ભારતમાં હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટની ઉપલબ્ધિમાં મોટો ફેરફાર લાવી શકે તેવી સેટેલાઇટ આધારિત સેવા હવે વાસ્તવિકતા બનવા તરફ આગળ વધી રહી છે. વિશ્વપ્રખ્યાત ઉદ્યોગપતિ Elon Musk ની કંપની Starlink એ મેઘાલય સરકાર સાથે કરેલા તાજેતરના કરારથી સંકેત મળ્યો છે કે ભારતના દૂરસ્થ અને દુર્ગમ વિસ્તારોમાં જલ્દી જ હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટ પહોંચશે.
મેઘાલય સાથેનો કરાર: શું છે ખાસ?
મેઘાલય સરકાર અને Starlink વચ્ચે થયેલા આ મહત્વપૂર્ણ કરાર મુજબ, કંપની પોતાની સેટેલાઇટ આધારિત ટેકનોલોજી દ્વારા રાજ્યના રિમોટ વિસ્તારોમાં ઝડપી અને વિશ્વસનીય ઈન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી પ્રદાન કરશે. મેઘાલય જેવા પહાડી અને જંગલવાળા પ્રદેશોમાં પરંપરાગત ફાઇબર ઈન્ટરનેટ સુવિધા પહોંચાડવી મુશ્કેલ છે, જેના કારણે આ પ્રકારની સેટેલાઇટ સેવા ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
આ સેવા ખાસ કરીને નીચેના ક્ષેત્રોમાં પરિવર્તન લાવી શકે છે:
શિક્ષણ (ઓનલાઈન શિક્ષણ અને ડિજિટલ ક્લાસરૂમ)
આરોગ્ય (ટેલિમેડિસિન અને રીમોટ ડાયગ્નોસ્ટિક)
સુરક્ષા (રીઅલ-ટાઈમ સર્વેલન્સ અને કોમ્યુનિકેશન)
આપત્તિ વ્યવસ્થાપન (ઝડપી માહિતી આપ-લે અને સંકલન)
મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે મેઘાલય પહેલા મહારાષ્ટ્ર સરકાર અને UIDAI પણ ડિજિટલ પ્રોજેક્ટ માટે Starlink સાથે ભાગીદારી કરી ચૂક્યા છે.
ભારતમાં Starlink ને મળ્યું લાઈસન્સ
Starlink માટે ભારતના બજારમાં પ્રવેશનો માર્ગ હવે વધુ સ્પષ્ટ બન્યો છે. કંપનીને IN-SPACe તરફથી સત્તાવાર લાઈસન્સ મળી ગયું છે. આ લાઈસન્સ હેઠળ કંપની પોતાના Starlink Gen1 સેટેલાઇટ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને ભારતીય વિસ્તારમાં ઈન્ટરનેટ સેવા આપી શકશે. આ લાઈસન્સ 5 વર્ષ માટે માન્ય રહેશે, જે દર્શાવે છે કે કંપની લાંબા ગાળાની યોજના સાથે ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ કરી રહી છે.
ગયા વર્ષે મુંબઈમાં Starlink એ પોતાની સેવા ડેમો પણ રજૂ કરી હતી, જેનાથી ટેક્નોલોજીની ક્ષમતાનો અંદાજ આવ્યો હતો. ઉપરાંત, કંપનીએ બેંગલુરુમાં પોતાના ભારતીય હેડક્વાર્ટર માટે સ્ટાફની ભરતી પણ શરૂ કરી દીધી છે.
કિંમત અને સ્પીડ: ગ્રાહકો માટે શું અપેક્ષા?
ભારતમાં Starlink ની સેવા સસ્તી નહીં હોય, પરંતુ તેની વિશેષતાઓ તેને પ્રીમિયમ કેટેગરીમાં મૂકે છે. અંદાજ મુજબ:
વન-ટાઈમ સેટઅપ ખર્ચ: ₹30,000 થી ₹35,000
માસિક પ્લાન: ₹3,500 થી ₹8,000
ઈન્ટરનેટ સ્પીડ: 25 Mbps થી 225 Mbps
આ સ્પીડ અને ટેક્નોલોજી ખાસ કરીને એવા વિસ્તારો માટે ફાયદાકારક છે જ્યાં બ્રોડબેન્ડ અથવા મોબાઈલ નેટવર્ક મર્યાદિત છે.
હજુ કયો મુદ્દો અટવાયો છે?
Starlink ની ભારત લોન્ચિંગ હજુ સંપૂર્ણ રીતે ફાઈનલ નથી. મુખ્ય પડકાર સ્પેક્ટ્રમ એલોકેશન અને તેની કિંમતોને લઈને છે. આ મામલો હાલમાં TRAI પાસે છે.
જ્યાં સુધી TRAI તરફથી ગ્રીન સિગ્નલ નહીં મળે, ત્યાં સુધી કંપની પોતાની કોમર્શિયલ સેવા શરૂ કરી શકશે નહીં. જોકે તાજેતરના કરારો અને લાઈસન્સને ધ્યાનમાં રાખીએ તો લાગી રહ્યું છે કે આ પ્રક્રિયા હવે અંતિમ તબક્કામાં છે.
