Taslima Nasrin Kolkata Return: બાંગ્લાદેશમાંથી નિર્વાસિત અને વિશ્વપ્રસિદ્ધ લેખિકા તસ્લીમા નસરીન લગભગ બે દાયકા બાદ ફરી એકવાર કોલકાતાની ધરતી પર પગ મૂકવા જઈ રહી છે. લાંબા સમયથી સુરક્ષા કારણોસર કોલકાતા ન જઈ શકનાર તસ્લીમા હવે આગામી 1 ઓગસ્ટે યોજાનારા કટ્ટરવાદ વિરોધી કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવા માટે શહેરની મુલાકાત લેશે. આ સમાચાર સામે આવ્યા બાદ પશ્ચિમ બંગાળના સાહિત્ય, સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય વર્તુળોમાં નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. તસ્લીમા નસરીને પોતે સોશિયલ મીડિયા મારફતે પોતાની કોલકાતા મુલાકાતની માહિતી શેર કરી છે. વર્ષ 2007 બાદ આ તેમનો પ્રથમ કોલકાતા પ્રવાસ હશે. તે સમયે ધાર્મિક કટ્ટરવાદી જૂથોના ઉગ્ર વિરોધ અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તેમને શહેર છોડવું પડ્યું હતું. ત્યારબાદ અનેક વખત કોલકાતા આવવાના પ્રયાસો થયા, પરંતુ દરેક વખતે સુરક્ષાના કારણોસર તેમના કાર્યક્રમો રદ કરવામાં આવ્યા હતા.
1 ઓગસ્ટે કટ્ટરવાદ વિરોધી કાર્યક્રમમાં રહેશે ઉપસ્થિત
તસ્લીમા નસરીનને 'સેક્યુલર મિશન' અને 'HRBFF' દ્વારા આયોજિત એક વિશેષ કાર્યક્રમમાં આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. આ કાર્યક્રમમાં દેશ-વિદેશના લેખકો, કવિઓ અને બુદ્ધિજીવીઓ ભાગ લેશે. આયોજકોના જણાવ્યા મુજબ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને ધાર્મિક કટ્ટરવાદ સામે લાંબા સમયથી લડી રહેલા તેમના સંઘર્ષને સન્માન આપવા માટે તેમને વિશેષ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. તસ્લીમાએ પોતાના ફેસબુક એકાઉન્ટ પર આ કાર્યક્રમ અંગે માહિતી આપતાં જણાવ્યું કે તેઓ લાંબા સમય બાદ ફરી કોલકાતા આવી રહ્યા છે, જેને લઈને તેઓ ખૂબ જ ભાવુક છે.
2007માં વિરોધ બાદ છોડવું પડ્યું હતું કોલકાતા
તસ્લીમા નસરીન વર્ષો સુધી કોલકાતામાં રહી ચૂક્યા છે અને આ શહેર સાથે તેમનો ગાઢ ભાવનાત્મક સંબંધ રહ્યો છે. પરંતુ વર્ષ 2007માં તેમના વિરોધમાં મોટા પાયે પ્રદર્શન થયા હતા. તે સમયે પશ્ચિમ બંગાળમાં ડાબેરી સરકાર સત્તામાં હતી. વિરોધ એટલો ઉગ્ર બન્યો હતો કે કાયદો-વ્યવસ્થાની ગંભીર સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી અને અંતે વહીવટીતંત્રે તેમને શહેર છોડવાની સલાહ આપી હતી. તે બાદ તેઓ અનેક વખત કોલકાતા પરત આવવા ઈચ્છતા હતા, પરંતુ સુરક્ષા એજન્સીઓની સલાહને આધારે તેમના તમામ કાર્યક્રમો રદ કરવામાં આવતા રહ્યા. પરિણામે લગભગ 20 વર્ષ સુધી તેઓ પોતાના પ્રિય શહેરમાં પરત ફરી શક્યા નહોતા.
