હિન્દુ ધર્મમાં કોઈ પણ માંગલિક કાર્ય કરતા પહેલા શુભ મુહૂર્ત જોવાની પરંપરા છે. વર્ષ 2026માં હોળાષ્ટક દરમિયાન તો અશુભ સમય માનવામાં આવે જ છે, પરંતુ તે સિવાય પણ એવા 5 મહત્વના ગાળા છે જ્યારે લગ્ન, જનોઈ કે વાસ્તુ જેવા શુભ પ્રસંગો પર રોક હોય છે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર મુજબ આ સમયગાળા દરમિયાન ગ્રહોની સ્થિતિ અનુકૂળ ન હોવાથી નવા કાર્યો ટાળવામાં આવે છે.
પિતૃ પક્ષ: પૂર્વજોના સ્મરણનો સમય
હોળાષ્ટક ઉપરાંત પિતૃ પક્ષના પૂરા 15 દિવસ દરમિયાન કોઈ પણ શુભ કાર્ય કરવામાં આવતું નથી. આ સમયગાળો પિતૃઓના તર્પણ અને શ્રાદ્ધ માટે ફાળવવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં પિતૃ પક્ષ 26 સપ્ટેમ્બરથી 10 ઓક્ટોબર સુધી રહેશે. ભાદરવા મહિનાની પૂર્ણિમાથી શરૂ થઈને આસો મહિનાની અમાસ એટલે કે સર્વપિતૃ અમાસ સુધી માંગલિક કાર્યો વર્જિત રહેશે.
ચાતુર્માસ: દેવશયનીથી દેવઉઠી એકાદશી સુધી વિરામ
ચાતુર્માસ દરમિયાન પણ માંગલિક કાર્યો થતા નથી. આ 4 મહિનાનો ગાળો દેવશયની એકાદશીથી શરૂ થાય છે અને દેવઉઠી એકાદશી પર પૂર્ણ થાય છે. વર્ષ 2026માં ચાતુર્માસની શરૂઆત 25 જુલાઈથી થશે અને 20 નવેમ્બરના રોજ તેનું સમાપન થશે. આ 4 મહિનામાં ભગવાન વિષ્ણુ શયન અવસ્થામાં હોવાનું માનવામાં આવે છે, તેથી કોઈ પણ મોટા આયોજન થતા નથી.
ગ્રહણનો પ્રભાવ: સૂર્ય અને ચંદ્ર ગ્રહણ
સૂર્ય ગ્રહણ અને ચંદ્ર ગ્રહણના સમયગાળામાં શુભ કાર્યો કરવા અશુભ માનવામાં આવે છે. વર્ષ 2026નું પ્રથમ ચંદ્ર ગ્રહણ 3 માર્ચના રોજ લાગશે. ત્યારબાદ હરિયાળી અમાસ પર સૂર્ય ગ્રહણ જોવા મળશે અને શ્રાવણ પૂર્ણિમા એટલે કે રક્ષાબંધનના દિવસે વર્ષનું બીજું ચંદ્ર ગ્રહણ થશે. ગ્રહણના સુતક કાળમાં પણ પૂજા-પાઠ અને નવા કામોની મનાઈ હોય છે.
પંચક અને ખરમાસની અસર
જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં પંચકના 5 દિવસોને પણ માંગલિક કાર્યો માટે અશુભ માનવામાં આવ્યા છે. પંચક 5 પ્રકારના હોય છે: રોગ પંચક, નૃપ પંચક, ચોર પંચક, મૃત્યુ પંચક અને અગ્નિ પંચક. આ જ રીતે ખરમાસમાં જ્યારે સૂર્ય અને ગુરુ ગ્રહનું તેજ ઓછું થઈ જાય છે, ત્યારે પણ શુભ કાર્યો અટકી જાય છે. જ્યારે સૂર્ય મીન અથવા ધનુ રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે ખરમાસ બેસે છે.
અધિકમાસ: દર 3 વર્ષે આવતો પુરુષોત્તમ માસ
હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ દર 3 વર્ષે એકવાર અધિકમાસ આવે છે, જેને પુરુષોત્તમ માસ પણ કહેવામાં આવે છે. 1 મહિના સુધી ચાલતા આ સમયગાળામાં પણ માંગલિક કાર્યો કરવામાં આવતા નથી. વર્ષ 2026માં અધિકમાસ 15 મેથી શરૂ થઈને 17 જૂન સુધી રહેશે. આ સમય દરમિયાન માત્ર ધાર્મિક અનુષ્ઠાનો અને ભક્તિ કરવાનું મહત્વ છે.
