Sarthana Nature Park: કોંક્રિટના જંગલો વચ્ચે પ્રકૃતિ તરફ વળેલા સુરતીઓએ સરથાણા નેચર પાર્કને દક્ષિણ ગુજરાતનું ફેવરિટ ડેસ્ટિનેશન બનાવી દીધું છે. તાપી નદીના કિનારે 81 એકરના વિશાળ વિસ્તારમાં ફેલાયેલા આ ઓપન મોટેડ ઝૂમાં મુલાકાતીઓનો ભારે ધસારો જોવા મળી રહ્યો છે. ગત વર્ષે જ અહીં સાડા નવ લાખથી વધુ પ્રવાસીઓ નોંધાયા છે, જેના કારણે સુરત મહાનગરપાલિકાને ₹2.57 કરોડની ઐતિહાસિક આવક થઈ છે. હિંસક વન્યજીવોને કોઈ પણ પાંજરા વિના મુક્ત જોવાનો રોમાંચ, દુર્લભ જળબિલાડીઓનું સફળ બ્રીડિંગ અને પાલિકાની ઓનલાઈન ટિકિટિંગ સુવિધા આ અદ્ભુત સફળતાના મુખ્ય આધાર સ્તંભ બન્યા છે. સેન્ટ્રલ ઝૂ ઓથોરિટી (CZA) ની કડક ગાઇડલાઇન્સ હેઠળ કાર્યરત આ પાર્ક માત્ર મનોરંજન જ નહીં પરંતુ શિક્ષણ અને વન્યજીવ સંવર્ધનનું એક મોટું કેન્દ્ર બની ગયું છે. પ્રકૃતિના ખોળામાં વસેલા આ સુંદર નેચર પાર્કની વિશેષતાઓ અને તેના આકર્ષણો વિશે વિગતે જાણીએ.
ભરઉનાળે ઠંડકનો અહેસાસ કરાવતી હરિયાળી અને શાહી વન્યજીવો
સરથાણા નેચર પાર્ક (ડૉ. શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જી ઝૂઓલોજિકલ ગાર્ડન) ની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની ઘટાદાર વૃક્ષરાજી છે. કાળઝાળ ગરમીના દિવસોમાં પણ અહીં આવતા પ્રવાસીઓને અદ્ભુત કુદરતી ઠંડકનો અનુભવ થાય છે. હાલમાં આ પાર્કમાં 54 જેટલી વિવિધ પ્રજાતિના વન્યજીવો વસવાટ કરી રહ્યા છે. મુલાકાતીઓ માટે અહીં સિંહ, વાઘ, દીપડા અને રીંછ જેવા હિંસક પ્રાણીઓ મુખ્ય આકર્ષણ છે. આ ઉપરાંત, પાર્કમાં મુક્તપણે વિહરતા અત્યંત સુંદર સફેદ મોર અને રંગબેરંગી વિદેશી પક્ષીઓ વન્યજીવ પ્રેમીઓના આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યા છે. અહીં આવતા મુલાકાતીઓ જેમ કે શ્રી શ્રદ્ધા ઢાક, શ્રી સાવજ અને શ્રી મિલન પટેલના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રકૃતિની આટલી નજીક જવાનો અને શાંત વાતાવરણનો અનુભવ અદ્ભુત છે.
પાંજરા વગર મુક્ત ફરતા પ્રાણીઓ: 'ઓપન મોટેડ ઝૂ' કન્સેપ્ટ
આ નેચર પાર્કની રચના આધુનિક ‘ઓપન મોટેડ ઝૂ’ કન્સેપ્ટના આધારે કરવામાં આવી છે. ઝૂના સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ડૉ. રાજેશ પટેલના જણાવ્યા મુજબ, દીપડા અને કેટલાંક વિશિષ્ટ પક્ષીઓ સિવાયના તમામ વન્યજીવોને અહીં લોખંડના પાંજરામાં પૂરવાને બદલે ખુલ્લા, મોટા અને સુરક્ષિત એન્ક્લોઝરમાં રાખવામાં આવે છે. પ્રાણીઓની સુરક્ષા માટે આજુબાજુ ઊંડી ખાઈ (Moat) બનાવવામાં આવી છે, જેથી પ્રવાસીઓ જંગલી જાનવરોને તેમના કુદરતી આવાસમાં જ મુક્તપણે ફરતા જોઈ શકે છે. આ વ્યવસ્થાના કારણે પ્રાણીઓ પણ તણાવમુક્ત રહે છે અને પ્રવાસીઓને પણ સફારી જેવો અનોખો રોમાંચ મળે છે.
