સ્માર્ટફોન, ટીવી અને લેપટોપના ભાવમાં આવી શકે છે ઘટાડો : સરકારના આ મોટા નિર્ણયથી મળશે રાહત

Smartphone And Laptop Could Become Cheaper : ભારતમાં સ્માર્ટફોન, લેપટોપ અને સ્માર્ટ ટીવી ખરીદવા ઇચ્છતા ગ્રાહકો માટે આગામી સમયમાં સારા સમાચાર મળી શકે છે. કેન્દ્ર સરકારે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. નાણાં મંત્રાલયે સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, સ્માર્ટવોચ, ફિટનેસ બેન્ડ અને સ્માર્ટ ટીવીના ઉત્પાદન માટે જરૂરી કેટલાક મુખ્ય ઘટકો પર લાગતી બેઝિક કસ્ટમ ડ્યુટી (BCD)માં છૂટ જાહેર કરી છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનને વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવાનો છે. અત્યાર સુધી ઘણા મહત્વના કાચા માલ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇનપુટ્સ પર આયાત શુલ્ક લાગતું હોવાથી ઉત્પાદન ખર્ચ વધતો હતો. હવે સરકારની નવી નીતિ બાદ સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ મળશે અને લાંબા ગાળે ગ્રાહકોને પણ તેનો લાભ મળી શકે છે.

31 માર્ચ 2029 સુધી મળશે ડ્યુટીમાં છૂટ

સરકારે જાહેર કરેલી નવી કસ્ટમ્સ નોટિફિકેશન અનુસાર ડિસ્પ્લે એસેમ્બલી, લિથિયમ-આયન સેલ્સના ઉત્પાદન માટે જરૂરી મશીનરી અને કાચા માલ તેમજ ઇન્ડક્ટર કોઇલ મોડ્યુલ જેવા કેટલાક મહત્વના ઘટકો પર બેઝિક કસ્ટમ ડ્યુટીમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે. આ રાહત 31 માર્ચ 2029 સુધી અમલમાં રહેશે. આ નિર્ણય ભારત સરકારની 'મેક ઇન ઈન્ડિયા' અને પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસનો ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારનો વિશ્વાસ છે કે આયાત ખર્ચ ઘટતા નવી ફેક્ટરીઓમાં રોકાણ વધશે અને દેશમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનની ક્ષમતા પણ ઝડપથી વિસ્તરશે.

આ પણ ખાસ વાંચો : 'Virat' નામથી આવી રહી છે નવી સ્માર્ટફોન સિરીઝ : ભારતીય કંપનીનો નવો દાવ, 2 દિવસની બેટરી અને AI કેમેરા પર રહેશે ફોકસ

ગ્રાહકોને તરત સસ્તા ફોન મળશે?

સરકારના આ નિર્ણય બાદ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું હવે સ્માર્ટફોન અને લેપટોપ તરત જ સસ્તા થઈ જશે? વિશ્લેષકોના મતે તેનો સીધો જવાબ 'તુરંત નહીં' છે. કારણ કે ડિવાઇસની અંતિમ કિંમતમાં કાચા માલ ઉપરાંત મેમરી ચિપ, પ્રોસેસર, ડિસ્પ્લે, લોજિસ્ટિક્સ, ડોલર-રૂપિયો વિનિમય દર અને બ્રાન્ડિંગ જેવા અનેક પરિબળો જવાબદાર હોય છે. જો કે ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થતાં કંપનીઓને ભાવ વધારવાની જરૂરિયાત ઓછી પડી શકે છે. ઉપરાંત આવનારા નવા મોડલ્સને વધુ સ્પર્ધાત્મક કિંમતે લોન્ચ કરવાની શક્યતા પણ વધી શકે છે.

ભારતની ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ

ભારતમાં આજે કરોડો સ્માર્ટફોન એસેમ્બલ થાય છે, પરંતુ તેમાં વપરાતા ઘણા મહત્વના પાર્ટ્સ હજુ પણ ચીન, વિયેતનામ અને અન્ય એશિયન દેશોમાંથી આયાત થાય છે. ડિસ્પ્લે મોડ્યુલ, બેટરી સેલ્સ અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઘટકો માટે આયાત પર ભારે નિર્ભરતા છે. સરકારનું માનવું છે કે કસ્ટમ ડ્યુટીમાં રાહત મળવાથી સ્થાનિક સપ્લાય ચેઇન મજબૂત બનશે. દેશની અંદર વધુ ઉત્પાદન શરૂ થશે તો રોજગારીમાં વધારો થશે અને આયાત પરનો ખર્ચ પણ ધીમે ધીમે ઘટશે.

AI યુગમાં વધી રહ્યો છે ઉત્પાદન ખર્ચ

છેલ્લા બે વર્ષ દરમિયાન આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત સર્વર્સ અને ડેટા સેન્ટરોની માંગમાં જબરદસ્ત વધારો થયો છે. તેના કારણે મેમરી ચિપ્સ અને સ્ટોરેજ સંબંધિત ઘટકોની વૈશ્વિક માંગ વધી છે. પરિણામે ઘણી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપનીઓનો ઉત્પાદન ખર્ચ પણ વધ્યો છે. આ જ કારણ છે કે વૈશ્વિક બજારમાં અનેક બ્રાન્ડ્સે પોતાના સ્માર્ટફોન અને લેપટોપના ભાવમાં વધારો કર્યો હતો. હવે ભારત સરકાર દ્વારા ઉત્પાદન માટેના કેટલાક મુખ્ય ઇનપુટ્સ પર આપવામાં આવેલી રાહતથી સ્થાનિક ઉત્પાદકોને ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

આ પણ ખાસ વાંચો : 26,000ના બજેટમાં કયો 5G સ્માર્ટફોન ખરીદવો? : Moto, OnePlus અને Nothingના ફોનની ડિસ્પ્લેથી લઈને કેમેરા અને બેટરી સુધીની વિગતવાર સરખામણી જાણો

કઈ કંપનીઓને મળશે સૌથી વધુ લાભ?

આ નીતિનો લાભ ભારતમાં ઉત્પાદન કરતી લગભગ તમામ મોટી કંપનીઓને મળી શકે છે. તેમાં એપલ માટે ઉત્પાદન કરતી ફોક્સકોન અને ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સેમસંગ, શાઓમી, ઓપ્પો, વીવો, લેનોવો, ડેલ, એસર, એચપી સહિત અનેક કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. જો કંપનીઓને ઉત્પાદન ખર્ચમાં નોંધપાત્ર બચત થશે તો તેનો એક ભાગ ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવાની શક્યતા વધી શકે છે. જોકે અંતિમ નિર્ણય દરેક કંપની પોતાની કિંમતોની નીતિ અને બજારની સ્પર્ધાને ધ્યાનમાં રાખીને કરશે.

અર્થતંત્રને પણ મળશે ફાયદો

નિષ્ણાતોના મતે આ નિર્ણય માત્ર ગ્રાહકો પૂરતો મર્યાદિત નથી. ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ વધવાથી રોકાણ, રોજગારી અને નિકાસમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત મોબાઇલ ફોન ઉત્પાદન ક્ષેત્રે વિશ્વના મહત્વના કેન્દ્રોમાં સ્થાન બનાવી રહ્યું છે. હવે ડિસ્પ્લે અને બેટરી જેવા હાઇ-વેલ્યૂ ઘટકોનું સ્થાનિક ઉત્પાદન વધશે તો સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમ વધુ મજબૂત બનવાની શક્યતા છે.