સાપ અને તેના કરડવાને લઈને સમાજમાં અનેક પ્રકારની માન્યતાઓ પ્રવર્તે છે. લોકોમાં અવારનવાર એક પ્રશ્ન થતો હોય છે કે શું સાપની એક વર્ષમાં કરડવાની કોઈ નિશ્ચિત મર્યાદા હોય છે? વિજ્ઞાન અને જીવવિજ્ઞાન અનુસાર, સાપ કેટલી વાર કરડી શકે તેની કોઈ નિર્ધારિત સંખ્યા હોતી નથી. સાપનો હુમલો મુખ્યત્વે તેના સ્વબચાવ અને શિકાર કરવાની જરૂરિયાત પર આધારિત હોય છે.
સાપ ક્યારે અને કેમ હુમલો કરે છે?
મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં સાપ ત્યારે જ કરડે છે જ્યારે તેને પોતાની આસપાસ ખતરો અનુભવાય અથવા તે ક્યાંક ફસાઈ ગયો હોય. સાપ ક્યારેય ગુસ્સામાં આવીને કે આદતવશ હુમલો કરતા નથી. હકીકતમાં, જો સાપને હેરાન કરવામાં ન આવે, તો તે મનુષ્ય પર હુમલો કરવાને બદલે ત્યાંથી દૂર ભાગી જવાનું વધુ પસંદ કરે છે.
ઝેર ગ્રંથિઓની કાર્યપદ્ધતિ
સાપનું ઝેર એ ખરેખર તેની લાળનું એક રૂપાંતરિત સ્વરૂપ છે, જે તેની ઝેર ગ્રંથિઓમાં સતત બનતું રહે છે. જ્યારે સાપ કોઈને કરડે છે, ત્યારે તે પોતાની ગ્રંથિમાં રહેલું બધું જ ઝેર એકસાથે છોડતો નથી, પરંતુ ચોક્કસ માત્રામાં જ ઝેરનો ઉપયોગ કરે છે. આ એક જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે તેને શિકાર પકડવામાં અને ખોરાક પચાવવામાં મદદ કરે છે.
Dry Bite: ઝેર વગરનો હુમલો
રસપ્રદ વાત એ છે કે સાપ ઘણીવાર ઝેર કાઢ્યા વગર પણ કરડી શકે છે, જેને નિષ્ણાતો 'Dry Bite' કહે છે. વિવિધ રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બચાવ માટે કરવામાં આવેલા 25% થી 50% હુમલામાં સાપ ઝેર છોડતા નથી. સાપ પોતાના શરીરમાં ઝેર બચાવીને રાખે છે કારણ કે આ ઝેર ફરીથી ઉત્પન્ન કરવામાં તેના શરીરની ઘણી બધી ઉર્જા વપરાય છે.
શું ઝેર વપરાઈ ગયા પછી સાપ કરડી શકે?
એકવાર સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે ઝેરી હુમલો કર્યા પછી, સાપને તેની ઝેર ગ્રંથિઓ ફરીથી ભરવામાં કેટલાક દિવસો કે અઠવાડિયાનો સમય લાગી શકે છે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે તે સમય દરમિયાન સાપ કરડી શકતો નથી. તે ઝેર વગર પણ હુમલો કરી શકે છે. દરેક સાપની પ્રજાતિનું વર્તન અલગ હોય છે. જેમ કે Russell Viper ખૂબ જ આક્રમક રીતે હુમલો કરે છે, જ્યારે Krait કે અજગર જેવા સાપ સામાન્ય રીતે શાંત સ્વભાવના હોય છે.
