ભારતીય વાયુસેનાની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત એરોબેટિક ટીમોમાંથી એક ‘સૂર્યકિરણ’ હવે પોતાના 30 વર્ષ પૂર્ણ કરવા જઈ રહી છે. ત્રણ દાયકાથી આ ટીમ માત્ર આકાશમાં કરતબ જ નથી બતાવી રહી, પરંતુ વિશ્વભરમાં ભારતીય વાયુસેનાની ક્ષમતા અને શિસ્તનું પ્રતિક બની ગઈ છે. હવે કર્ણાટકના બિદર એરફોર્સ સ્ટેશનમાં તેની 30મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે વિશાળ એર શો યોજાવાનો છે, જેમાં એરફોર્સ ચીફ એર ચીફ માર્શલ એપી સિંહ પણ ખાસ આકર્ષણ બની શકે છે.
30 વર્ષની સફરનો ભવ્ય ઉજવણી કાર્યક્રમ
ભારતીય વાયુસેનાની પ્રખ્યાત એરોબેટિક ટીમ ‘સૂર્યકિરણ’નો સ્થાપના દિવસ 27 મે 1996નો છે. આ વર્ષે ટીમ પોતાના 30 વર્ષ પૂર્ણ કરી રહી છે અને તેની ઉજવણી માટે કર્ણાટકના Bidar Air Force Stationમાં વિશેષ કાર્યક્રમ યોજાશે.
26 મેના રોજ યોજાનારા એર શોમાં વાયુસેનાના અનેક વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજરી આપશે. આ કાર્યક્રમમાં સૂર્યકિરણ ટીમ દ્વારા હવામાં અદ્ભુત એરોબેટિક પ્રદર્શન કરવામાં આવશે, જેને જોવા માટે મોટી સંખ્યામાં લોકો પહોંચે તેવી શક્યતા છે.
એરફોર્સ ચીફ Hawk MK-132 ઉડાવે તેવી ચર્ચા
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ભારતીય વાયુસેનાના પ્રમુખ Air Chief Marshal AP Singh આ પ્રસંગે Hawk MK-132 જેટ ઉડાવતા જોવા મળી શકે છે. જોકે વાયુસેનાએ સત્તાવાર રીતે હજુ સુધી તેની પુષ્ટિ કરી નથી.
જો એવું બને તો તે ઐતિહાસિક ક્ષણ બની શકે છે, કારણ કે પ્રથમ વખત કોઈ એર ચીફ Hawk Trainer Jet ઉડાવતા જોવા મળશે.
એપી સિંહ અગાઉ MiG-21, MiG-29, Rafale અને Tejas જેવા અનેક ફાઇટર જેટ્સ ઉડાવી ચૂક્યા છે. તેમની ફ્લાઈંગ કુશળતા અને સક્રિય ભૂમિકા વાયુસેનામાં ઘણી ચર્ચામાં રહેતી આવી છે.
‘સૂર્યકિરણ’ કેમ છે ભારતીય વાયુસેનાની ઓળખ?
‘સૂર્યકિરણ’ને ભારતીય વાયુસેનાનો “Ambassador” પણ કહેવાય છે. આ ટીમ પોતાની શાનદાર હવાઈ કરતબો, સચોટ ફોર્મેશન ફ્લાઈંગ અને અતિ નજીક અંતરે કરવામાં આવતા એરોબેટિક મૂવ્સ માટે વિશ્વભરમાં જાણીતી છે.
ટીમમાં કુલ 9 વિમાનોની ફોર્મેશન હોય છે. આ વિમાનો ખૂબ ઓછી ઊંચાઈએ અને માત્ર થોડા ફૂટના અંતરે ઉડાન ભરે છે, જે અત્યંત જોખમી અને તકનિકી રીતે મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે.
હવામાં કરવામાં આવતા Loop, Barrel Roll, Bomb Burst અને Cross Over જેવા મેન્યુવર્સ દર્શકો માટે રોમાંચક અનુભવ સર્જે છે.
‘કિરણ’થી ‘Hawk’ સુધીનો ટેક્નોલોજીકલ સફર
સૂર્યકિરણ ટીમની શરૂઆત Kiran MK-2 જેટ્સ સાથે થઈ હતી. સપ્ટેમ્બર 1996માં કોયમ્બતુરમાં ટીમે પોતાનું પ્રથમ જાહેર પ્રદર્શન આપ્યું હતું.
વર્ષો સુધી Kiran Jet પર પ્રદર્શન કર્યા બાદ 2015થી ટીમે આધુનિક Hawk MK-132 જેટ્સનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો. આ વિમાનો વધુ અદ્યતન, ઝડપી અને એરોબેટિક પ્રદર્શન માટે અનુકૂળ ગણાય છે.
લાલ અને સફેદ રંગના Hawk Jets આજે ‘સૂર્યકિરણ’ની ઓળખ બની ગયા છે.
800થી વધુ એર ડિસ્પ્લે સાથે વૈશ્વિક ઓળખ
છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં ‘સૂર્યકિરણ’ ટીમે માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ અનેક દેશોમાં પોતાના હવાઈ કરતબો દ્વારા દર્શકોને મંત્રમુગ્ધ કર્યા છે.
ટીમ અત્યાર સુધીમાં 800થી વધુ એર ડિસ્પ્લે કરી ચૂકી છે. તેમાં નીચેના દેશોમાં પણ પ્રદર્શન સામેલ છે:
China
Sri Lanka
Myanmar
Thailand
Singapore
United Arab Emirates
આ પ્રદર્શનોએ ભારતીય વાયુસેનાની વ્યાવસાયિક ક્ષમતા અને શિસ્તને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મજબૂત ઓળખ અપાવી છે.
પાઇલટ્સ માટે અત્યંત કઠિન તાલીમ
‘સૂર્યકિરણ’ ટીમના પાઇલટ્સ માટે પસંદગી પ્રક્રિયા અત્યંત કઠિન હોય છે. તેમને લાંબા સમય સુધી વિશેષ એરોબેટિક ટ્રેનિંગ આપવામાં આવે છે.
ફોર્મેશન ફ્લાઈંગ દરમિયાન પાઇલટ્સને કેટલીકવાર માત્ર થોડા ફૂટના અંતરે રહેવું પડે છે. નાની ભૂલ પણ ગંભીર અકસ્માતનું કારણ બની શકે છે.
આ માટે પાઇલટ્સમાં અત્યંત ઝડપી નિર્ણય ક્ષમતા, શારીરિક ફિટનેસ અને સંપૂર્ણ સંકલન જરૂરી બને છે.
સોમનાથથી આંતરરાષ્ટ્રીય એર શો સુધી ચર્ચામાં
તાજેતરમાં સોમનાથ અમૃત મહોત્સવ દરમિયાન પણ ‘સૂર્યકિરણ’ ટીમે પ્રદર્શન કર્યું હતું. પ્રધાનમંત્રી Narendra Modiની હાજરીમાં થયેલા આ એર શોએ દર્શકોમાં ભારે ઉત્સાહ જગાવ્યો હતો.
ભારતમાં યોજાતા મોટા એર શો અને રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમોમાં ‘સૂર્યકિરણ’નું પ્રદર્શન ખાસ આકર્ષણ બની રહે છે.
