સુપ્રીમ કોર્ટે નવી NCERT પાઠ્યપુસ્તકોમાં ભ્રષ્ટાચાર અને કોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા એક પ્રકરણના સમાવેશ અંગે સ્વતઃ નોંધ લીધી છે. સુનાવણી દરમિયાન, મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે આ પગલા પર સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી. CJI એ કડક ટિપ્પણી કરી કે તેઓ કોઈને પણ ન્યાયતંત્રને બદનામ કરવાની મંજૂરી નહીં આપે. આ દરમિયાન, ન્યાયાધીશ બાગચીએ તેને બંધારણના મૂળભૂત માળખાનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું.
બુધવારે, ન્યાયતંત્ર પરના પાઠ્યપુસ્તકના પ્રકરણ પર સુનાવણી દરમિયાન, વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયાધીશ વિપુલ એમ પંચોલીની બનેલી બેંચને જણાવ્યું હતું કે ધોરણ 8 ના વિદ્યાર્થીઓને ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર વિશે શીખવવામાં આવશે. આ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.
CJI સૂર્યકાંતે શું કહ્યું?
આ અંગે CJI સૂર્ય કાંતે કહ્યું, "મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે, મેં મારી ફરજ બજાવી છે અને ધ્યાને લીધું છે. આ એક સમજી વિચારીને લેવાયેલું પગલું લાગે છે. હું વધુ કંઈ કહીશ નહીં." મુખ્ય ન્યાયાધીશે વધુમાં કહ્યું, "કૃપા કરીને થોડા દિવસ રાહ જુઓ. બાર અને બેન્ચ બધા ચિંતિત છે. હાઈકોર્ટના બધા ન્યાયાધીશો ચિંતિત છે. હું આ મામલાની વ્યક્તિગત રીતે તપાસ કરીશ. હું કોઈને પણ ન્યાયતંત્રને બદનામ કરવાની મંજૂરી આપીશ નહીં. કાયદો પોતાનો રસ્તો અપનાવશે." આ દરમિયાન, ન્યાયાધીશ બાગચીએ કહ્યું કે આ પુસ્તક બંધારણના મૂળભૂત માળખાની વિરુદ્ધ લાગે છે.
NCERT પુસ્તકમાં ન્યાયતંત્ર વિશે શું?
અગાઉ, NCERT એ તાજેતરમાં ધોરણ 8 માટે એક નવો અભ્યાસક્રમ બહાર પાડ્યો હતો, જેમાં કોર્ટમાં ભ્રષ્ટાચાર જેવા મુદ્દાઓ પર એક નવો પ્રકરણ ઉમેર્યો હતો. નવી NCERT સામાજિક વિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે ભ્રષ્ટાચાર, કેસોનો મોટો બેકલોગ અને ન્યાયાધીશોની અછત ન્યાયિક પ્રણાલી સામેના "પડકારો" પૈકી એક છે. "ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર" શીર્ષકવાળા વિભાગમાં, નવા પાઠ્યપુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે ન્યાયાધીશો એક આચારસંહિતા દ્વારા બંધાયેલા છે જે ફક્ત કોર્ટમાં તેમના વર્તનને જ નહીં, પરંતુ કોર્ટની બહારના તેમના વર્તનને પણ નિયંત્રિત કરે છે.
"આપણા સમાજમાં ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા" શીર્ષક ધરાવતા પુસ્તકના સુધારેલા પ્રકરણમાં જણાવાયું છે કે, "લોકોને ન્યાયતંત્રના વિવિધ સ્તરે ભ્રષ્ટાચારનો સામનો કરવો પડે છે. આ ગરીબો અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા લોકો માટે ન્યાયની પહોંચના મુદ્દાને વધુ ખરાબ કરી શકે છે. તેથી, ન્યાયિક પ્રણાલીમાં વિશ્વાસ અને પારદર્શિતા વધારવા અને ભ્રષ્ટાચાર જ્યાં પણ ઉદ્ભવે છે ત્યાં તેની સામે ઝડપી અને નિર્ણાયક પગલાં લેવા માટે, ટેકનોલોજીના ઉપયોગ સહિત, રાજ્ય અને કેન્દ્રિય સ્તરે સતત પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે."
બાકી રહેલા કેસોનો પણ ઉલ્લેખ છે
તેમાં ભારતના પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈનો પણ ઉલ્લેખ છે, જેમણે જુલાઈ 2025 માં કહ્યું હતું કે ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરવર્તણૂકની ઘટનાઓ લોકોના વિશ્વાસ પર નકારાત્મક અસર કરે છે. પુસ્તક અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટમાં અંદાજિત પેન્ડન્સી કેસોની સંખ્યા 81,000, હાઈકોર્ટમાં 62.40 લાખ અને જિલ્લા અને ગૌણ અદાલતોમાં 4.70 કરોડ છે.
