Supreme Court : દેશભરમાં NEET પેપર લીક મામલે વિદ્યાર્થીઓ, વાલીઓ અને વિવિધ યુવા સંગઠનો દ્વારા ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટે પોલીસ કાર્યવાહી અંગે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્ય કાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે સ્પષ્ટ જણાવ્યું કે માત્ર કોઈ વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યું છે એટલા માટે લાઠીચાર્જનો આશરો લેવો યોગ્ય નથી. અદાલતે ભારપૂર્વક કહ્યું કે દરેક નાગરિકને શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ કરવાનો બંધારણીય અધિકાર છે અને તેનું રક્ષણ કરવું રાજ્યની જવાબદારી છે. આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસની કાર્યવાહી માટે સમગ્ર દેશમાં એક સમાન માર્ગદર્શિકા (ગાઇડલાઇન) અને પ્રોટોકોલ ઘડવાની જરૂર છે. આ સંદર્ભમાં દાખલ થયેલી તમામ અરજીઓ પર મંગળવારે સંયુક્ત રીતે સુનાવણી કરવામાં આવશે. અદાલતે સંકેત આપ્યો કે ભવિષ્યમાં કોઈપણ રાજ્યમાં આવા બનાવો બને ત્યારે પોલીસ અને પ્રશાસન માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા ઉપલબ્ધ રહે તે દિશામાં વિચારણા કરવામાં આવશે.
સમગ્ર દેશ માટે એકરૂપ પ્રોટોકોલ પર ભાર
સુનાવણી દરમિયાન મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્ય કાંતે જણાવ્યું કે આ મુદ્દો માત્ર દિલ્હીના જંતર-મંતર કે કોઈ એક રાજ્ય પૂરતો મર્યાદિત નથી. દેશના વિવિધ ભાગોમાં વિરોધ પ્રદર્શન અને પોલીસ કાર્યવાહી અંગે સમાન પ્રકારના પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. તેથી સમગ્ર દેશ માટે એકસરખી ગાઇડલાઇન બનાવવાની જરૂરિયાત છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે ભીડ નિયંત્રણ અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા માટે અપનાવવામાં આવતા તમામ પગલાં લોકશાહી સિદ્ધાંતો અને બંધારણીય મૂલ્યોને અનુરૂપ હોવા જોઈએ. જુદા જુદા રાજ્યોમાં અલગ-અલગ પ્રકારની કાર્યવાહી થવાને બદલે એકરૂપ પ્રોટોકોલ અમલમાં આવે તે જરૂરી છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : "વિદ્યાર્થીઓ સામે આખી સિસ્ટમ જ જીવલેણ બની ગઈ છે" : બિહારની ઘટના અંગે રાહુલ ગાંધીનો સરકાર પર આકરો પ્રહાર
પોલીસની સુરક્ષા અને અસામાજિક તત્વો અંગે પણ ચિંતા
સુનાવણી દરમિયાન ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીએ મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે જ્યારે હજારો લોકોના ટોળાને નિયંત્રિત કરવાની જવાબદારી પોલીસ પર હોય છે ત્યારે તેમને પૂરતા પ્રમાણમાં સુરક્ષા સાધનો કેમ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવતા નથી. તેમણે સંકેત આપ્યો કે ભીડ નિયંત્રણ દરમિયાન પોલીસ કર્મચારીઓની સુરક્ષા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે વધુમાં નોંધ્યું કે અનેક વખત શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શનમાં અસામાજિક તત્વો ઘૂસી આવીને હિંસા અથવા તોડફોડ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે યોગ્ય અને સંતુલિત વ્યવસ્થા કેવી રીતે ઉભી કરવી તે મુદ્દો પણ નવી માર્ગદર્શિકામાં ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે.
શાંતિપૂર્ણ વિરોધ બંધારણીય અધિકાર
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ કરવો એ દરેક નાગરિકનો બંધારણીય અધિકાર છે અને તેની સુરક્ષા કરવી સરકાર તથા પોલીસ તંત્રની ફરજ છે. અદાલતે નોંધ્યું કે માત્ર વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યું છે એટલા માટે સીધો બળપ્રયોગ અથવા લાઠીચાર્જ કરવો યોગ્ય અભિગમ નથી. અદાલતે એ પણ જણાવ્યું કે જો વિરોધ દરમિયાન કોઈપણ પક્ષ તરફથી અતિરેક થયો હોય તો તેની નિષ્પક્ષ અને પારદર્શક તપાસ થવી જોઈએ. પોલીસ દ્વારા અધિક બળપ્રયોગ થયો હોય કે પ્રદર્શનકારીઓ દ્વારા હિંસાત્મક કૃત્યો થયા હોય, બંને પરિસ્થિતિમાં કાયદા મુજબ સમાન રીતે કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
આ પણ ખાસ વાંચો : બાંકીપુર પેટાચૂંટણીમાં GenZ બનશે કિંગમેકર? : ભાજપના ગઢમાં પ્રશાંત કિશોરની એન્ટ્રીથી બદલાશે આખું ગણિત?
NEET પેપર લીક વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ
NEET પેપર લીકના આરોપો સામે આવ્યા બાદ દેશભરમાં વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં ભારે અસંતોષ ફેલાયો હતો. અનેક શહેરોમાં પરીક્ષાની પારદર્શિતા, જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી અને વિદ્યાર્થીઓને ન્યાય મળે તેવી માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શનો યોજાયા હતા. કેટલીક જગ્યાએ પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે ઘર્ષણની ઘટનાઓ પણ સામે આવી હતી, જેના કારણે પોલીસ કાર્યવાહીની કાનૂની મર્યાદા અને નાગરિકોના અધિકારો અંગે પ્રશ્નો ઊભા થયા. આ જ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ વિવિધ અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી. હવે અદાલત માત્ર એક ઘટના નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશમાં વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસની કામગીરી માટે વ્યાપક માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવાની દિશામાં વિચારણા કરી રહી છે.
મંગળવારની સુનાવણી પર સૌની નજર
મંગળવારે થનારી સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટ તમામ સંબંધિત અરજીઓ પર સંયુક્ત રીતે વિચાર કરશે. કોર્ટ દ્વારા જો રાષ્ટ્રીય સ્તરની ગાઇડલાઇન ઘડવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસ દ્વારા અપનાવવામાં આવતી કાર્યવાહી, બળપ્રયોગની મર્યાદા, ભીડ નિયંત્રણની પદ્ધતિ, પોલીસ કર્મચારીઓની સુરક્ષા અને નાગરિકોના બંધારણીય અધિકારો વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે મહત્વપૂર્ણ માળખું ઉભું થઈ શકે છે. કાનૂની નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી માર્ગદર્શિકા દેશભરમાં એકરૂપતા લાવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે અને શાંતિપૂર્ણ વિરોધના અધિકાર સાથે જાહેર સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે સ્પષ્ટ ધોરણો નક્કી કરી શકે છે.
