબ્રિડ જાત વર્ષ 2020માં વિકસાવવામાં આવી હતી. આ જાત ખાસ કરીને સ્વીટ કોર્નની વ્યાવસાયિક ખેતી માટે જાણીતી બની રહી છે.
આ જાતની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની ઝડપી પરિપક્વતા છે. ખેડૂતો માત્ર 77 દિવસમાં પાક મેળવી શકે છે. યોગ્ય ખેતી વ્યવસ્થાપન સાથે પ્રતિ હેક્ટર 95 ક્વિન્ટલ સુધી લીલા કોબ્સનું ઉત્પાદન મેળવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
માત્ર 77 દિવસમાં પાક તૈયાર
પ્રતિ હેક્ટર 95 ક્વિન્ટલ સુધી ઉપજ
કોબ્સની સંખ્યા વધુ
ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળો લીલો ચારો
આશરે 16.4 ટકા બ્રિક્સ મૂલ્ય (ઉચ્ચ મીઠાશ)
બજારમાં સ્વીટ કોર્ન તરીકે સારી માંગ
હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન, કર્ણાટક અને તમિલનાડુ જેવા રાજ્યોમાં આ જાત સફળતાપૂર્વક ઉગાડવામાં આવી રહી છે. સ્વીટ કોર્નની વધતી માંગને કારણે ખેડૂતોને વધુ ભાવ મળવાની સંભાવના રહે છે.
2. પુસા HQPM-1: ત્રણેય સીઝનમાં ઉત્પાદન આપતી પોષણયુક્ત મકાઈ
પુસા HQPM-1 એક અદ્યતન હાઇબ્રિડ મકાઈની જાત છે જે દેશના લગભગ તમામ વિસ્તારોમાં ઉગાડી શકાય છે. આ જાતની ખાસિયત એ છે કે તે ખરીફ, રવી અને વસંત – ત્રણેય ઋતુઓમાં સારી કામગીરી આપે છે.
આ જાત 111થી 129 દિવસમાં પાક તૈયાર કરે છે અને સરેરાશ 81.9 ક્વિન્ટલ પ્રતિ હેક્ટર ઉપજ આપે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તેની ઉપજ 83 ક્વિન્ટલ સુધી પણ નોંધાઈ છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
સમગ્ર દેશમાં ખેતી માટે યોગ્ય
ખરીફ, રવી અને વસંત ત્રણેય સીઝન માટે અનુકૂળ
81.9 થી 83 ક્વિન્ટલ પ્રતિ હેક્ટર સુધી ઉપજ
ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રોટીન ધરાવે છે
ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગમાં સારી માંગ
આ જાત ખાસ કરીને એવા ખેડૂતો માટે લાભદાયક છે જે પોષણયુક્ત અનાજનું ઉત્પાદન કરીને પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગ અથવા વિશિષ્ટ બજારોમાં વેચાણ કરવા માંગે છે. ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદનને કારણે બજારમાં પ્રીમિયમ ભાવ મળવાની સંભાવના રહે છે.
3. પુસા બાયોફોર્ટિફાઇડ હાઇબ્રિડ મકાઈ-1: પોષણ અને ઉત્પાદનનો અનોખો સમન્વય
વર્ષ 2021માં વિકસાવવામાં આવેલી પુસા બાયોફોર્ટિફાઇડ હાઇબ્રિડ મકાઈ-1 પોષણના દૃષ્ટિકોણથી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ જાત ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતના ડુંગરાળ વિસ્તારો અને ઉત્તરપૂર્વીય મેદાનો માટે વિકસાવવામાં આવી છે.
આ જાત લગભગ 107 દિવસમાં પાક આપે છે અને પ્રતિ હેક્ટર 76.2 ક્વિન્ટલ સુધી ઉપજ મેળવી શકાય છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
107 દિવસમાં પાક તૈયાર
76.2 ક્વિન્ટલ પ્રતિ હેક્ટર સુધી ઉપજ
પ્રો-વિટામિન Aનું ઊંચું પ્રમાણ (6.60 ppm)
લાયસિન 3.37 ટકા
ટ્રિપ્ટોફન 0.72 ટકા
કુપોષણ સામે લડવામાં ઉપયોગી
બાયોફોર્ટિફિકેશનનો અર્થ એ છે કે પાકમાં કુદરતી રીતે વધુ પોષક તત્વો ઉમેરવામાં આવ્યા હોય. આ કારણસર આ જાત માત્ર ખેડૂતો માટે જ નહીં પરંતુ પોષણ સુરક્ષા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે.
ખેડૂતો માટે આ જાતો શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
વર્તમાન સમયમાં કૃષિ ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં ખેડૂતો એવી જાતો શોધી રહ્યા છે જે ઓછા સમયમાં વધુ ઉત્પાદન આપે અને બજારમાં સારો ભાવ પણ અપાવે. ICAR દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી આ ત્રણેય જાતો ખેડૂતોને ઉત્પાદન, ગુણવત્તા અને નફાકારકતા – ત્રણેય બાબતોમાં મદદરૂપ બની શકે છે.
સ્વીટ કોર્નની વધતી માંગ, પોષણયુક્ત મકાઈના બજારનો વિકાસ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગની જરૂરિયાતોને જોતા આ જાતો આગામી વર્ષોમાં ખેડૂતો માટે આવક વધારવાનું અસરકારક સાધન બની શકે છે.
આ પણ વાંચો: સોનાના ભાવે વેચાય છે આ તરબૂચ! : માત્ર એક જ દેશમાં ઉગે છે, કિંમત સાંભળીને પહોળી થઈ જશે આંખો
આવક મેળવવા ઈચ્છતા ખેડૂતો માટે આ જાતો ઉત્તમ વિકલ્પ
ખરીફ સીઝન નજીક આવી રહી છે અને ખેડૂતો વાવણી માટે યોગ્ય બીજની પસંદગી કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં વધુ ઉત્પાદન અને પોષક ગુણવત્તા ધરાવતી જાતોની માહિતી ખેડૂતોને યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં મદદ કરી શકે છે. ખાસ કરીને ખાલી પડેલા ખેતરોનો ઉપયોગ કરીને વધારાની આવક મેળવવા ઈચ્છતા ખેડૂતો માટે આ જાતો ઉત્તમ વિકલ્પ બની શકે છે.
