પૂજા પછી આરતી કરવી શા માટે જરૂરી છે? : જાણો તેની પાછળનું ધાર્મિક કારણ

પૂજા પછી આરતી કરવી એ હિંદુ ધર્મનું એક મહત્વપૂર્ણ અને અભિન્ન અંગ છે. આરતી એ એક ભક્તિ ક્રિયા છે જે હૃદયથી દેવતા પ્રત્યે ઊંડો પ્રેમ આદર અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો એક માર્ગ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યોત પ્રગટાવવામાં આવે છે અને આરતી દરમિયાન ગાવામાં આવતા મંત્રો દેવતાની હાજરીને આકર્ષિત કરે છે. આરતીમાં વપરાતી ધૂપ કપૂર અને ઘીની સુગંધ વાતાવરણને શુદ્ધ કરે છે અને નકારાત્મક શક્તિઓને દૂર કરે છે. એવી માન્યતા છે કે પૂજાના અંતે આરતી કરવાથી પૂજા પૂર્ણ થાય છે અને તેનું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. જો પૂજામાં કોઈ ખામી હોય તો આરતીથી તે પૂર્ણ થાય છે.

પૂજા પછી આરતી શા માટે કરવામાં આવે છે?
આરતી શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ 'આરાત્રિક' પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ થાય છે અંધકારનો નાશ કરનારી ક્રિયા. જ્યારે પૂજા પૂર્ણ થાય છે ત્યારે આરતી દ્વારા દેવતાની સામે દીવો કપૂર અથવા ઘીનો દીવો ફેરવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા માત્ર ભક્તિનું પ્રદર્શન નથી પરંતુ પર્યાવરણમાં સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર પણ કરે છે.

પુરાણોમાં શું કહેવાયું છે?
સ્કંદ પુરાણ પદ્મ પુરાણ અને ભાગવત પુરાણ જેવા શાસ્ત્રોમાં આરતીને ભગવાનની સેવાનું ઉત્તમ સ્વરૂપ કહેવામાં આવ્યું છે. પૂજાના અંતે કરવામાં આવતી આરતી ભગવાનની હાજરીને સ્થિર કરવા અને ભક્તોના મનને શુદ્ધ કરવા માટે માનવામાં આવે છે.

ધાર્મિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણો શું છે?
માન્યતા અનુસાર આરતી વિના પૂજા અધૂરી માનવામાં આવે છે. આ અંતિમ પ્રક્રિયા છે જે સમગ્ર ધાર્મિક વિધિને પૂર્ણ કરે છે. આરતીને ભગવાનનું સ્વાગત અને વિદાય બંને માનવામાં આવે છે. જ્યારે દીવાની જ્યોત ભગવાનની સામે ખસેડવામાં આવે છે ત્યારે તે ભક્તની આંતરિક લાગણીઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આરતી પછી પ્રકાશ દ્વારા ભગવાનના દર્શન કરવા શુભ માનવામાં આવે છે. જો વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે તો આરતી વખતે કપૂર ઘી અને દીવામાંથી નીકળતી સુગંધ અને ધુમાડો પર્યાવરણને શુદ્ધ કરે છે.

આ સિવાય ઘંટ અથવા શંખના અવાજથી માનસિક એકાગ્રતા વધે છે અને નકારાત્મકતા દૂર થાય છે. તેથી આરતી એ માત્ર ધાર્મિક પ્રક્રિયા નથી પણ તે આત્માને ભગવાન સાથે જોડવાનું માધ્યમ પણ છે. તેનાથી નકારાત્મક ઉર્જા દૂર થાય છે અને પૂજા સ્થાનમાં પવિત્ર વાતાવરણ બને છે. તેથી જ આરતીને દરેક પૂજાનો અભિન્ન અંગ માનવામાં આવે છે.