આ પણ વાંચો:
'લજ્જા' પુસ્તક બાદ છોડવો પડ્યો હતો બાંગ્લાદેશ
તસ્લીમા નસરીનને વર્ષ 1994માં પોતાના વિવાદાસ્પદ પુસ્તક 'લજ્જા'ના પ્રકાશન બાદ બાંગ્લાદેશ છોડવું પડ્યું હતું. આ પુસ્તકમાં ધાર્મિક કટ્ટરવાદ અને અલ્પસંખ્યકો સામે થતા અત્યાચાર અંગે લખવામાં આવ્યું હતું, જેના કારણે કેટલાક કટ્ટરપંથી સંગઠનોએ તેમના વિરુદ્ધ ફતવો જાહેર કર્યો હતો અને તેમને જાનથી મારી નાખવાની ધમકીઓ પણ આપવામાં આવી હતી. લગભગ બે મહિના સુધી છુપાઈને રહે્યા બાદ તેઓ સ્વીડન જતા રહ્યા હતા. ત્યારથી તેઓ સતત નિર્વાસિત જીવન જીવી રહ્યા છે. બાંગ્લાદેશમાં તેમની અનેક પુસ્તકો પર પ્રતિબંધ પણ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
સોશિયલ મીડિયા પર વ્યક્ત કરી ખુશી
કોલકાતા પરત ફરવાના સમાચારની પુષ્ટિ તસ્લીમા નસરીને પોતાના સોશિયલ મીડિયા પર કરી હતી. તેમણે ઉસ્માન મલિક નામના વ્યક્તિની પોસ્ટ શેર કરી હતી, જેમાં લખવામાં આવ્યું હતું કે લાંબી રાહ હવે પૂરી થઈ રહી છે અને લગભગ 18 વર્ષથી વધુ સમય બાદ તેઓ ફરી કોલકાતા આવી રહ્યા છે. આ પોસ્ટ બાદ તેમના સમર્થકોમાં ખુશીની લાગણી જોવા મળી રહી છે, જ્યારે કેટલાક વર્તુળોમાં આ મુલાકાતને લઈને ચર્ચા પણ તેજ બની છે.
કોલકાતા સાથે રહ્યો છે વિશેષ લાગણીસભર સંબંધ
તસ્લીમા નસરીને અનેક પ્રસંગે જાહેરમાં કહ્યું છે કે કોલકાતા તેમના માટે માત્ર એક શહેર નથી, પરંતુ તેમની સાહિત્યિક સફર સાથે જોડાયેલું એક ભાવનાત્મક સ્થળ છે. તેમના લેખનને આ શહેરમાં નવી ઓળખ મળી હતી અને તેઓ હંમેશા કોલકાતાને પોતાના સૌથી નજીકના શહેર તરીકે વર્ણવતા રહ્યા છે. જોકે ધાર્મિક વિરોધ અને સુરક્ષા સંબંધી પડકારોના કારણે તેઓ વર્ષો સુધી આ શહેરથી દૂર રહ્યા હતા.
આ પણ વાંચો:
કાર્યક્રમ પર રહેશે સૌની નજર
આગામી 1 ઓગસ્ટે યોજાનારો કાર્યક્રમ હવે માત્ર સાહિત્યિક કાર્યક્રમ નહીં પરંતુ સુરક્ષા અને સામાજિક દૃષ્ટિએ પણ મહત્વનો માનવામાં આવી રહ્યો છે. લાંબા અંતરાલ બાદ તસ્લીમા નસરીનની કોલકાતા મુલાકાત શાંતિપૂર્ણ રીતે સંપન્ન થાય છે કે નહીં અને શહેર તેમનું કેવી રીતે સ્વાગત કરે છે તેના પર સમગ્ર દેશની નજર રહેશે. સાથે જ આ મુલાકાત અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, ધાર્મિક સહિષ્ણુતા અને કટ્ટરવાદ સામેના સંઘર્ષને લઈને ફરી એકવાર ચર્ચાનું કેન્દ્ર બનવાની શક્યતા છે. પશ્ચિમ બંગાળના સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય વર્તુળો પણ આ કાર્યક્રમને ખૂબ નજીકથી નિહાળી રહ્યા છે.
