Russia-India trade: ભારત અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો હવે માત્ર તેલ અને ઊર્જા સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યા. તાજેતરના વિકાસો દર્શાવે છે કે રશિયા ભારત સાથે સહયોગને વિસ્તારીને ટેક્નોલોજી, સ્થાનિક ઉત્પાદન, જહાજ નિર્માણ અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં નવી ઊંચાઈઓ સર કરવા તૈયાર છે. આ પરિવર્તનથી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, રોકાણ અને ટેક્નોલોજી ભાગીદારીને નવી દિશા મળશે.
તેલથી આગળ: સંયુક્ત સાહસો અને સ્થાનિક ઉત્પાદન પર ભાર
લાંબા સમયથી ઊર્જા અને તેલ વેપાર પર આધારિત રહેલા સંબંધો હવે વધુ વ્યાપક બની રહ્યા છે. રશિયન કંપનીઓ ભારતમાં એન્જિનિયરિંગ, જહાજ નિર્માણ (શિપબિલ્ડિંગ), IT, નવીનીકરણીય ઊર્જા, તેલ પ્રક્રિયા અને ધાતુશાસ્ત્ર જેવા ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક ઉત્પાદન અને સંયુક્ત સાહસોની ચર્ચા કરી રહી છે. રશિયાના વેપાર પ્રતિનિધિ આન્દ્રે સોબોલેવે જણાવ્યું છે કે ભારત મોસ્કોની વિદેશી આર્થિક વ્યૂહરચનામાં ટોચની પ્રાથમિકતા છે. બંને દેશો બિન-ઊર્જા અને બિન-કાચા માલના ઉત્પાદનોમાં વેપાર વધારવા માગે છે.રશિયા ભારતને માત્ર બજાર તરીકે જ નહીં, પરંતુ દક્ષિણ એશિયા અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં નિકાસ માટે ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે પણ જોઈ રહ્યું છે. આનાથી ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટશે અને પુરવઠા શૃંખલા મજબૂત બનશે. ભારતીય કંપનીઓ પણ રશિયામાં નવી તકો માટે ઉત્સાહિત છે, જે બંને દિશામાં રોકાણ વધારશે.
ઉત્તરીય સમુદ્ર માર્ગ (Northern Sea Route) પર સહયોગ
આર્કટિક ક્ષેત્રમાં રશિયાના મુખ્ય સમુદ્ર માર્ગ પર સહયોગ વધુ મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યો છે. બંને દેશો સ્થિર કાર્ગો બેઝ સ્થાપિત કરવા, પરિવહન ખર્ચ નક્કી કરવા અને લોજિસ્ટિક્સ તેમજ જહાજ નિર્માણમાં સંયુક્ત સાહસોની શક્યતાઓ પર સંમત થયા છે. આ માર્ગથી વેપાર વધુ ઝડપી અને સસ્તો બની શકે છે, જે આગામી વર્ષોમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને વેગ આપશે.
100 અબજ ડોલરનું વેપાર લક્ષ્યાંક
ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશનના ડાયરેક્ટર જનરલ અજય સહાયના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત રશિયામાં પોતાની નિકાસ 10 અબજ ડોલર સુધી વધારવા માગે છે. 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર 100 અબજ ડોલર સુધી પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય છે, જેમાં પ્રગતિ પ્રોત્સાહક છે. નિષ્ણાતોના મતે, ભારતનો નિકાસ હિસ્સો ઓછામાં ઓછો 30-35 અબજ ડોલર રહેશે.
વધુ સંતુલિત અને ટકાઉ સંબંધો તરફ
હાલમાં રશિયાની આયાત વધુ છે, પરંતુ સંયુક્ત સાહસો, સ્થાનિક ઉત્પાદન અને લોજિસ્ટિક્સ સહયોગથી નિકાસ વધશે અને વેપાર વધુ સંતુલિત બનશે. આ પરિવર્તનથી ભારત-રશિયા સંબંધો ઊર્જા ભાગીદારીથી આગળ વધીને વ્યાપક આર્થિક સહયોગમાં ફેરવાઈ શકે છે, જે બંને દેશો માટે લાભદાયી સાબિત થશે. આ નવો વળાંક બંને દેશોની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત અને બહુપક્ષીય બનાવશે.