આ પણ વાંચો: સુરતમાં કાળઝાળ ગરમી વચ્ચે પ્રાણીઓ માટે વિશેષ વ્યવસ્થા : ફુવારા, કુલર અને ઠંડા પાણીની કરાઈ વ્યવસ્થા
દુર્લભ જળબિલાડીઓનું સફળ સંવર્ધન કેન્દ્ર
સરથાણા નેચર પાર્કે વન્યજીવોના સંરક્ષણ અને પ્રજનન (Breeding) ક્ષેત્રે રાષ્ટ્રીય સ્તરે નામના મેળવી છે. આ પાર્કમાં હિપ્પોપોટેમસ, શિયાળ અને વિવિધ પ્રજાતિના હરણો માટે ખાસ પ્રજનન કેન્દ્રો કાર્યરત છે. જોકે, અહીંની સૌથી મોટી વૈજ્ઞાનિક સફળતા સ્મૂધ-કોટેડ જળબિલાડીઓ (Smooth-coated Otters) નું સફળ બ્રીડિંગ છે. વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને અત્યાર સુધીમાં અહીં 27 જેટલી જળબિલાડીઓનું સફળ સંવર્ધન કરવામાં આવ્યું છે. આ કેન્દ્રમાં દર વર્ષે સરેરાશ 5 થી 7 બચ્ચાંઓનો જન્મ થાય છે. સરથાણા ઝૂની આ સફળતાને કારણે જ અહીંથી અત્યાર સુધીમાં 17 જેટલી જળબિલાડીઓ દેશના અન્ય રાજ્યોના પ્રખ્યાત ઝૂમાં મોકલવામાં આવી છે.
નવી પેઢી માટે શૈક્ષણિક પ્રવાસ અને આધુનિક ઓનલાઈન સુવિધાઓ
સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા આ પાર્કને ડિજિટલ યુગ સાથે જોડવામાં આવ્યો છે. અગાઉ ટિકિટ માટે લાગતી લાંબી કતારોમાંથી મુક્તિ આપવા માટે પાલિકાએ ઓનલાઈન ટિકિટિંગ સિસ્ટમ શરૂ કરી છે, જેને પ્રવાસીઓ તરફથી ઉત્સાહજનક પ્રતિસાદ મળ્યો છે. નવી પેઢી અને ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓમાં વન્યજીવન પ્રત્યે જાગૃતિ આવે તે માટે દર વર્ષે 2 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અહીં શૈક્ષણિક પ્રવાસે આવે છે. મહાનગરપાલિકા દ્વારા 'વાઇલ્ડલાઇફ વીક' (વન્યજીવન સપ્તાહ) દરમિયાન શાળાના બાળકોને પાર્કમાં તદ્દન મફત પ્રવેશ પણ આપવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: સુરતના ડાયમંડ અને ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગને મળશે આંતરરાષ્ટ્રીય પાંખો : જાણો દિલ્હીની બેઠકમાં કયા રૂટ્સની થઈ માંગ
વિદેશી વન્યજીવો લાવવાનું સુરત પાલિકાનું આગામી આયોજન
સુરત મહાનગરપાલિકાના કમિશનર શ્રી એમ. નાગરાજનના જણાવ્યા અનુસાર, સુરતને ગ્લોબલ ટૂરિઝમ મેપ (વૈશ્વિક પ્રવાસન નકશા) પર મોખરે લાવવા માટે પાલિકા કટિબદ્ધ છે. આ માટે સરથાણા નેચર પાર્કનો આગામી સમયમાં વધુ વિકાસ કરવામાં આવશે. પ્રવાસીઓના આકર્ષણમાં વધારો કરવા માટે આગામી દિવસોમાં અહીં નવા આધુનિક એન્ક્લોઝર્સ તૈયાર કરીને વિદેશી વન્યજીવો તેમજ નવા અનોખા પ્રાણીઓ લાવવાનું ભવ્ય આયોજન ચાલી રહ્યું છે.
